Ҫӑлкуҫ: culture.cap.ru

Умсӑмах

Тахҫанах нимӗнле статья та ҫукран мӗн те пулин ҫырас тесе пуҫ ватрӑм. Ялан пӗр япала пирки ҫырсан йӑлӑхтарса ҫитерме пулать. Ҫавна май урӑхларах тема суйлас терӗм.

ИИ-семпе юлашки вӑхӑтра нумай ӗҫленӗрен чи малтан вӗсенчен ыйтас терӗм. Пӗрре вӗсемпе усӑ курса самай кӑсӑклӑ хыпар тупма май килнӗччӗ те... ИИ мана ҫапла хуравларӗ: ҫырмалли темӑсем сахал мар терӗ, статья та ҫырса пама пултарӑп терӗ. Вӑл сӗнекен темӑсем ҫаплараххисем пулчӗҫ: Акатуй тата чӑваш тумӗ; Чӑваш чӗлхи цифра саманинче; Чӑваш эстради (паянхи вӑхӑтра хальхи эстрада ҫӑлтӑрӗсен пурнӑҫне тӗрӗс ҫырса хӑварасси пирки); Чӑваш тӗррипе паянхи тумтирте усӑ курни тата ытти те.

Нихӑшӗ те кӑмӑла каймарӗ. «Акатуй тата чӑваш тумӗ» пирки ҫырма пулатчӗ ӗнтӗ, чӑн та пит кӑсӑклӑ тематика. Чӑваш тумӗпе Акатуйсенче епле усӑ курни пирки. Анчах Акатуйӗсем иртмен, пулмалла кӑна... Кирлӗ темӑна тупайманран хам шыраса пӑхас терӗм. Культура пирки ҫырас кӑмӑл пурччӗ те хамӑрӑн сайтри хыпарсене пӑхса тухрӑм. Хайхи, «Культура» пайӗнчисене.

Малалла...

cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ

Хӗрлӗ Чутай районӗнчи Горбатовка ялне газ илсе ҫитермен иккен. Ку ыйтупа ял старости Ольга Ипатова республика Элтеперӗ Олег Николаев патне ҫул тытнӑ. Республика ертӳҫине хӑюллӑ хӗрарӑм газификаци ӗҫне хӑвӑртлатма ыйтнӑ.

Олег Николаев ӗнентернӗ тӑрӑх, ку яла 2025-2026 ҫулсенче газ кӗртмелли республикӑри программӑна кӗртсе хӑварнӑ.

Кӑҫал пирӗн республикӑра пысӑк тата пӗчӗк пусӑмлӑ газ пӑрӑхӗсем хума палӑртса хӑварнӑ, унсӑр пуҫне газ парассине йӗркелесе тӑракан пункт та тӑвасшӑн. Ӗҫе кӑҫалхи тӑваттӑмӗш кварталта вӗҫлемелле.

Элтепер патне ҫитнӗ-ҫитнех, староста вырӑнти масар патне ҫул сарас ыйтӑва та хускатнӑ. Кун пирки Элтепер татсах каламан, анчах муниципалитет пуҫлӑхӗпе ыйтӑва сӳтсе явма шантарнӑ.

pkgros.ru сӑнӳкерчӗкӗ

Пӑрачкаври шкул директорне Иван Кудявина вырӑнти шкулта тата «Дельфин» физкультура комплексӗнче хальхи вӑхӑтри спорт лапамӗ ҫукки пӑшӑрхантарать. Ҫак ыйтупа вырӑнти хастар республика Элтеперӗ Олег Николаев патне йышӑнӑва кайнӑ.

Вырӑнти шкула 23-мӗш ҫул ертсе пыракан арҫын каланӑ тӑрӑх, асӑннӑ ыйту педагогсене, спортсменсене, ачасене тата вӗсен ашшӗ-амӑшне чылай ҫул канӑҫсӑрлантарать. «Пур ҫӗрте те лайӑх услови туса панӑ, мӗн тесен те 21-мӗш ӗмӗрте пурӑнатпӑр, пирӗн патра ҫеҫ темӗскерле», — тесе пӑшӑрханаҫҫӗ иккен вырӑнтисем.

Директор каланӑ тӑрӑх, ыйтӑва 2022 ҫултанпах татса пама тӑрӑшаҫҫӗ, анчах ниепле те май килмест. Хуласенчи шкулсенче, ав, футбол уйӗсем, чупмалли ҫулсем, воллейбол, баскетбол, тӗрлӗ снарядлӑ лапамсем пур.

Элтепер пулӑшма шантарнӑ. Тен, килес ҫулах май килӗ.

Канаш районӗнчи Шӑхасан ялӗнчи пӗр урамра шыв ҫук иккен. Сӑмах Чапаев урамӗ пирки пырать. Кун пирки ялти кадастр инженерӗ Ольга Никитина республика Элтеперне пӗлтернӗ.

Шыв енӗпе лару-тӑру ҫулсерен япӑхланса пырать: ҫулла ҫӑл типсе ларать, хӗлле те шыв аран ҫитсе пырать иккен. Ялти хастар пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫӑлти шыва 2021 ҫулта анализ туса тишкерсен унта сӗлте тата тимӗр нумаййине палӑрнӑ. Ятарласа тасатмасан ун пек шыва ӗҫме юрамасть.

Олег Николаев асӑннӑ урамра централизациленӗ шыв пулассине пӗлтернӗ. Строительство валли 5,5 миллион тенкӗ уйӑрнӑ. Ӗҫе 2026 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 31-мӗшӗ тӗлне туса пӗтермелле.

cap.ru сайтри сӑн

Пӑрачкав округӗнчи Напольное ялӗнче пурӑнакан Татьяна Михайловна Клюковкина 100 ҫулхи юбилейне уявланӑ. Унӑн пурнӑҫӗ ҫӑмӑл килмен, хура-шурне чӑтса ирттерме тивнӗ.

Пилӗк ҫулта чухне вӑл хытӑ чирленӗ, хӑлхи илтме пӑрахнӑ. Анчах ку ӑна ҫапса хуҫман. Татьяна 15 ҫулта чухне Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи пуҫланнӑ. 1941 ҫулхи кӗркунне вӑл ашшӗпе тата тӑванӗпе пӗрле станок умне тӑнӑ, Сӑр хӳтӗлев чиккисене тума хутшӑннӑ.

Татьяна Михайловна пурнӑҫ тӑршшӗпех «Туслӑх» колхозра уй-хир бригадинче тӑрӑшнӑ. Унӑн хӑйӗн ачисем ҫук, вӑл хӑйӗн пӗтӗм юратӑвне тӑванӗсене парнеленӗ. Малтан ашшӗ-амӑшне пӑхса пурӑннӑ, кайран шӑллӗн ҫемйине пулӑшнӑ. Халӗ вӗсем ашшӗ-амӑшӗн ҫуртӗнче шӑллӗн ҫемйипе пӗрле пурӑнаҫҫӗ, Иван Михайлович унӑн тӗрекӗ пулса тӑнӑ.

Вӑрӑм пурнӑҫлӑ кинемее влаҫ представителӗсем саламланӑ. Вӗсем юбиляра вӑрҫӑ ҫулӗсенче тата мирлӗ вӑхӑтра пурнӑҫланӑ ӗҫӗсемшӗн тав сӑмахӗсем каласа ҫирӗп сывлӑх суннӑ.

cap.ru сайтри сӑн

Чӑваш Енри вӗрентекенсем валли ырӑ улшӑну пулӗ. Ку ӗҫ укҫине пырса тивет. Айнчах ҫӗнӗлӗх халех мар, авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен вӑя кӗрӗ.

Ун чухне вӗрентекенсен оклачӗ 50 процент ӳсӗ. Кун пирки ЧР вӗренӳ министрӗ Дмитрий Захаров пӗлтернӗ.

Хаьлхи вӑхӑтра педагогсен шалӑвӗнче хавхалантаракан тӳлевсем, премисем, ӗҫ пахалӑхӗпе йывӑрлӑхӗшӗн хушса тӳленисем пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑнаҫҫӗ. Малашне ҫак укҫана тӗп пая – оклада – куҫарӗҫ.

Ҫавӑн пекех нумай ҫӳл ӗҫленӗшӗн тата квалификаци категорийӗшӗн паракан тӳлев коэффиценчӗсене ҫӗнӗрен пӑхса тухӗҫ.

ЧР Вӗренӳ министерстви пӗлтернӗ тӑрӑх, педагогсен тӗп оклад базин пайӗ хальхи 45 процентран 60-65 процента ҫитӗ.

Канаш округӗнчи ҫамрӑксем, Усман Эскеровпа Дарья Садовская, Мускавра иртекен Пӗтӗм Раҫҫейри «Раҫҫей. Чӗресене пӗрлештесе» туй фестивальне кайӗҫ.

Фестивале утӑн 8-мӗшӗнче, Ҫемье тата юратупа шанчӑклӑх кунӗнче, иртӗ. Ҫав кун Чӑваш Енри хӗрпе каччӑ ҫӗршыври ытти ҫамрӑкпа пӗрле пӗр-пӗрне ӗмӗр юратмашкӑн тупа туса ылтӑн ҫӗрӗ тӑхӑнтартӗҫ.

Вӗсен юрату историйӗ темиҫе ҫул каялла йӑл илнӗ. Усманпа Дарья «Космонавт» уйлӑхра паллашнӑ. Ун чухне Усман уйлӑхри хыпарсене пӗлтерсе тӑнӑ, Дарья канма килнӗ. Яшпа хӗр кайран та ҫыхӑнӑва ҫухатман. Анчах вӗсем ҫулсем иртсен кӑн тӗл пулнӑ, ҫавӑн чухне туйӑмсем ҫуралнӑ.

Усманпа Дарья спортпа туслӑ, ҫул ҫӳреме кӑмаллаҫҫӗ. Тата вӗсем тӑван культурӑна питӗ хисеплеҫҫӗ: чӑвашла юрлаҫҫӗ, кашни ҫул Акатуя ҫӳреҫҫӗ.

«Контактри» сӑн

Сӗнтӗрвӑрри тӑрӑхӗнче пурӑнакан Иван Веденеев 20 ытла ӗнтӗ ӗлӗкхи япалсене пуҫтарать. Ҫапла вӑл Сӗнтӗрвӑрри хулинче халӑх музейне йӗркеленӗ. Коллекци пуян, унта пин ытла экспонат упранать: сӑмаварсем, радиосем, тумтир, савӑт-сапа…

Музея килекенсен пӗтӗм экспоната алӑпа тытса курма юрать. Ку кӑна мар, патефон яма та, ҫӑпата сырма та, чӑвашсен пуҫ хатӗрӗсене тӑхӑнса пӑхма та, 1860 ҫулта туса кӑларнӑ сӑмавартан чей ӗҫме те ирӗк параҫҫӗ.

Иван Веденеева экспонатсене пухма тӑванӗсем пулӑшнӑ. Хӑш-пӗр япала вара ҫемье реликвийӗ: сӑмавар ав аслашшӗн (е кукашшӗн) пулнӑ, пуҫ хатӗрӗ вара – асламашӗн (е кукамӑшӗн).

Паллах, Иван Веденеевшӑн ку чун киленӗҫӗ. Ҫапла вӑл астӑвӑма упраса хӑварасшӑн, ӗлӗкхи ҫынсем мӗнле пурӑннине кӑтартасшӑн. Музея шкул ачисем, туристсем, вырӑнти ҫынсем килсе кураҫҫӗ. Иван Веденеев хӑй экскурси ирттерет.

cap.ru сайтри сӑн

Шупашкарти тухтӑрсем 6-мӗш хутран ӳкнӗ 16 ҫулти хӗрӗн пурнӑҫне ҫӑлса хӑварнӑ.

Хальхи вӑхӑтра вӑл Республикӑри ача-пӑча клиника больницинче реабилитаци витӗр тухать. Сиплев вӑраха тӑсӑлӗ, анчах тухтӑрсем лайӑххине кӑна шантараҫҫӗ: реабилитаци витӗ тухсан хӗр утма кӑна мар, ташлама та пултарӗ.

Нумаях пулмасть пульницӑра катастрофа медицинин тата васкавлӑ медпулӑшу центрӗн тӗп тухтӑрӗ Ольга Краузе пулнӑ. Вӑл анестезиологи тата реанимаци уйрӑмӗнче выртакан 16-ри хӗр патне те кӗрсе тухнӑ. Пациентка ун чухне тухтӑр пулма ӗмӗтленнине пӗлтернӗ. Ольга Краузе унпа пӗрле Шупашкарти медицина колледжне экскурсие кайса килме калаҫса татӑлнӑ.

Сӑмах май, кӑҫал Республикӑри ача-пӑча клиника пульницине ҫӳллӗшӗнчен ӳкнӗ 6 ачана илсе ҫитернӗ.

cap.ru сайтри сӑн

ЧР вӗренӳ министрӗн ҫумӗ кам пуласси паллӑ. Тӳрех аса илтерер: унчченхи министр ҫумне Марина Лежнинана должноҫре ӳстернӗ, вӑл министрӑн пӗрремӗш ҫумӗ пулса тӑнӑ.

Министр ҫумӗн пуканне Александр Кириллов йышӑннӑ. Влаҫ органӗсенче вӑл ҫӗнӗ ҫын мар. Унччен Александр Кириллов Ял хуҫалӑх министерствинче ӗҫленӗ. Унта вӑл 12 ҫул тӑрӑшнӑ. Кайран, 12 ҫул, Шупашкарти транспорт тата строительство технологийӗсен техникумӗн директорӗн ҫумӗ пулнӑ.

Александр Кириллов Вӗренӳ министерствинче професси тата хушма пӗлӗвӗн, ҫул ҫитмен ачасемпе ӗҫлекен комисси, ӑслӑлӑх аталанӑвӗн кураторӗ пулӗ. Ҫавӑн пекех воспитани ӗҫӗн тата ҫуллахи канӑвӑн блокне ертсе пырӗ.

Ҫӗмӗрлере утса кӑларакан трансформатора Мускава ӑсатма тытӑнӗҫ.

«Проектэлектротехника» предприяти шӑратса изоляциленӗ типӗ трансфоматорсем туса кӑларассипе ҫине тӑрать. Нумаях пулмасть предприяти ӗҫӗпе республика Элтеперӗ Олег Николаев паллашнӑ. Ӑна 16МВА хӑватлӑ трансформатора кӑтартнӑ.

Заводра пӗлтернӗ тӑрӑх, ку вӑл кӑткӑс технологи агрегачӗ, вӑл шанчӑклӑ ӗҫлет-мӗн. Ку трансформатора ҫӗршывӑмӑрӑн тӗп хулинчи инфрастурктура валли туса кӑлараҫҫӗ, кӗҫех ӑна Мускава ӑсатӗҫ. Чӑваш Енре унччен апла хӑватлӑ транфсорматорсем кӑларман иккен.

Сӑмах май каласан, «Проектэлектротехника» ҫавӑн пек пысӑк шайри технологи оборудованийӗ туса кӑларма пултаракан Раҫҫейри виҫӗ предприяти шутне кӗнӗ.

www.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ

Шупашкарти вӑй агрегачӗн заводне Китай делегацийӗ килнӗ. Енсем ҫул-йӗрпе строительство техникине туса кӑларас ыйтӑва сӳтсе явнӑ май техника валли кӗпер тата турткӑч курупкине туса кӑларасси пирки калаҫса татӑлнӑ.

Асӑннӑ завода ахальтен суйласа илмен. 2024 ҫултан пуҫласа Раҫҫейӗн Промышленность министерстви Чӑваш Енӗн машиностроени кластерӗпе пӗрле пулса ҫул-йӗр строительствин, ял хуҫалӑхӗн тата склад техники валли кирлӗ кӗпере туса кӑларать.

Завод 5 тонна тиекен «СИЛАНТ» погрузчик туса кӑларма пуҫланӑ ӗнтӗ, ӑна ҫӗршыври продукцин реестрне кӗртнӗ. Тепри, 2 тоннӑлли, тӗрӗслев витӗр тухать. Ӑна кӑҫал, ҫулталӑк вӗҫлениччен, туса кӑларма тытӑнасшӑн.

Асӑннӑ завод КамАЗпа «ПО ЕлАЗ» экскаватор-погрзучикӗсем валли те кирлӗ компонент туса кӑларать.