Чӑваш халӑх ҫыравҫи Юхма Мишши 90 ҫул тултарнӑ. Михаил Николаевич паянхи кун та литература анине сухалать.

Юхма Мишши Патӑрьел округӗнчи Сӑкӑт ялӗнче ҫуралса ӳснӗ. Пултарулӑхра вӑл 1950-мӗш ҫулсенче тӑрӑшма тытӑннӑ. Малтанах унӑн статйисем районти «Авангард» хаҫатра пичетленнӗ.

Юхма Мишшин хайлавӗсесне 100 ытла чӗлхене куҫарнӑ, вӗсене Ази, Европа тата Африка ҫӗршывӗсенчи учебниксене кӗртнӗ. Унӑн сӑввисемпе юрӑсем хайланӑ.

Чӑваш халӑх ҫыравҫине юбилей ячӗпе ЧР Элтеперӗ Олег Николаев та саламланӑ. «Унӑн ҫитӗнӗвӗсем – тӑван ҫӗре чунран юратни. Михаил Николаевич чӗлхене, йӑла-йӗркене упрас, халӑхсен хушшинчи туслӑха ҫирӗплетес тесе нумай ӗҫ тунӑ. Паянхи кун та вӑл хӑйӗн тавра пултаруллӑ ҫынсене чӑмӑртать», — ҫапла палӑртнӑ Олег Алексеевич.

Алина Петрова страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

Муркаш районӗнчи Калайкассинче «Чӑваш ачи чӑвашах» фестиваль иртессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха.

Ку мероприяти ака уйӑхӗн 10-мӗшӗнче пулса иртнӗ. Фестиваль пирки Элӗкри И.Я. Яковлев ячӗллӗ вӑтам шкулта ӗҫлекен Алина Петрова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.

«Тӗрлӗ енлӗ пуян ҫак фестиваль кунта кӑҫал 10-мӗш хут иртрӗ.

Фестивалӗн пӗр пайӗ - «Тӑван кил-йышран хакли ҫук, тӑван чӗлхерен асли ҫук» ҫавра сӗтел.

Ҫавра сӗтеле хутшӑнса чӑваш чӗлхипе литературине вӗрентекен ӗҫтешсемпе чӑвашлӑха аталантарас тӗлӗшпе тунӑ пӗр-пӗрин ӗҫӗ-хӗлӗ ҫинчен калаҫрӑмӑр, ачасене тӑван халӑха юрӑхлӑ ӳстерес тесе малалла мӗнле ӗҫлемеллине сӳтсе яврӑмӑр», – хыпарланӑ чӑваш чӗлхи учителӗ.

Ака уйӑхӗн 10-мӗшӗнче NASA йӗркеленӗ «Артемида II» миссийӗн космонавчӗсем Ҫӗр ҫине ӑнӑҫлӑ таврӑннӑ. Рид Уайзман, Виктор Гловер, Кристина Кох тата Джереми Хансен ларнӑ Orion карап Калифорни ҫыранӗнчен инҫех мар Лӑпкӑ океана анса ларнӑ. Ҫакӑнпа 10 куна тӑсӑлнӑ историлле вӗҫев вӗҫленнӗ. Астронавтсем Ҫӗр чӑмӑрӗнчен 406 пин ҫухрӑм ытла инҫете вӗҫсе ҫӗнӗ рекорд лартнӑ. Ҫак кӑтарту 1970 ҫулта «Аполлон-13» миссийӗ вӑхӑтӗнче лартнӑ рекордран та иртсе кайнӑ.

Ҫӗр ҫине аннӑ хыҫҫӑн экипажа NASA тата АПШ ҫар ҫыннисем кӗтсе илнӗ. Вӗсене уҫӑ шывран кӑларнӑ та вертолетпа USS John P. Murtha карап ҫине сывлӑхӗсене тӗрӗслеме илсе кайнӑ.

Ку вӗҫев пуласлӑхшӑн питӗ пӗлтерӗшлӗ шутланать. Космонавтсем инҫет космосра пурӑнмалли системӑсене тӗрӗсленӗ, карапа алӑпа тытса пыма вӗреннӗ. Вӗсем Уйӑх ҫийӗн 7000 ытла сӑнӳкерчӗк тунӑ, микрогравитаци ҫыннӑн сывлӑхне мӗнле витӗм кӳнине тӗпченӗ. Ҫак пӗтӗм ӑслӑх ӗҫӗсем малашне Уйӑх ҫинче база тума тата Марс ҫине вӗҫме хатӗрленме пулӑшмалла.

«Контактри» сӑн

Мӑнкунӑн тӗп палли – Сӑваплӑ ҫулӑм – Шупашкара Мӑнкун каҫӗ умӗн ҫитӗ. Ӑна Иерусалимран илсе килӗҫ.

Сӑваплӑ ҫулӑма Шупашкарти аэропортра кӗтсе илӗҫ. Ӑна РФ Патшалӑх Думин депутачӗ Анатолий Аксаков илсе ҫитерӗ. Кайран ӑна Введени соборне илсе кайса Шупашкар тата Чӑваш Ен митрополитне Савватие парӗҫ. Чӑваш Ен ҫыннисем унран ҫурта ҫутма, унпа пӗрле Сӑваплӑ тӑпрана киле илсе кайма пултарӗҫ.

Аса илтерер: Мӑнкун кӗлли пынӑ вӑхӑтра Шупашкарти 5 чиркӳ патӗнчи ҫулсене хупӗҫ.

Йӗпреҫ поселокӗнче пуйӑсран тарнӑ 6 арҫынна тытса чарнӑ. Кун пирки mash канал пӗлтерет.

Вӗсем питех инҫех каяйман. Йӗрке хуралҫисем Йӗпреҫ таврашне йӑлтах шыранӑ. Пиллӗкӗшне пӗчӗк ялта, Шуркассинче, тупнӑ. Улттӑмӗшне Йӗпреҫ поселокӗнчи Черноречка микрорайонӗнче тупса тытса чарнӑ.

Аса илтеретпӗр: вӗсем тӗрмере ларнӑ чухне РФ Хӳтӗлев министерствипе контракт ҫырнӑ. Ака уйӑхӗн 8-мӗшӗнче вӗсене «Томск – Адлер» пуйӑспа ятарлӑ вакунра илсе кайнӑ. Йӗпреҫре чарӑнсан хайхискерсем тарнӑ. Ҫакна машинист курнӑ та тӳрех тивӗҫлӗ службӑсене пӗлтернӗ.

Чӑваш Енри писательсен союзӗн пабликӗнчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

Ака уйӑхӗн 8-мӗшӗнче Вӑрмарти Г.Е. Егоров ячӗллӗ вӑтам шкулта тата Куславкка районӗнчи Энтри Пасарӗнчи вулавӑшра паллӑ ҫыравҫӑсемпе тата театр ӗҫченӗсемпе тӗлпулусем иртнӗ.

«Кӗнеке + Театр» ят панӑ мероприятие Раҫҫейри театр ӗҫченӗсен союзне йӗркеленӗренпе 150 ҫул ҫитнине халалланӑ. Тӗлпулӑва вулавӑш ӗҫченӗсем, учительсем, вулакансем тата аслӑ классенче вӗренекенсем пырса ҫитнӗ.

Хӑнасен йышӗнче чӑваш халӑх поэчӗ, Чӑваш Республикин искусствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Светлана Асамат; Николай Максимов прозаик, журналист, куҫаруҫӑ; Раиса Воробьёва писатель тата педагог пулнӑ. Унсӑр пуҫне сумлӑ та ӑста ҫынсенчен пуҫтарӑннӑ йышпа Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн пултаруллӑ артисчӗ Виталий Сергеев ҫӳренӗ.

Литература музейӗн сӑнӳкерчӗкӗ

Иртнӗ уйӑхӑн 25-мӗшӗнче Чӑваш Енӗн наци музейӗ ҫулсерен иртекен чӑваш чӗлхипе литературин «Ялан янӑра, чӑваш чӗлхи!» уйӑхлӑхне пуҫарнӑ.

Акци пуш уйӑхӗн 28-мӗшӗнче чӑваш ҫамрӑкӗсен форумӗпе уҫӑлнӑ. Ӑна «Хавал» ушкӑн тата Ҫеҫпӗл Мишши музейӗ ирттернӗ.

Уйӑхлӑх пуҫланнӑранпа Чӑваш наци музейӗн «Контактра» страницинче чӑваш халӑх поэчӗн Юрий Сементерӗн сӑввисене Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн артисчӗсем вуланине вырнаҫтарса пыраҫҫӗ.

Литература музейӗнче (юнкунсерен 14 сехетре) тата Чӑваш тӗррин музейӗнче (кӗҫнерникунсерен 16 сехетре) уйӑхӗпех чӑвашла экскурсисем иртеҫҫӗ.

Ытти кӑсӑклӑ мероприяти те уйӑхлӑх вӑхӑтӗнче самай пулса иртмелле.

Инкеклӗ лару-тӑру министерстви архивӗнчи сӑн

Юлашки талӑкра Чӑваш Енре ейӳ тӗлӗшпе лару-тӑру лайӑхланнӑ. Патӑрьел, Канаш тата Ҫӗрпӳ округӗсенче ейӳ шывӗ чакнине палӑртнӑ, 32 кил хуҫалӑхӗнчен шыв кайнӑ.

Ҫапах лару-тӑру ҫивӗч: Комсомольскинчи, Сӗнтӗрвӑрри округӗнчи Шуршӑл ялӗнчи, Пӑрачкав округӗнчи Кожевенное ялӗнчи 18 кил хуҫалӑхне ейӳ шывӗ илме пултарас хӑрушлӑх пур.

Республикӑн кӑнтӑр енче те лару-тӑру йӑлтах лайӑхланман: Сӑр шывӗ ҫыранран тухнӑ. Улатӑр хули патӗнче вӑл кӗҫӗр 20 сантиметр хӑпарнӑ. Ҫапах хӑрушлӑх кӑларса тӑратакан кӑтарту мар ку.

Мӑн Ҫавал шывӗ вара чакма тытӑннӑ: пӗр талӑкра унӑн шывӗ 4 сантиметр аннӑ.

Лариса Петрвоа архивӗнчи сӑнӳкерчӗк

Лариса Петрова ҫыравҫӑна «Языковая арт-резиденция. Музыка слова» проекта хутшӑнма йыхравланӑ.

Асӑннӑ проектӑн эксперчӗсем мероприятие хутшӑнакансене конкурс ирттерсе палӑртнӑ. Чӗлхеҫӗсен мероприятийӗ Алтай тӑрӑхӗнче тата Алтай Республикинче утӑ уйӑхӗнче пулса иртӗ. Унта хӑйсен тӑван чӗлхипе ҫыракан ҫамрӑк авторсем пуҫтарӑнӗҫ. Вӗсем — ҫӗршывӑн тӗрлӗ кӗтесӗнче пурӑнакан поэтсемпе прозаиксем. Ҫавсен шутӗнче Лариса Петрова та пур. Вӑл «Хыпар» издательство ҫуртӗнче самай ҫул ӗҫлет. Лариса — поэт, прозаик тата куҫаруҫӑ.

Мероприятие хутшӑнма тивӗҫ кандидатсене Раҫҫей писательсен союзӗн, Раҫҫейри ача-пӑчапа ҫамрӑксен писателӗсен союзӗн членӗсем, Раҫҫейӗн тӑван чӗлхесен институчӗн тата Горький ячӗллӗ Литература институчӗн тата ыт.те ӗҫченӗҫем суйланӑ.

Шупашкарта пӗр талӑкра икӗ машина ҫунса кайнӑ. Кун пирки Инкеклӗ ӗҫсен министерствин Чӑваш Енри управленийӗн пресс-служби учрежденин МАХри каналӗнче пӗлтернӗ.

Шупашкарти Рихард Зорге урамӗнчи 13-мӗш ҫурт тӗлӗнче «Фольксваген Пассат» автомобиль вутра кӗлленнӗ.

Энтузиастсен урамӗнчи общежити тӗлӗнче «Ниссан Примера» ҫунма пуҫланӑ. Ӑна машина хуҫи, 49 ҫулти арҫын, хӑй сӳнтернӗ. Анчах хӑй те шар курнӑ, аллине пӗҫертсе янӑ. Пушар ҫын чӗртсе янӑран тухма пултарнӑ тесе шухӑшлаҫҫӗ.

Шупашкарти ҫак икӗ инкек те ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче пулса иртнӗ.