|
Культура
![]() «Контактри» сӑн Вӑрнар округӗнчи культура ҫуртӗнче йӗркеленнӗ «Тивлет» юрӑпа ташӑ ансамблӗ Республикӑри пултарулӑх ушкӑнӗсен «Йӑла-йӗрке» фестиваль-конкурсра Гран-при ҫӗнсе илнӗ. Палӑртар: конкурс икӗ турпа иртет. Пӗрремӗшӗ – суйлав тапхӑрӗ. Унта ярса панӑ видеоматериалсенчен чи лайӑххисене суйлаҫҫӗ. Финалта вара ушкӑнсем сцена ҫине тухаҫҫӗ. Финалта «Тивет» юрӑпа ташӑ ансамблӗ «Вӑйӑ картинче» юрӑпа ташӑ композицине кӑтартнӑ. Ҫапла вӗсем Гран-при илнӗ. Кунсӑр пуҫне ушкӑн 200 пин тенкӗ гранта тивӗҫнӗ. Ку укҫапа вӗсем сцена ҫине тухмалли костюмсем ҫӗлӗҫ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ял пурнӑҫӗ
![]() Ҫӑлкуҫ: cap.ru Чӑваш Ен Элтеперӗ Олег Николаев ялсене аталантарасси пирки хӑйӗн шухӑшне пӗлтернӗ. Вӑл палӑртнӑ тӑрӑх, ял ҫыннисен хулари пек пурӑнмалли майсем пулмалла. «Ку вӑл пирӗн инвестици меслечӗ: ҫын хӑйне меллӗ тата шанчӑклӑ туймалли, мегаполисри мӗнпур сервиссемпе усӑ курмалли, ҫав хушӑрах ялти пурнӑҫӑн мӗнпур лайӑх енӗсене сыхласа хӑвармалли тавралӑха йӗркелесси. Ҫак ӗҫе технологи тата республикӑри кашни ҫыншӑн уйрӑм майсем туса парассине тӗпе хурса малалла тӑсӑпӑр», — тенӗ вӑл. Ҫак тӗллевпе килӗшӳллӗн «Ял территорийӗсене комплекслӑ аталантарасси» программа пурнӑҫланать. Унпа килӗшӳллӗн ялсенче культура ҫурчӗсемпе шкулсене юсанӑ. Ҫӗнӗ оборудовани илсе панӑ. Ҫавӑн пекех спортпа туслӑ пулмашкӑн футбол тата хоккей вылямалли вырӑнсем йӗркеленӗ. Чӑваш Енри ял хуҫалӑх министрӗ Андрей Макушев пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫак программа валли 2025 ҫулта 2,6 миллиард тенкӗ уйӑрнӑ пулнӑ. 2026 ҫул валли вара калӑпӑш 3,1 миллиард тенке ҫитнӗ. Программа ял ҫыннисене пурӑнмалли ҫурт-йӗр туянма та пулӑшать. Пӗлтӗр 12 ҫемье ҫурт лартма укҫа илнӗ. Тата 31 ҫын ҫӑмӑл ял ипотекипе усӑ курнӑ. Ял ҫыннисем хӑйсем те айккинче тӑмаҫҫӗ, ялсене илемлетме хутшӑнаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Вӗренӳ
![]() Юр кӗлеткесенчен пӗри. Ҫӑлкуҫ: cap.ru Шупашкарта «Хӗллехи фантази» конкурс-фестиваль вӗҫленнӗ. Вӑл ача пахчисем хушшинче иртнӗ. Ку мероприятие кӑҫал палӑртакан Халӑхсен туслӑхӗпе пӗрлӗхӗн ҫулталӑкне халалласа йӗркеленӗ. Конкурс кӑрлачӑн 26-мӗшӗнчен пуҫласа нарӑсӑн 27-мӗшӗччен пынӑ. Пӗр уйӑх хушши воспитательсемпе ачасем тата вӗсен ашшӗ-амӑшӗ тӑрӑшса юр кӗлеткесем ӑсталанӑ — вӗсене ача пахчин картишӗнче вырнаҫтарнӑ. Юр кӗлеткесем хитре кӑна мар, ачасене выляма хӑрушсӑр пулмалли ҫине тимлӗх уйӑрнӑ. Жюри ку тӗлӗшпе тимлӗ хакланӑ. Конкурса виҫӗ номинаципе ирттернӗ: «Юмах туслӑ пулма вӗрентет», «Спорт юлташсене пӗрлештерет» тата «Раҫҫей – туслӑ ҫемье». Кашни номинацирех ҫӗнтерӳҫӗсене палӑртнӑ. Сӑмахран, пӗрремӗш вырӑнсене 88-мӗш, 128-мӗш, 205-мӗш тата 105-мӗш ача пахчисем йышӑннӑ. Конкурса хутшӑннӑ кашни ҫынна, ачасемпе ашшӗ-амӑшӗсене, пурне те тав тунӑ. «Хӗллехи фантази» ача пахчисене илемлетнӗ. Унсӑр пуҫне ачасем уҫӑ сывлӑшра хӑйсем тунӑ юр кӗлеткисемпе выляма пултараҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
![]() Ҫалкуҫ: cap.ru Чӑваш Енри Халӑхсен туслӑхӗн ҫуртӗнче Пӗтӗм тӗнчери тӑван чӗлхе кунне халалласа «Халӑхсен туслӑхӗн чӗлхипе» ятлӑ литературӑпа музыка каҫӗ иртнӗ. Унта тӗрлӗ наци ачисем, чӑваш ҫыравҫисемпе сӑвӑҫисем хутшӑннӑ. Ачасем тӑван ҫӗршыв, туслӑх тата кил-йыш ҫинчен эрмен, тутар, чӑваш, узбек тата вырӑс чӗлхисемпе сӑвӑсем вуланӑ. Халӑхсен туслӑхӗн ҫурчӗн директорӗ Сергей Иванов пухӑннисене уявпа саламланӑ. Вӑл тӑван чӗлхене упрама, унпа калаҫма чӗнсе каланӑ. Лариса Петровӑпа Ирина Кошкина чӑваш сӑвӑҫисем ачасене чӗлхе урлӑ туслӑх ҫулне хывма май пурри ҫинчен каласа панӑ. Тутар автономийӗн ертӳҫи Хайдяр Сафиуллин Габдулла Тукайӑн «Тӑван чӗлхе» сӑввине вуласа панӑ. Тӗлпулура ачасем «Чӗлхесен йывӑҫне» хӑйсен тӑван чӗлхипе ҫырнӑ ырӑ сунӑмӗсемпе илемлетнӗ. Сӑвӑсене чи лайӑх вуланӑ ачасене кӗнекесем парнеленӗ. Ку мероприяти Олег Николаевӑн «Ярко в Чувашии» проектӑн пӗр пайӗ пулса тӑнӑ. |
|
Хулара
![]() Шупашкарта 12 ҫулти арҫын ача ҫемье укҫи-тенкине ҫӑлас тесе... ултавҫӑсене 175 пин тенкӗ куҫарса панӑ. 5-мӗш класра вӗренекен арҫын ача патне мессенджерта палламан ҫын ҫырнӑ, ашшӗ-амӑшӗн укҫине ҫӑлмалла тесе ӗнентернӗ. Вӑл килте укҫа ӑҫта упраннине пӗлнӗ. Ҫав вырӑнтан укҫана илнӗ те накама ним каламасӑр ҫывӑхри банкомата кайнӑ, унта палламан ҫын каласа тӑнипе 175 пин тенке «хӑрушсӑр счет» ҫине куҫарнӑ. Ҫакна пурнӑҫласанах мессенджерта ҫырӑнни хуралнӑ. Арҫын ачан кун пирки амӑшне каласа пама тивнӗ. Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. |
|
Раҫҫейре
![]() gorod.lv сайтри сӑн Кӗҫех Чӑваш Енре пурӑнакансем сайра тӗл пулакан астрономи пулӑмӗпе киленме пултарӗҫ. Ыран, нарӑс уйӑхӗн 28-мӗшӗнче, 18 сехет те 40 минутра (Мускав сехечӗпе) тӳпере ултӑ планета пӗр рете тӑрӗҫ: Юпитер, Сатурн, Венера, Меркурий, Уран тата Нептун. Ҫакна асӑннӑ кунран пӗр-икӗ кун маларах е каярах курма пулать. Ку пулӑма планетӑсен парачӗ теҫҫӗ. Чи ҫутти Венера пулӗ. Вӑл шурӑ тӗслӗ ҫутатӗ. Парада кӑшт кӑна тулса ҫитеймен Уйӑх та хутшанӗ. Вӑл Юпитерпа юнашар тӑрӗ. Чи кирли – ҫанталӑк кӑна меллӗ пултӑр. Вара хӗвел ансан тепӗр 1-2 сехетренех ҫак илемпе киленӗпӗр! Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() Ҫалкуҫ: cap.ru Чӑваш Енре ейӳ вӑхӑтӗнче ҫынсене вырнаҫтарма 18 вырӑн хатӗрлӗҫ. Ҫак вырӑнсенче 5370 ҫын пурӑнма пултарӗ. Чӑваш Республикин Правительстви 2026 ҫулхи ҫуркунне ейӳ анлӑ сарӑласса кӗтет. 16 муниципаллӑ округри 57 ял-хулана шыв илме пултарать. Ҫавӑнпа ятарлӑ вырӑнсем хатӗрлеҫҫӗ. Унта ҫынсене апат-ҫимӗҫпе, ҫывӑрмалли вырӑнпа тивӗҫтерӗҫ. Тухтӑрсем те пулӑшма хатӗр пулӗҫ. Муниципалитетсенче гидротехника ҫурчӗсене тӗрӗсленӗ. Республикӑри шыв тӑрӑмне тӗрӗслекен 5 пост лару-тӑрӑва сӑнаса тӑрать. Юр мӗнле ирӗлнине, пӑр тата шыв шайне кунӗн-ҫӗрӗн тӗрӗслеҫҫӗ. Ҫакӑн пирки ятарлӑ комисси ларӑвӗнче пӗлтернӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ӑслӑлӑх
![]() © Getty Images / Sergei Dubrovskii Донри патшалӑх техника университечӗн (ДГТУ) тӗпчевҫисем керамзитпа бетонран ҫӗнӗ материал ӑсталанӑ. Ку композитлӑ материал аналогсенчен 30 процент ҫирӗпрех тата шыва 26 процент сахалтарах ҫӑтать. Ҫавӑнпа ӑна нефть кӑларакан тата тӗпчев ирттерекен шыв ҫийӗнчи платформӑсем ӑсталанӑ чухне усӑ курма пулать. Ахаль бетон питӗ йывӑр, вӑл шыв ҫийӗнче тытӑнса тӑраймасть. Ҫавӑнпа унччен платформӑсене металран е пластикран тунӑ. Ҫӗнӗ материал вара шывра путасран хӑрамалла мар. Ӑна керамзита цементпа тата базальтпа ҫыхӑнтарса ҫирӗплетнӗ. ДГТУ тӗпчевҫи Сергей Стельмах каланӑ тӑрӑх, ҫак технологи Инҫет Ҫурҫӗрте тата Арктикӑра усӑ курмашкӑн питӗ вырӑнлӑ. Малашне ӑсчахсем ҫӗнӗ бетон хӑйне сивӗре тата тӑварлӑ шывра мӗнле тытнине тӗпчесшӗн. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Вӗренӳ
![]() Ольга Фондеркина. Ҫӑлкуҫ: cap.ru Хӗрлӗ Чутай округӗнче республика шайӗнчи «Чи лайӑх класс ертӳҫи» конкурсӑн муниципаллӑ тапхӑрӗ иртнӗ. Унта ултӑ шкултан ултӑ педагог хутшӑннӑ. Вӗсем ачасемпе калаҫу ирттернӗ, хӑйсемпе паллаштарнӑ тата лекци вуланӑ. Пӗтӗмлетӳ тӑрӑх, Питӗркасси шкулӗнчи Ольга Фондеркина ҫӗнтерӳҫӗ пулса тӑнӑ. Вӑл Хӗрлӗ Чутай округӗн чысне 2026 ҫулхи нарӑсӑн 24-мӗшӗнчен пуҫласа пуш уйӑхӗн 13-мӗшӗччен республика шайӗнче хӳтӗлӗ. Иккӗмӗш вырӑна Ҫӗнӗ Атикасси шкулӗнчи Валентина Ядранская, виҫҫӗмӗшне – Хӗрлӗ Чутай шкулӗнчи Ирина Захарова йышӑннӑ. Номинацисенче ҫаксем палӑртнӑ: Сергей Мигушкин (Атнар шкулӗ) — «Улшӑнусен лидерӗ», Светлана Фондеркина (Мӑн Этмен шкулӗ) — «Кашниншӗн тӑрӑшакан», Вера Артемьева (Мишеркасси шкулӗ) — «Ырӑ кӑмӑллӑхпа чӑтӑмлӑх». Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫутҫанталӑк
![]() Pinterest сайтри сӑн «Ҫанталӑк 21» сайт пӗлтернӗ тӑрӑх, Чӑваш Енре юр хулӑнӑшӗ 1 метра ҫывхарса пырать. Сахал мар ку, анчах юр татах ҫӑвӗ-ха. Кӗҫӗрех юр ҫума тытӑнӗ, ҫил-тӑман вӗҫтерӗ, вырсарникун кӑна чарӑнӗ. Тунтикун кӑнтӑрла хыҫҫӑн вара каллех юр ҫума тытӑнӗ, анчах хальхинче йӗпе юр ӳкме пуҫлӗ. Вӑл ытларикун та ҫӑвӗ. Вырӑнӑн-вырӑнӑн вара ҫумӑр ӳкӗ. Ырантан термометр «плюс» таран хӑпарма пуҫлӗ. Юнкун вара пире уяр ҫанталӑк савӑнтарӗ. Анчах сивӗтет: ҫӗрле термометр -10 – -15 градус таран кӑтартӗ. Эрнен иккӗмӗш ҫурринче юр кӑштах кӑна ҫӑвӗ, сивӗрех пулӗ: термометр -5 – -10 градус кӑтартӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
