|
Чӑвашлӑх
![]() 2005 ҫулта тин ҫеҫ И.Н.Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университетӗнчен вӗренсе тухнӑ Светлана Яковлева (халӗ вӑл Абрашкина хушамата ҫӳрет) Мурманск хулине вӗҫтернӗ. Унта Светлана 20 ҫул пурӑнать. Унта вӑл качча тухнӑ. Паян мӑшӑр икӗ ывӑл ӳстерет. Мурманска чӑваш хӗрӗ тӑванӗ пуртан тухса кайнӑ. Ҫурҫӗрти ҫав хулара ашшӗн шӑллӗ пурӑннӑ, вӑл хӑйсем патне йыхравланӑ. 4 уйӑх вӗсем патӗнче пурӑннӑ хыҫҫӑн хваттер тара илсе пурӑнма пуҫланӑ, аслӑ шкулта чӑваш филологине вӗреннӗскер сутуҫӑра ӗҫлеме тытӑннӑ. Унти чӑвашсемпе паллашса кайнӑ хыҫҫӑн чӑваш хӗрӗн ҫулӗ те уҫӑлнӑ. Вӑл училищӗре (унта директорӗ чӑваш пулнӑ) театроведени енӗпе хушма пӗлӳ паракан педагогра ӗҫлеме тытӑннӑ. Унсӑр пуҫне вӑл юрлама юратать. Мӑшӑрӗ ку ку енпӗ ӑста иккен. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() cheb-centr.soc.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ Социаллӑ сферӑра ӗҫлекенсем паян професси уявне паллӑ тӑваҫҫӗ. Ку отрасльте чун ӑшшине ыттисемшӗн шеллемен ҫынсем сахал мар. Вӗсенчен пӗри — Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрти Александра Смирнова. Александра Львовна паян пай заведующийӗнче тӑрӑшать. Анчах ку должноҫе хӑйне шанса париччен вӑл социаллӑ ӗҫчен пулса та, ахаль специалистра та тӑрӑшнӑ. Социаллӑ сферӑна Хӗрлӗ Чутай хӗрӗ амӑшне кура суйланӑ. Вӑл вырӑнти ваттисен ҫурчӗн заведующийӗнче ӗҫленӗ. Паян Александра Львовна ӗҫре ӗлкӗрсе пынипе пӗрлех лайӑх машӑр та, амӑшӗ те, кин те. Вӑл упӑшкипе виҫӗ хӗр ӳстерет. Александра Львовна ачисемпе тата хунямӑшӗпе пӗрле тӗрлӗ конкурса та хастар хутшӑнать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центр сӑнӳкерчӗкӗ Чӑваш академи драма театрӗнче сцена ҫине «Ҫӑлӑнӑҫ – юратура (777 пирӗшти)» ҫӗнӗ спектакль кӑларнӑ. Ӑна, театрта пӗлтернӗ тӑрӑх, социаллӑ сферӑра ӗҫлекенсене халалланӑ. Театрта спектакль умӗн иртнӗ тӗп репетицие Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрта пай заведующийӗсенче тӑрӑшакан Надежда Мастеровӑпа Надежда Шикарева кайса курнӑ. Социаллӑ учрежденире пӗлтернӗ тӑрӑх, вӗсене театрта ӗҫлекенсем ятарласа чӗннӗ. Надежда Анатольевна каланӑ тӑрӑх, спектакль питех те килӗшнӗ. «Ку вӑл пирӗн сферӑра тӑрӑшакансем, ҫын ыратӑвне чӗре витӗр кӑларакансем пиркиех. Спектакле хатӗрлекенсене ку ӗҫшӗн пысӑк тав», — хавхаланса каласа кӑтартнӑ вӑл социаллӑ учрежденин пресс-службине. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫутҫанталӑк
![]() theweathernetwork.com сайтри сӑн «Ҫанталӑк 21» сайт пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫуллахи шӑрӑх ҫанталӑк пирӗн пата майӗпен ҫывхарать. Паян иртенпе уяр пулсан та кӑнтӑрла хыҫҫӑн вырӑнӑн-вырӑнӑн аслатиллӗ ҫумӑр ҫӑвӗ. Ҫапах ку ҫанталӑка ӑшӑтса пыма пӗрре те чӑрмантармӗ. Эрнен иккӗмӗш ҫурринче Шупашкарта термометр кӑнтӑрласерен – 27-29, каҫсерен 14-16 градус ӑшӑ кӑтартӗ. Республикӑра хӑш-пӗр вырӑнта 30 градус таранах шӑрӑх пулӗ. Айлӑмлӑ вырӑнсенче, шыв-шур патӗнче, ирсерен тӗтре карса илӗ. Ҫил тӳлек вӗрӗ, аслатиллӗ ҫумӑр вӑхӑтӗнче кӑна вӑйланӗ. Атмосфера пусӑмӗ нормӑпа килӗшӳллӗн пулӗ. Малтанлӑха палӑртнӑ тӑрӑх, ҫитес эрнере те шӑрӑх ҫанталӑк пулӗ. Вӑтам сывлӑш температури 20 градуспа танлашӗ. Ку – ҫӗртме уйӑхӗнчи климат норми. Ҫур уйӑхра Шупашкарта 45 мм ҫумӑр ӳкӗ. Ку — ҫӗртме уйӑхӗн нормин виҫҫӗ тӑваттӑмӗш пайӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() Ку ӗҫ эрни, эрнере пилӗк кун вӑй хуракансемшӗн, кӗске пулӗ. Ҫакӑ Раҫҫей кунӗпе ҫыхӑннӑ. Аса илтеретпӗр: ӑна ҫӗртме уйӑхӗн 12-мӗшӗнче паллӑ тӑваҫҫӗ. Кӑҫал Раҫҫей кунӗ эрнекуна лекет. Ҫавна май виҫӗ кун канмалла: эрнекун, шӑматкун тата вырсарникун – ҫӗртме уйӑхӗн 12-14-мӗшӗсенче. Уяв умӗнхи ӗҫ кунӗ, кӗҫнерникун, вара, РФ Ӗҫ кодексӗпе килӗшӳллӗн, 1 сехет кӗскерех пулӗ. Палӑртса хӑварар: Чӑваш Республикинче пурӑнакансене ҫӗртме уйӑхӗнче тепӗр канмалли кун кӗтет – ҫӗртмен 24-мӗшӗнче. Ун чухне Республика кунне паллӑ тӑваҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
![]() Яндекс Карты сайтри сӑн Чӑваш Республикинчи ҫичӗ шкулпа виҫӗ ача пахчи ачасене вырӑсла тата чӑвашла вӗрентме тытӑнӗ. Ҫапла пӗлтерет ЧР вӗрентӳ министрӗ Дмитрий Захаров. Министерствои хыпарланӑ тӑрӑх, ҫак сӑнав лапамӗсем полилингваллӑ хутлӑха йӗркелемелли проектӗн пӗр пайӗ пулӗҫ. Ҫакна чӑваш чӗлхипе кулленхи пурнӑҫра кӑна мар, вӗренӳре те усӑ курччӑр тесе тӑваҫҫӗ. Сӑмах май, ҫу уйӑхӗнче Чӑваш Енри делегаци Хусанти «Адымнар» вӗрентӳ комплексӗпе паллашнӑ: унти вӗрентӳ ӗҫне, вӗренӳ материалӗсене, уроксен структурине, ачасемпе ашшӗ-амӑшӗн хутшӑнӑвне тишкернӗ. Ҫавӑн пекех Пушкӑрт Республикин тата Ҫурҫӗр Осетин вӗрентӳ системисемпе паллашнӑ. Ҫапла майпа ЧР Вӗрентӳ институчӗ педагогсене курссем хатӗрлеме, чӑвашла математика терминӗсен словарьне тата шкулсем валли методика метериалӗсем тума хушнӑ. Ҫакна та палӑртса хӑвармалла: ача пахчисенче «Тӑван чӗлхе – анне чӗлхи» проекта пурнӑҫлама палӑртнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() cap.ru сайтри сӑн Шупашкарти транспорт тата строительство технологийӗсен техникумӗнче Пӗтӗм Раҫҫейри «Профессире чи лайӑххи» конкурспа килӗшӳллӗн иртнӗ «Каменщик» номинацире ҫӗнтерӳҫе палӑртнӑ. Кӑҫал чи лайӑххин ятне илессишӗн республикӑри ертсе пыракан строительство организацийӗсенче тӑрӑшакан 9 специалист вӑй виҫнӗ. Конкурса хутшӑнакансем теори пӗлӗвне кӑтартнисӗр пуҫне эрешлесе кирпӗч хунӑ: «26» эреш пулса тухнӑ. Конкурсра «СЗ «Стройтрест №3» АОра ӗҫлекен Алексей Петрянкин мала тухнӑ. Вӑл ку организацире 20 ҫула яхӑн вӑй хурать. 2024 ҫулта вара тӑрӑшса ӗҫленӗшӗн «Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ строителӗ» ята тивӗҫнӗ. Иккӗмӗш вырӑна – Юрий Матвеев, виҫҫӗмӗш вырӑна Дмитрий Шагаров тухнӑ. Финал Шупашкарта авӑн уйӑхӗнче иртӗ. Унта ҫӗнтернӗ специалист Чӑваш Ен чысне Раҫҫей шайӗнче хӳтӗлӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Хулара
![]() Ырантан, ҫӗртме уйӑхӗн 8-мӗшӗнчен, Шупашкарти юханшыв порчӗ Атӑлӑн сулахай енчи пляжне ҫитекен трамвайчиксем ярӗ. Вӗсем кунне виҫӗ хутчен ҫула тухӗҫ. Шупашкартан пляжа 10:00, 12:30 тата 17:40 сехетсенче кайма май пулӗ. Каялла трамвайчисем 10:30, 13:00 тата 18:10 сехетсенче килеҫҫӗ. Канмалли кунсенче хушма рейс пулӗ: хуларан – 15:00, каялла 15:30 сехетре. Пӗр билет хакӗ 130 тенкӗ пулӗ. 5-10 ҫулсенчи ачасем валли вара – 65 тенкӗ. 5 ҫул тултарман ачасене тӳлевсӗрех илсе каяҫҫӗ, анчах вӗсем валли пурпӗрех билет илмелле. Кӑҫал ҫӗнӗлӗх вӑя кӗнӗ: билетсене юханшыв порчӗн сайтӗнче кӑна сутаҫҫӗ, билета ҫула тухмалли кун кӑна илме пулать. Урамра ҫумӑр ҫӑвать, ҫанталӑк ӑмӑр тата термометр 20 градус ӑшӑран сахалрах кӑтартать тӗк рейссене пӑрахӑҫлаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
![]() Чӑваш чӗлхи лабораторийӗн пуҫлӑхӗ Николай Плотников «Атӑл.Тӑлмач» куҫаруҫӑна каллех ӗҫлеттерсе яни пирки пӗлтернӗ. Чӑваш тетелӗшӗн ку кӗтнӗ пулӑм пулса тӑнӑ. Ҫуркунне лаборатори серверне ҫӗнетнӗ хыҫҫӑн малтанхи модельсемпе усӑ курма май килеймен. Система ҫӗнелнӗ, кивӗ программи вара унпа килӗшсе тӑман. Ҫавӑнпа та куҫаруҫӑна ҫӗнӗрен вӗрентме тивнӗ. Енчен те малтанхи нейронлӑ мелпе ӗҫленӗ пулсан, «Чӑваш чӗлхи лабораторийӗнче» хальхинче LLM меслечӗпе усӑ курнӑ. Плотников палӑртнӑ тӑрӑх, хальхи верси — пуҫламӑш утӑм кӑна. Пахалӑх енчен вӑл малтанхинчен кӑшт каярах юлсан та, ӑна лайӑхлатмалли меслетсем йышлӑ. Малашне программистсем майсем тупса пахалӑха ӳстерме шантараҫҫӗ. «Атӑл.Тӑлмачпа» усӑ курма пуҫланӑ та ӗнтӗ. Енчен те маларах кунне 300–700 предложени куҫарнӑ пулсан, хальхи вӑхӑтра усӑ курасси майӗпен ӳссе пырать. Кунне 50–100 предложени таран куҫарма тытӑннӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Экономика
![]() «Контактра» халӑх тетелӗнчи сӑн Чӑваш Енре ӳстернӗ 24 пине яхӑн тӗм салата виҫӗ региона ӑсатнӑ. Пирӗн патра ӳснӗ ешӗл ҫимӗҫе Чулхула облаҫӗнче, Тутар Республикинче тата Самар облаҫӗнче пурӑнакансем тутанса курӗҫ. Тӗрӗслев органӗн ӗҫченӗсем салата тӗрӗслеме илнӗ, лаборатори тесчӗсем тунӑ. Анализсем чӑваш салатӗнче сиенлӗ япаласем ҫуккине палӑртнӑ. Сӑмах май, салата Етӗрне округӗнче ятарлӑ теплицӑра ӳстереҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
