Чӑваш халӑх сайчӗпе Чӑваш чӗлхи лабораторийӗ 21 ҫул хушшинче тӑван чӗлхене упрама мӗн туса ирттернӗКӑсӑклӑ
Тӗнче тетелӗ
Чӑваш халӑх сайтне йӗркеленӗ кун тесе авӑнӑн 7-мӗшне йышӑннӑ. Ҫапла май паян ҫак икӗ проекта хута янӑранпа 21 ҫул ҫитет. «Чӑваш чӗлхи лабораторине» уйрӑм проект пек эпир каярах пӗлтертӗмӗр пулин те, унта кӗрекен чылай пай ҫав вӑхӑтрах йӗркеленнӗ. Паянхи кун та ӗҫлекен, самай аталаннӑ, «Электронлӑ сӑмахсар» сайтах мӗне тӑрать! Аса илтеретпӗр, «Чӑваш чӗлхи лабораторине» йышне эпир МИХ-па ҫыхӑнман ӗҫсене уйӑрса кӑларнӑ. МИХ тытса тӑрасси питӗ яваплӑ ӗҫ, ҫавна май «Чӑваш чӗлхи лабораторине» тумалла пулчӗ те. Апла пулин те вӗсем иккӗшӗ те пӗрешкел аталанаҫҫӗ, вӗсен хушшинче вӑйлӑ ҫыхӑну йӗркеленнӗ. Кӑҫал официаллӑ майпа пӗрремӗш хут авӑнӑн 8-мӗшӗнче Раҫҫей Федерацийӗнчи халӑхсен чӗлхисен кунне палӑртӗҫ. Ку уява пӗлтӗр йышӑннӑ, ҫӗртмен 5-мӗшӗнче сӗннӗ, утӑн 11-мӗшӗнче Хушӑва алӑ пуснӑ. Ҫӗнӗ уяв пулнӑран, пӗлтӗр ӑна анлӑн ирттермен, халӑх ун пирки пӗлсех те кайман. Кӑҫал вара ку уява, ҫав шутра Чӑваш Республикинче те, анлӑ палӑртаҫҫӗ. Уявӗ тата пирӗн проектсен ҫуралнӑ кунӗпе ҫывӑх лекет, ҫавӑнпа ҫак 21 ҫул хушшинче эпир тӑван чӑваш чӗлхишӗн мӗн туса ӗлкӗрни пирки кӗскен каласа парас шухӑшлӑ. | ||
|
Пӑтӑрмахсем
![]() Муркашра йӗрке хуралҫисем ӳсӗр водителе асӑрханӑ. Патшалӑхӑн ҫул-йӗр хӑрушсӑрлӑхӗн инcпекторӗсем «Лада Гранта» алӑкӗ уҫӑлса кайнине асӑрханӑ. Водителе чарӑнма ыйтсан вӑл пакунлисенчен тарма пуҫланӑ. Хирӗҫ килекен ҫул ҫине те тухса кайнӑ, апла пулин те ӑна тытса чарнӑ-чарнах. Эрех ӗҫнипе ӗҫменнине тӗрӗслеме илсе кайнӑ чухне водитель патруль машининчех ҫывӑрса кайнӑ. Ӳсӗр водитель-баянист тӗлӗшпе административлӑ майпа темиҫе ӗҫ пуҫарнӑ. Машинӑна вара йӗрке хуралҫисем ятарлӑ стоянкӑна ӑсатнӑ. Водитель ҫавӑншӑн питӗ кулянсах кайман курӑнать. Унӑн машинӑра баян пулнӑ та вӑл ӑна туртса кӑларнӑ. Чӑваш Енӗн Шалти ӗҫсен министерствинче пӗлтернӗ тӑрӑх, водитель йӗрке хуралҫисен умӗнчех баянпа каласа кӑтартнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Пӑтӑрмахсем
![]() forum.na-svyazi.ru сӑнӳкерчӗкӗ Россельхознадзор Шупашкара чӗрчунсем кӑтартма килнӗ усламҫӑ йӗркене пӑснине тупса палӑртнӑ. Александр Зюкин усламҫӑ хулари «Мега Молл» суту-илӳ центрӗнче пирӗн патра ҫук чӗрчунсемпе паллаштаракан курав уснӑ. Ҫутҫанталӑка хӳтӗлекен Атӑлҫи регионсем хушшинчи прокуратура пуҫарнипе Россельхознадзор ҫурла уйӑхӗн 28-мӗшӗнче тӗрӗслев ирттернӗ те ку вӑл курав мар, куҫса ҫӳрекен океанариум иккенне палӑртнӑ. Ун пек ӗҫпе аппаланас тесен ятарлӑ лицензи илмелле иккен, усламҫӑн вара документ пулман. Океанариурм 89 кун ӗҫленӗ, курав пулсан 4 кунран та ытла юрамасть. Александр Зюкин хӑтланӑвне суд административлӑ майпа ӗҫ пуҫарса явап тыттарма йышӑннӑ. Усламҫӑ унччен саккуна пӑсманнине кура ӑна асӑрхаттарнипех ҫырлахнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Персона
![]() htcheb-centr.soc.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплеклӑ центрта тӑрӑшакан Татьяна Андреева авӑн уйӑхӗн 4-мӗшӗнче 50 ҫул тултарнӑ. Социаллӑ сферӑра вӑл 2019 ҫултанпа тӑрӑшать. Асӑннӑ учреждение хӗрарӑм социаллӗ ӗҫчен пулса вырнаҫнӑ. Хӗрӗх урлӑ каҫнӑ хӗрарӑм ватӑсемпе тата сусӑрсемпе тӳрех пӗр чӗлхе тупма пултарнӑ. Ҫавӑншӑн ӑна хӑй пӑхакан ватӑсем юратаҫҫӗ. Ӗҫтешӗсем вара кирлӗ чухне алӑ пама килӗшнишӗн хисеплеҫҫӗ, сума сӑваҫҫӗ. «Пирӗн тивӗҫӗмӗр — хӳтлӗхсӗр ҫынсен шанӑҫне тӳрре кӑларасси», — тет иртнӗ эрнекун 50 ҫул тултарнӑ хӗрарӑм. Вӑл кирлӗ пулсан апат пӗҫерсе те, урай ҫуса та, лавккаран апат-ҫимӗҫ, аптекӑран эмел туянса килсе те парать. Ятарлӑ программӑра пӑхса хӑварнӑ ытти ӗҫе те пурнӑҫлать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Пӑтӑрмахсем
![]() max.ru/oanikolaev каналтан илнӗ скриншот Паян Чӑваш Енре пирӗн региона пилостӑр вӗҫекен аппаратсем килни пирки хыпарларӗҫ, ҫӗрле сирена янӑратрӗс. Каярах республика Элтеперӗ Олег Николаев МАХри каналта пирӗн тӑрӑхра пилотсӑр вӗҫекен икӗ аппарата ҫапса ӳкерни пирки хыпарланӑ. Ку вӑл малтанласа пӗлтернӗ тӑрӑх. Олег Николаев МАХри хӑйӗн каналӗнче ҫырнӑ тӑрӑх, шар куркансем тата аманакансем пулман. Малтанласа пӗлтернӗ тӑрӑх, карас ҫыхӑнӑвӗн вышки сиенленме пултарнӑ. Кун пирки мониторинг каналӗсенче те ирпе ҫырнӑччӗ. МАХри «Первый чувашский» каналта Улатӑр патӗнчи вышка пулма пултарать тесе пӗлтернӗччӗ. Республика Элтеперӗ Олег Николаев ҫынсене хумханса ӳкесрен лӑплантарса ҫырнӑ. Оперативлӑ службӑсем ӗсленине пӗлтернӗ, хыпара уҫӑмлатма шантарнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Вӗренӳ
![]() «Контактра» халӑх тетелӗнчи сӑн Хӗрлӗ Чутай округӗнчи Атнар шкулӗнче агротехкласс ӗҫлеме пуҫланӑ. Унта округри 10-мӗш класра вӗренекен 33 ҫамрӑк ӑс пухӗ. Ятарлӑ пӳлӗме тӗпрен юсанӑ,техникӑпа тивӗҫтернӗ. Интерьера ял хуҫалӑхӗнчи фирма тӗсӗсемпе илемлетнӗ: симӗс тата шурӑ. Ҫавӑн пекех хальхи йышши сӗтел-пукан лартнӑ, пособисемпе тивӗҫтернӗ, ҫав шутра – чӗрчунсен макечӗсем те. Агротехкласс округри «Коминтерн» хуҫалӑхпа килӗштерсе ӗҫлӗ. Шӑпах унӑн ертӳҫи Альбина Новикова ҫак класа уҫма пуҫарнӑ та. Агротехкласа хуҫалӑхпа юнашар шкулта уҫни те ахальтен мар – шкул ачисем унта тӑтӑшах практика тухӗҫ, унти ӗҫ-хӗле шалтан курӗҫ. Агротехкласра занятисем кашни юнкун иртӗҫ. Программӑна «Генетика, селекци тата чӗрчунсен биотехнологийӗ», «Агрофизика» курссем кӗрӗҫ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Пӑтӑрмахсем
![]() Патшалӑх автоинспекцийӗ тунӑ сӑн Хӗрлӗ Чутай округӗнче питбайкпа ҫыхӑннӑ авари пулнӑ. Шел те, унта ҫын вилмелле аманнӑ. Чӑваш Енри Патшалӑх автоинспекцийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, авӑн уйӑхӗн 5-мӗшӗнче каҫхи 9 сехет те 5 минутра Штанаш ялӗнче 1971 ҫулта ҫуралнӑ арҫын кӳршин питбайкӗпе ҫула тухнӑ. Анчах ҫул пӑрӑнӑшӗнче руле итлеттереймен – электролини юпи ҫине пырса кӗнӗ. Вӑл йывӑр сурансене пула ҫавӑнтах вилнӗ. Ҫакӑ паллӑ: арҫыннӑн права та ҫук. Чӑваш Енри Патшалӑх автоинспекцийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, водитель урӑ е ӳсӗр пулнине палӑртма химипе токсикологи тӗпчевӗ тӑвӗҫ. Аса илтерер: ҫак кунсенче Хӗрлӗ Чутай округӗнче ӳсӗр хӗрарӑм машинӑпа кювета чӑмнӑ, слонра икӗ ачи пулнӑ. Иккӗшне те пульницӑна илсе кайнӑ, кӗҫӗннин сывлӑхӗ йывӑр пулнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Спорт
![]() «Советская Чувашия» архивӗнчи сӑн Паян Шупашкар хулинче «Олимпийский» стадионта йӑланӑ кӗнӗ ӑмӑрту иртнӗ – массӑллӑ информаци хатӗрӗсен ӗҫченӗсем, тӳре-шара старта тухнӑ. Ҫапла, унта «Советская Чувашия» хаҫат парнисене ҫӗнсе илессишӗн ӑмӑрту иртнӗ. Кӑҫалхипе ӑна 88-мӗш хут ирттернӗ. Ӑмӑртӑва Андриян Николаев космонавтӑн ҫуралнӑ кунӗнче, авӑн уйӑхӗн 5-мӗшӗнче, ирттересси йӑлара. Кӑҫал пӗрремӗш вырӑна Наци телерадиокомпанийӗн журналисчӗсем йышӑннӑ. Иккӗмӗш вырӑнта «Чӑваш Ен» ПТРК пулнӑ. Виҫҫӗмӗш вырӑна вара «Советская Чувашия» хаҫат ӗҫченӗсем тухнӑ. Ҫавӑн пекех спорт шкулӗсен ертӳҫисем тата вӗсен ҫумӗсем, общество организацийӗсен представителӗсем старта тухнӑ. Кунсӑр пуҫне VIP-чупу пулнӑ: тӳре-шара чупнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Республикӑра
![]() «Контактра» халӑх тетелӗнчи сӑн Пӑрачкав ялӗнче авалхи усадьбӑна сутма палӑртнӑ. Вӑл – XVIII ӗмӗрте ҫӗклесе лартнӑскер. Хӑй вӑхӑтӗнче унта учитель семинарийӗ пулнӑ. Усадьба – икӗ хутлӑ кирпӗч ҫурт. Лаптӑкӗ пысӑк – пӗр пин ытла тӑваткал метрпа танлашать. Ҫак ҫурта туянаканӑн унта хӑна ҫурчӗ, офис е культура центрӗ уҫма юрать. Историе илес тӗк, ҫурта 1780 ҫулта Петр Салтыков граф хӑпартса лартнӑ. Кунта 1833 ҫулта вырӑс классикӗ Александр Пушкин чарӑннӑ текен халап та ҫӳрет. 1872 ҫулта Илья Ульянов тӑрӑшнипе ҫак ҫуртра Атӑлҫи тӑрӑхӗнчи пӗрремӗш учитель семинарийӗ уҫӑлнӑ. Вӑл самай нумай вӑхӑт ӗҫленӗ – семинари 1951 ҫулта кӑна хупӑннӑ. Кивӗ ҫурт истори сӑн-сӑпатне упраса хӑварса ҫав вӑхӑтрах ҫӗнӗ пурнӑҫ парнелеме пултаракан инвестора питӗ кӗтет. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
| ||
|
Персона
![]() «Хыпар - Вести Чувашия» каналтан илнӗ сӑнӳкерчӗк Чӗмпӗрте Валентина Тарават ҫыравҫӑн пултарулӑх каҫӗ иртнӗ. Кун пирки МАХра «Хырар - Вести Чувашии» каналта пӗлтернӗ. Мероприятие Валентина Николаевнӑн 80 ҫулхи юбилейне халалланӑ иккен. Валентина Тарават (Игнатьева) – поэт, прозаик, куҫаруҫӑ, Раҫҫей писательсен союзӗн членӗ. Асӑннӑ ҫӑлкуҫра хыпарланӑ тӑрӑх, поэта тата прозаика юбилейпа саламлама Чӗмпӗр облаҫӗн ӳнерпе культура политикин министрӗ Евгения Сидорова пырса ҫитнӗ. «Библиотека ӗҫченӗсем Валентина Николаевна вулав культурине аталантарас ӗҫе пысӑк тӳпе хывнине палӑртнӑ. Уява ҫавӑн пекех ҫыравҫӑн тусӗсем, литература ҫыннисем, вӗренекенӗсем, пултарулӑхне кӑмӑллакан ытти ҫын та хутшӑннӑ», — тесе пӗлтернӗ «Хыпар - Вести Чувашия» каналта. | ||
