|
Кӑсӑклӑ
Чӑваш чӗлхи
Нимӗҫсен XIX ӗмӗрти паллӑ филологӗ, Петербургри ӑслӑлӑх академийӗн хисеплӗ пайташӗ Готфрид Герман профессор ҫапла каланӑ: «Икӗ ӗҫ уйрӑмах йывӑр: словарь тӑвасси тата грамматика ҫырасси». Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институтӗнчи чӗлхеҫӗсем вара шӑпах ҫак кӑткӑс та питӗ пӗлтерӗшлӗ ӗҫсене тӗпе хураҫҫӗ: сӑмах пуххисем ӑсталаҫҫӗ тата чӗлхе тытӑмне тӗрлӗ енчен тишкерсе кӗнекесем хайлаҫҫӗ. Вӗсем тӑрӑшнипе «Строй чувашского языка» («Чӑваш чӗлхи йӗрки») ӑслӑлӑх проекчӗ ӑнӑҫлӑ пурнӑҫланса пырать. Ҫав ярӑмри тӑватӑ кӗнеке пархатарлӑ вулакансем патне ҫитрӗ ӗнтӗ: 2017 ҫулта Виталий Сергеев профессор сӑмах формисене сӑвӑрса «Морфология чувашского языка» («Чӑваш чӗлхин морфологийӗ») монографи кӑларчӗ; 2020 ҫулта Пётр Яковлевӑн чӑваш чӗлхин фонетикипе фонологине (сасӑсен тытӑмне) уҫса паракан тӗпчевӗ пичетленсе тухрӗ; 2023 ҫулта Эдуард Лебедевӑн сӑмах пулӑвне сӑнлакан кӑларӑмӗ кун ҫути курчӗ; 2024 ҫул вӗҫӗнче вара Алевтина Долгова «Синтаксис чувашского языка: Словосочетание. Простое предложение» («Чӑваш чӗлхин синтаксисӗ: Сӑмах майлашӑвӗ. |
|
Республикӑра
 «Контактри» сӑн Кӑҫал та Шупашкарта «Раҫҫейӗн симӗс ылтӑнӗ» сӑра фестивалӗ иртесси пирки пӗлтернӗччӗ. Мероприятие Раҫҫейри мӗнле артистсем килесси паллӑ. Кӑҫал фестивальте сцена ҫине «Агата Кристи» тата «Вирус» ушкӑнсем тухӗҫ. Унсӑр пуҫне «Божья коровка», «Каникулы», «Кама Кама», «Меломаны», «Балакирь», «Река времени» ушкӑнсем пултарулӑхӗпе савӑнтарӗҫ. Тата, паллах, сцена ҫине чӑваш эстрада артисчӗсем тухӗҫ. Аса илтерер: «Раҫҫейӗн симӗс ылтӑнӗ» сӑра фестивалӗ утӑ уйӑхӗн 25-мӗшӗнче пуҫланӗ те ҫурла уйӑхӗн 1-мӗшӗнче вӗҫленӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Хулара
 «Контактри» сӑн Шупашкарта 12-мӗш маршрутпа ҫӳрекен микроавтобус юпана пырса ҫапӑннӑ. Ку эрнекун, ака уйӑхӗн 24-мӗшӗнче, «Энергозапчасть» чарӑнура пулнӑ. Ҫакна курнӑ ҫынсем каланӑ тӑрӑх, водителе тӑрук япӑх пулса кайнӑ та вӑл тӑнне ҫухатнӑ. Маршрутка малтан маршруткӑпа пӗр еннеллех пынӑ троллейбуса лекнӗ, унтан юпана пырса тӑрӑннӑ. Юрать-ха, пассажирсем аманман. Анчах вӗсем самаях хӑраса ӳкнӗ. Малтанлӑха палӑртнӑ тӑрӑх, авари водитель хӑйне япӑх туйнӑран пулнӑ. Халӗ ӗҫ-пуҫа уҫӑмлатаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
 Ӗнер, ака уйӑхӗн 25-мӗшӗнче, Шупашкарти чӑваш хастарӗсем Иван Яковлев палӑкӗ умне пуҫтарӑнннӑ. «Ирхине йӗпе-сапана пӑхмасӑр ҫутӑ кӑмӑлпа Иван Яковлевич Яковлевӑн палӑкӗ умне пуҫтарӑнтӑмӑр. Каҫкӳлӗм Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн Сенкер фойинче Театра юратакансен клубӗн черетлӗ ларӑвӗ иртрӗ. Хальхинче пирӗн хӑнасем республикӑри чӑваш чӗлхипе литератури вӗрентекенӗсем пулчӗҫ. Хыҫҫӑн пурте пӗрле «Нарспи» спектакль куртӑмӑр. Пурне те паянхи уяв ячӗпе тепӗр хут саламлатпӑр, инҫе ҫула ҫывӑхлатса Клуб ларӑвне килнӗшӗн, шухӑш-туйӑмӑрсене уҫса панӑшӑн тав тӑватпӑр! Эпир пӗлетпӗр: сирӗншӗн те, пирӗнни пекех, кашни кун — тӑван чӗлхе», — тесе хыпарланӑ Марина Карягина. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Хулара
 rg.ru сайтри сӑн Ҫӗнӗ Шупашкарта 11-мӗш класра вӗренекен хӗр ултавҫӑсене ӗненсе вӗсене 250 пин тенкӗ куҫарса панӑ. Ун патне малтан хӑйӗнпе телефон операторӗ тесе паллаштарнӑ ҫын шӑнкӑравланӑ. Хайхискер унран паспорт даннӑйӗсене ыйтса пӗлнӗ. Кайран «Госуслуги» порталӗн ӗҫченӗсем» шӑнкӑравлама тытӑннӑ, харпӑр информацие ют ҫынсем пӗлнӗ тесе хӑратнӑ. Хӗр палламан ҫынсем каланипе хӑйӗн ячӗпе кредит илнӗ, амӑшӗн эрешӗсене ломбарда панӑ. Пӗтӗм укҫана вӑл палламан ҫынсем каланӑ счет ҫине куҫарнӑ. Кун хыҫҫӑн ҫав ҫынсем унран кулса ҫырма тытӑннӑ, мӗн ҫырнине йӑлтах хуратнӑ та ҫыхӑнӑва тухма пӑрахнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
 cap.ru сайтри сӑн Паян, Чӑваш чӗлхи кунӗнче, Шупашкарта Наци вулавӑшӗ умӗнчи Иван Яковлев палӑкӗ патне чечексем хунӑ. Мероприятие ЧР культура министрӗ Светлана Каликова та хутшӑннӑ. Аса илтерер: Чӑваш чӗлхи кунне 1992 ҫулхи ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче Чӑваш Республикин Аслӑ Канашӗн Президиумӗн Постановленийӗпе уявлама йышӑннӑ. Ака уйӑхӗнче Иван Яковлева халалласа республикӑри шкулсенче, вулавӑшсенче, культура ҫурчӗсенче, театрсенче, музейсенче тематика мероприятийӗсем иртеҫҫӗ. Ака уйӑхӗн 25-мӗшӗнче Аслӑ Патриархӑмӑрӑн Иван Яковлевӑн палӑкӗ патӗнче митинг ирттересси, чечексем хурасси йӑлара. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Хулара
 «Контактра» халӑх тетелӗнчи сӑн Аслӑ Ҫӗнтерӳ уявӗ ҫывхарать. Республика уява паллӑ тума хатӗрленет. Шупашкарта Ҫӗнтерӳ кунӗ умӗн шкул ачисем валли тӳлевсӗр экскурсисем йӗркелеме палӑртнӑ. Ку акци «Ҫӗнтерӳ ҫулӗсем» акципе килӗшӳллӗн иртӗҫ. Ачасен Шупашкарти паллӑ вырӑнсене ҫитсе курма май пулӗ. Ӑҫта? «Анне» палӑк патне, Чапаев скверне, Хӗрлӗ тӳреме, Раҫҫейӗн тӗрленӗ карттин музейне. Экскурсоводсем ачасене Шупашкар историйӗпе паллаштарӗҫ, халапсем те каласа кӑтартӗҫ. Палӑртса хӑварар: экскурсисене 2 пин ытла ачана явӑҫтарма палӑртнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
 «Контактри» сӑн «Сӑрҫи» заповедникри упасем хӗл ыйхинчен вӑраннӑ. Унта пурӑнакан утамансем фотокапкӑна лекнӗ. Чи малтан фотокапкӑна хӑмӑр упа лекнӗ. Кӑҫал вӑл ытти чухнехинчен каярах вӑраннӑ. Анчах кадрсем ҫав тери илемлӗ пулса тухнӑ. Ҫав кунах 300 метр аякра вырнаҫтарнӑ тепӗр камерӑна ҫамрӑк упа лекнӗ. Заповедникӑн тепӗр вырӑнӗнче инспекторсем упа амипе ҫурин йӗрӗсене асӑрханӑ. Аса илтерер: Шупашкарти А.Г.Николаев ячӗллӗ ача-пӑча паркӗнче нумаях пулмасть икӗ дикобраз пурӑнма пуҫланӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
 rbc.ru сайтри сӑн Улатӑрта амӑшӗ ывӑлне хӗненӗ, ун валли ӑшӑ тум туянман тесе шутлаҫҫӗ. Ҫавна май ун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. Прокуратура тӗрӗслев ирттернӗ те ҫакна палӑртнӑ: кӑҫал кӑрлач уйӑхӗнчен пуҫласа пушчен Улатӑрта пурӑнакан хӗрарӑм 13 ҫулти ывӑлне хӗненӗ. Ҫав шутра – ӳсӗр чухне те. Кунсӑр пуҫне вӑл ун валли ҫанталӑка кура ӑшӑ тум, вӗренмелли хатӗрсем илсе паман, ҫителӗклӗ ҫитермен. Ача ҫанталӑка кура тумланманнине, вӗренмелли хатӗрӗсем ҫуккине шкулта та курнӑ, анчах кун пирки профилактика системин органӗсене пӗлтермен. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫутҫанталӑк
 supersnimki.ru сайтри сӑн «Ҫанталӑк 21» сайт ҫанталӑк хӑҫан ӑшӑтассине пӗлтернӗ. Анчах кӑштах чӑтма тивӗ. Ыран кӑнтӑрлаччен каллех йӗпе юр ҫума пултарать, ҫил те вӑйланать. Кӑнтӑрла хыҫҫӑн кӑна термометр 5-10 градус кӑтартӗ, анчах 0 градус пек туйӑнӗ. Вырсарникун та ҫиллӗ пулӗ, хушӑран ҫумӑр ҫӑвӗ, ҫанталӑк 7-12 градус таран ӑшӑтӗ. Тунтикун каллех сивӗтӗ, ҫумӑр ҫӑвӗ, ҫил те лӑпланмӗ-ха, самай вӑйлӑ вӗрӗ. Ытларикун вырӑнӑн-вырӑнӑн юр ҫума пултарать. Юнкун хыҫҫӑн тин ҫил лӑпланӗ, ӑшӑтма тытӑнӗ. Сайт малтанлӑха палӑртнӑ тӑрӑх, ҫу уйӑхӗн 1-3-мӗшӗсенче ҫанталӑк 13-18 градус таран ӑшӑтӗ. Анчах ҫумӑр ҫукалани пахчара ӗҫлеме чӑрмантарӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
+3.3 °C
