|
Хулара
![]() fotobus.me сайтри сӑн Шупашкартан Ҫӗнӗ Лапсар поселокне ҫӳрекен 46-мӗш маршрут юлашки чарӑнӑва ҫити кайма пӑрахӗ. Хӑраса ан ӳкӗр, ку ҫӗртме уйӑхӗн 10-мӗшӗнчен пуҫласа авӑн уйӑхӗн 30-мӗшӗччен кӑна пулӗ. Ҫакӑ ӑшӑ сечӗсене юсанипе ҫыхӑннӑ. Юсав планпа килӗшӳллӗн пулӗ. Ҫавна май Ҫӗнӗ Лапсар поселокӗнчи Совхоз урамӗнче транспорта ытлах ҫӳреттермӗҫ. Юсав пынӑ вӑхӑтра 46-мӗш автобус «Акаци» культура ҫурчӗ» чарӑнӑва ҫитӗ те каялла ҫаврӑнса кайӗ. Ҫавӑн пекех ку 153-мӗш маршрута та пырса тивет. Вӑл та ҫак чарӑнӑва кӑна кӗрсе тухӗ. Шупашкар хула администрацийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, ӑшӑ сечӗсене ӑшӑ памалли сезон ҫитиччен юсаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
![]() Чӑваш академи драма театрӗн сӑнӳкерчӗкӗ Паян, ҫӗртме уйӑхӗн 9-мӗшӗнче, Никифор Мранькка чӑваш ҫыравҫи ҫуралнӑранпа 125 ҫул ҫитнӗ. Вӑл Куславкка районӗнчи Пилешкассинче ҫуралнӑ. Чиркӳпе прихут шкулӗнче вӗренсе тухнӑ хыҫҫӑн тӗрлӗ ӗҫре тӑрӑшнӑ, ҫав шутра матрос та, вӑрман тиекен те пулнӑ. 1925 ҫулхи пуш уйӑхӗнче ӑна вырӑнти ял совечӗн председательне лартнӑ, тепӗр ҫулхи ҫу уйӑхӗнче Чӑваш АССР халӑх комиссариачӗн коллеги пайташӗ пулма шаннӑ. 1931 ҫулта вӑл Мускаври кинематографистсен институтӗнчи киносценаристсен ҫулталӑклӑх курсӗнчен вӗренсе тухнӑ. 1938 ҫулччен «Чӑвашкинора» сценарист пулнӑ. Унсӑр пуҫнӗ вӑл 1933–1938 ҫуосенче «Союзкинохроникӑн» чӑваш студийӗн директорӗнче тӑрӑшнӑ. 1938–1942 ҫулсенче «Ленин ялвёпе» хаҫат редакторӗнче тимленӗ. 1942 ҫулта вӑл Хӗрлӗ ҫарта политика ӗҫченӗ пулнӑ. Вӑрҫӑ хыҫҫӑн Куславкка районӗнче партин райкомӗнче агитаципе пропаганда пайӗн заведующийӗнче, райӗҫтӑвкомра культура учрежденийӗсен пайӗн заведующийӗнче тӑрӑшнӑ. Никифор Мранькка 1973 ҫулхи нарӑс уйӑхӗн 20-мӗшӗнче вилнӗ. Ӑна Куславккара пытарнӑ. Унӑн уйрӑмах паллӑ хайлавӗ — нумай томлӑ «Ӗмӗр сакки сарлака» романӗ. Асӑннӑ роман тӑрӑх Чӑваш академи драма театрӗнче спектакль те лартнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Пӑтӑрмахсем
![]() Инкеклӗ лару-тӑру министерстви тунӑ сӑн Пӑрачкав округӗнче пулнӑ пушарта килти выльӑх-чӗрлӗх вилнӗ: 14 сысна ҫури тата кайӑк-кӗшӗк. Ку пушар ҫӗртме уйӑхӗн 8-мӗшӗнче Рындино ялӗнче пулнӑ. Унта пӗр ҫыннӑн кил-ҫурчӗ, хуралтӑ таврашӗсем ҫунма тытӑннӑ. Шел те, килти выльӑха ҫӑлса хӑварайман. Пушарта 14 сысна ҫури тата кайӑк-кӗшӗк ҫунса кӗлленнӗ. Ҫулӑм пӗтӗмпе 266 тӑваткал метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ. Палӑртса хӑварар: юлашки талӑкра республикӑра виҫӗ пушар пулнӑ. Шупашкар округӗнчи «Мечта» (чӑв. «Ӗмӗт») сад юлташлӑхӗнче тата Пӑрачкав округӗнчи Ряпино ялӗнче мунчасем ҫуннӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() Ӗнер вӑйлӑ ҫиле пула Элӗкре нумай хваттерлӗ ҫурт тӑрри сиенленнӗ. Тӳрех палӑртса хӑварар: ку ҫурта 2040 ҫулта тӗплӗн юсама палӑртнӑ. Ҫурт вара 2002 ҫулта хута янӑскер. Вӑйлӑ ҫил Парк урамӗнчи виҫе хутлӑ нумай хваттерлӗ ҫурт тӑррин пӗр пайне сӳнӗ. Ку ӗнер 17 сехет тӗлӗнче пулса иртнӗ. Аса илтерер: каҫал нарӑс уйӑхӗнче юр йывӑрӑшне пула Элӗкре автостанци навесӗн тӑрри ишӗлсе аннӑ. Юрать-ха, ку ҫӗрле пулса иртнӗ. Ун чухне навес айӗнче пӗр автобус кӑна ларнӑ, ҫынсем пулман. Автобус «Шупашкар – Элӗк» маршрутпа ҫӳрекенскер пулнӑ. Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. «Автовокзалсем тата автостанцисем» АОн производствӑпа техника пайӗн техника директорне явап тыттарӗҫ. Пуҫиле ӗҫе кӗҫех суд пӑхса тухӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалах академи драма театрӗн артисчӗсем ӗнер Крыма тухса кайнӑ. Тата тӗрӗсрех каласан, вӗсем унти Керчь хулинче пулӗҫ. Чӑваш артисчӗсем ҫула гастроль тӗллевӗпе тухнӑ. Чӑваш сценин ӑстисем Крымри ҫав хулара халӑхсен хушшинче иртекен «Боспорские агоны» антика ӳнерӗн ХХVIII фестивальне хутшанӗҫ. Унта чӑвашсем «Хуркайӑк ҫулӗ» (Материнское поле) эпикӑллӑ драма кӑтартӗҫ. Чӑваш артисчӗсем Керчьри сцена ҫине ҫӗртме уйӑхӗн 11-мӗшӗнче тухӗҫ. Аса илтерер: ку моноспектакль кашни киле кӗрсе инкек хӑварнӑ вӑрҫӑ ахрӑмӗ ҫинчен. Режиссёрӗ — Борис Манджиев. Ӑна Чингиз Айтматовӑн «Материнское поле» повеҫӗ тӑрӑх лартнӑ. Ӑна чӑвашла Марина Карягина куҫарнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Пӑтӑрмахсем
![]() Чӑваш Енӗн ШӖМӗн сӑнӳкерчӗкӗ Ӗнер, ҫӗртме уйӑхӗн 8-мӗшӗнче, М-7 автоҫул ҫинче пӗр водитель вилмеллех аманнӑ. Инкек 18 сехет те 40 минутра Муркаш районӗнчи Хыркассинчен инҫех мар вырӑнта пулса иртнӗ. Ҫулпа пыракан Мускав облаҫӗнчи 58 ҫулти водитель йывӑр тиевлӗ «Скания» автомобильпе хирӗҫ килекен ҫул ҫине тухса кайнӑ. Унта вӑл «Вольво» фургонпа айккинчен ҫапӑнса иртсе кайнӑ. Инкеке пула фургонӑн хӑмисенчен пӗри «Скания» автомобиль кабинине ватнӑ, Мускав облаҫӗнчи водитель вилмеллех аманнӑ. Фургон водителӗ, Псков облаҫӗнчи 64 ҫулти арҫын, урах пулнӑ, вӑл аманман. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() Чӑваш Енри предприятисенче демографи стандартне йышӑнаҫҫӗ. Кун пирки ӗнер республикӑн Правительство ҫуртӗнче иртнӗ Чӑваш Енӗн Ӗҫ тата социаллӑ хӳтлӗх министерствин алӑ ларӑвӗнче калаҫнӑ. Ун пек стандарта йышӑнни ҫынна ӗҫпе ҫемьене ҫураҫтарса пыма май парать. Паянхи кун тӗлне 1400-а яхӑн предприятире коллективлӑ килӗшӳсенче ачаллӑ ҫемьесене ҫӑмӑллӑх пама пӑхса хӑварнӑ. «Ҫемьене тата унӑн интересне хӳтӗлесси республика Правительствин тӗп ҫул-йӗрӗ пулса тӑрать. Демографи лару-тӑрӑвӗ епле пуласси ҫӑмӑллӑхсемпе тӳлевсенчен ҫеҫ килмест, ҫынсен ыранхи куна шанса пӑхмалла», — тенӗ ларура республика Элтеперӗ Олег Николаев. Пысӑк предприятисем ачаллӑ ҫемьсене тӗрлӗ ҫӑмӑллӑх пама пӑхса хӑвараҫҫӗ, ҫав шутра — ача ҫуралсан, хваттер туянма, санаторипе курортра канма, ӗҫре меллӗ график тата ытти те. Кун пек предприятисен шутӗнче ҫаксене асӑнса хӑвармалла: Вӑрнарти хутӑш препаратсен завочӗ, Химпром, Газпром, Чапаев ячӗллӗ проиводство пӗрлешӗвӗ, Шупашкарти агрегат завочӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ял хуҫалӑхӗ
![]() Кирилл Степанов страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк Элӗк районӗнче пурӑнакан Кирилл Степанова халӑх тетелӗнче аван пӗлеҫҫӗ. Унта вӑл хӑйӗнпе ҫамрӑк фермер тесе паллаштарать, ял пурнӑҫӗпе ҫыхӑннӑ самантсене кӑтартса парать. Каччӑна федераци каналӗсем те хӑйсен кӑларӑмӗсене йыхравлаҫҫӗ. Халӗ каччӑ хӑйӗн хӗрӗпе паллаштарнӑ. Даша Алтай тӑрӑхӗнчен иккен. Маларах каччӑ ун патне темиҫе хутчен те кайса килнӗ, халӗ хӗр чӑваш ялне куҫса килнӗ. Пике ялта хуҫалӑх тытса пыма вӗренет. «Эпӗ йӑлтах пӑрахса куҫса килтӗм. Тӑван киле, ӗҫе, юлташсене, хам хӑнӑхнӑ тӗнчене. Пурнӑҫри ҫӗнӗ утӑма эпӗ ҫӗнӗ хутшӑнусемшӗн, ҫыншӑн, ҫӗнӗ пурнӑҫшӑн турӑм», – тет иккен Даша. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Хулара
![]() cap.ru сайтри сӑн Шупашкарта ют ҫӗршыв чӗлхисемпе ҫырнӑ вывескӑсене тупса палӑртас тӗллевпе рейд ирттереҫҫӗ. Тӗрӗслеве Шупашкар хула администрацийӗн предпринимательлӗх тата потребительсен прависене хӳтӗлекен сектор ӗҫченӗсем тухнӑ. Усламҫӑсем вывескӑсене пырса тивекен ҫӗнӗ саккуна пӑхӑнаҫҫӗ-и? Ҫакна тӗрӗслеҫҫӗ. Кӑҫалхи пуш уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен ҫӗнӗ саккун вӑя кӗнӗ. Унпа килӗшӳллӗн, вывескӑсене вырӑсла ҫырмалла, ют чӗлхепе дубликат пек кӑна усӑ курма юрать. Саккуна пӑснӑшӑн должноҫри ҫынсен – 4-20 пин, юридици сӑпачӗсен 100-500 пин тенкӗ штраф тӳлеме тивӗ. Администраци пӗлтернӗ тӑрӑх, чылай усламҫӑ ҫӗнӗ саккун пирки пӗлет, нумайӑшӗ ҫӗнӗ вывескӑсем хатӗрлет. Хула администрацийӗн ӗҫченӗсем усламҫӑсене вывескӑсене, реклама материалӗсене, мобильлӗ сарӑмсене тата халӑх тетелӗсенчи страницӑсене тӗрӗслеме сӗнет. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑвашлӑх
![]() culture.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ Ҫӗртме уйӑхӗн 9-мӗшӗнче Чӑваш Енӗн наци вулавӑшӗнче Чӑваш кӗнекин кунӗ иртӗ. Ӑна Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗпе, «Чӑваш Ен» издательствӑпа полиграфи комплексӗпе тата Раҫҫейри писательсен союзӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗпе пӗрле пулса ирттерӗҫ. Мероприятие ҫӗнӗ чӑваш ҫырулӑхне йӗркеленӗренпе 155 ҫул ҫитнине халаллӗҫ. Чӑваш кӗнекин кунне пирӗн республикӑра пуҫласа пилӗк ҫул каялла, 2021 ҫулта, ирттернӗ. Ӑна Питӗр хулинче 1769 ҫулта пичетлесе кӑларнӑ «Сочинения, принадлежащие к грамматике чувашского языка» чӑваш чӗлхин пӗрремӗш грамматикине халалланӑ. Ун пек кӗнеке кун ҫути курни чӑваш халӑхне хут вӗрентес ӗҫре пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑнать. Кӗнекене Ермей Рожанский хатӗрленӗ. Унпа каярах чылай вӑхӑт тӗп вӗренӳ пособийӗ евӗр Чулхула, Хусан тата Оренбург епархийӗсенчи тӗн училищисемпе семинарийӗсенче чӑвашсемпе вырӑссене вӗрентме усӑ курнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
