Ольга Фёдорова страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

Ӗнер, ҫу уйӑхӗн 19-мӗшӗнче, «Тӑван Атӑл» литература журналӗн малашлӑхне сӳтсе явнӑ. Кун пирки эпир Чӑваш кӗнеке издательствин ӗҫченӗ, Ольга Фёдорова ҫыравҫӑ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче хыпарланинчен пӗлтӗмӗр.

«Хыпар» издательство ҫуртне ҫавра сӗтеле пухӑннисем тем пирки те калаҫнӑ: мӗнлерех материалсем пулмаллинчен пуҫласа гонорар ыйтӑвӗ таранах.

Калаҫӑва издательство ҫурчӗн директорӗ — тӗп редакторӗ Дмитрий Моисеев ертсе пынӑ. «Тӑван Атӑл» редакторӗ Людмила Сачкова журнал ӗҫӗ-хӗлӗпе паллаштарнӑ.

Юрий Артемьев критик, литература тӗпчевҫи, профессор публицистикӑна аталантармаллине пусӑм туса каланӑ. Вӑл шухӑшланӑ тӑрӑх, «массӑллӑ литература ҫеҫ мар, ҫӳллӗ шайри литература та пулмалла».

Юхма Мишши чӑваш халӑх ҫыравҫи ытти халӑх хайлавӗсене ытларах куҫарса пичетлеме сӗннӗ.

Николай Максимов прозаик «Тӑван Атӑла» мордва халӑхӗн литература журналӗсемпе танлаштарнӑ, кӳршӗ халӑхӗсенчен вӗренмелли нумай тенӗ.

Анатолий Кибеч чӑваш халӑх писателӗ кашни авторӑн ӑна тӑван яла, шкула, района ҫырӑнса памалла, ентешлӗхсен ертӳҫисемпе ҫыхӑну тытмалла тесе шухӑшлать иккен.

Малалла...

Паян чӑваш халӑх художникӗн Анатолий Силовӑн ҫуралнӑ кунӗ. Ӑна ҫав ятпа Шупашкар хулин халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн пай пуҫлӑхӗ Нина Яковлева тата Ольга Кириллова социаллӑ ӗҫчен саламланӑ. Юлашки вӑхӑтра художника асӑннӑ учрежденин социаллӑ ӗҫченӗ пулӑшать.

Анатолий Александрович 1938 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Шуркасси ялӗнче (кайран вӑл Ҫӗнӗ Шупашкар йышне кӗнӗ) ҫуралнӑ. Звенигово поселокӗнче ремесла училищинчен, кайран Мускаври пир-авӑр институтӗнчи прикладной ӳнер факультетӗнчен вӗренсе тухнӑ. Вӑл Африкӑпа Ази тӑрӑх ҫӳресе те хавхаланнӑ. Унӑн ӗҫӗсем 70 ытла ҫӗршыври музейсемпе уйрӑм ҫынсен коллекцийӗсенче упранаҫҫӗ иккен. Художник паян та ӳкерме юратать.

culture.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ

К,В, Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче ҫу уйӑхӗн 15-мӗшӗнче «Мӑшӑр тени – мӗн тени?» юрӑллӑ-ташӑллӑ спектакль кӑтартнӑ. Пьеса авторӗ — Алёна Филиппова, режиссёрӗ – Борис Манджиев. Ку режиссёр Раҫҫейӗн, Азербайджанӑн, Калмӑк тата Тува Республикинсен ӳнерӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ. Вӑл — Чӑваш Республикин патшалӑх премийӗн лауреачӗ те. Кун пирки театр хыпарӗнче палӑртса хӑварнӑ.

Спектакле Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, Чӑваш Республикин патшалӑх премийӗн лауреачӗ Валентин Фёдоров илемлетнӗ.

Тумтир хужожникӗ — «Хитре» бренд йӗркелӳҫи Екатерина Малинина.

Юрӑ-кӗвӗ аранжировщикӗ — Дмитрий Тетель, хореографӗ — Светлана Яковлева.

Типшӗм Сашук страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

«Хыпар» издательство ҫурчӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн каналӗнче «Паллӑ ҫынна — 10 ыйту» ярӑмпа блиц-интервью вырнаҫтарассине унчченех йӑлана кӗртсе янӑччӗ. Ку йӑлана вӑл МАХри «Хыпар - Вести Чувашия» каналта та тытса пырать. Хальхинче Типшӗм Сашук юрӑҫа 10 кӗске ыйту панӑ. Эпир сире вӗсенчен хӑшӗ-пӗрин хуравӗпе паллаштарасшӑн.

Типшӗм Сашука паянхи кун «ним те ыратманни, ачасем чирлеменни» савӑнтарать, унӑн чунӗ вара «тӗнчери лару-тӑрушӑн, ачасен пуласлӑхӗшӗн, ятарлӑ ҫар операцийӗнчи юлташӑмсемшӗн» ыратать.

«Сӑвӑ ҫырмасан ыйхӑ килет-и?» ыйтӑва Типшӗм Сашук ҫапларах хуравланӑ: «Килет. Сӑвӑ вӑл кӗтмен хӑна пек вӗт, шаккамасӑр кӗрет».

Телей вара «ҫамрӑклӑхра мар. Чунра лӑпкӑ та канлӗ пулнӑ чухне, халӗ» тесе шухӑшлать.

Чап, мул чирӗ ересрен хӑрамасть, мӗншӗн тесен Типшӗм Сашук шухӑшланӑ тӑрӑх, «вӑл чирпе чирлес ҫулсенчен иртнӗ» ӗнтӗ.

Лидия Филиппова страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче курса киленмелли самай. Ҫакӑн пек пӗтӗмлетнӗ асӑннӑ тӑрӑхра нумаях пулмасть пулса курнӑ Лидия Филиппова ҫыравҫӑ, журналист тата публицист. Сӑмах май каласан, Лидия Ивановна экскурсовод пулса та тӑван тӑрӑхпа паллаштарать. Чӑваш чӗлхине тата тӑван халӑх культурине тарӑннӑн юратакан, ӑна упраса хӑварассишӗн канӑҫсӑрланакан пултаруллӑ ҫак ҫын ирттерекен экскурсисем кӑсӑклӑ пулмалла.

Нумаях пулмасть Лидия Филиппова тӑванӗсемпе пӗрле Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче пулнӑ май унти кӑсӑклӑ вырӑнсемпе паллашнӑ. Сӑмахран, Ирҫе Ҫармӑс ялӗ. Унта авалхи чиркӳ те пур. Е тата Кушлавӑш уйӗ (топонима йӑнӑш ҫырса хунӑ та, анчах халӗ сӑмахӑмӑр ун пирки мар). Унта кӗрекен 12 ял историйӗ пирки Ҫемен Элкер очеркне вуланине астӑватпӑр-ха.

Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче пулса курманнисен унта ҫитсе килме тӑрать.

«Besame mucho» — паллӑ мексикалла юрра майлӑ юрласа (уйрӑм архивран ҫырни). Литература кӗтесӗ валли.

Умсӑмах

1. Тӗнчери паллӑ хитре мексикалла юрра «Besame mucho» (1932) нумай ҫын пӗлет. Мана та вӑл питӗ килӗшет. Иртнӗ ҫулсенче Интернет ҫук чух, мана кӑсӑк пулнӑ: мӗнле вырӑсла куҫармалла ҫак юрра.

2. Тутарстанри Аксу районӗнчи Хӗрлӗ Шур чӑваш ялӗнчен Шупашкара 1957-мӗш ҫулӗнче куҫса килсен пуҫланса, вырӑсланса пынӑ чух пире чӑвашла вӗрентмен.

3. 1985-мӗш ҫул хыҫҫӑн Перестройка чух эпӗ тепӗр хут тӑван чӗлхене аса илсе, ӑна вӗренме пуҫларӑм.

4. 1985-мӗш ҫулӗнче Мускаври патшалӑх университечӗн Журналистика факультетӗнче вӗреннӗ чух, Шверник урамӗнчи общежитире пурӑннӑ чух, мана Португалирен килнӗ студентпа юнашар пӳлӗмре вырнаҫнӑ. Вӑл Думингуш ятлӑ пулнӑ.

— Кала-ха, Думингуш, мӗнле "Besame mucho" вырӑсла куҫармалла пулать? — ыйтрӑм кӳршӗрен.

— Целуй меня крепче! — хуравларӗ студент.

5. 2001-мӗш ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 13-мӗшӗнче ҫӗрле 1 сехет иртсен, ыйхӑ килмен чух, пӗччен, эпӗ ҫак хитре юрра аса илтӗм.

Малалла...

Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗ ҫумӗнче театр историне тата наци театрӗн ӳнерӗн аталанӑвне халалланӑ хальхи йышши музей йӗркелеҫҫӗ. Кун пирки ЧР Элтеперӗ Олег Николаев пӗлтернӗ.

Ӑна «Театрӑн ҫӗнӗ музейӗ» федераци проекчӗпе килӗшӳллӗн пурнӑҫлаҫҫӗ. Унта хӑйне евӗр архив материалӗсем, афишӑсем, сӑнӳкерчӗксем, декорацисен тата костюмсен эскизӗсем, сайра тӗл пулакан документсем, ҫавӑн пекех театр фондӗнчи тата Бахрушин музейӗнчи экспонатсем пулӗҫ.

Бахрушин театр музейӗпе килӗштерсе ӗҫлесси пирки килӗшӳ тунӑ ӗнтӗ.

culture.cap.ru сайтран илнӗ сӑнӳкерчӗк

Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗ ҫу уйӑхӗн 16-мӗшӗнче «Ночь музеев» (чӑв. Музейсен каҫӗ) пӗтӗм ҫӗршыври акцие хутшӑнассине пӗлтерет. Кӑҫал акци «Родное» (чӑв. Тӑванлӑх, чуна ҫывӑх) девизпа иртӗ.

Музейри каҫа пыракансем валли ӳнер учрежденийӗ уяв концерчӗ, кӑсӑклӑ ӑсталӑх лаҫҫисем, музей управҫисем тӑрӑх экскурсисем, сӑн ӳкерӗнме илемлӗ вырӑнсем хатӗрлет. Музейра Раҫҫейри халӑхсен анимацийӗн фестивалӗ ӗҫлӗ.

18 сехетре Шупашкарти С.М. Максимов ячӗллӗ 1-мӗш ача-пӑча музыка шкулӗнче вӗренекенсен вокалпа хор концерчӗ пуҫланӗ. 19 сехетрен пуҫласа 22 сехетчен ӑсталӑх лаҫҫисем ӗҫлӗҫ. Кунсӑр пуҫне 19 сехетрен пуҫласа 20 сехетчен «Сила воздуха» (чӑв. Сывлӑш вӑйӗ) сывлӑш акробатикине курса киленме май килӗ. 20 сехетре «Своим чередом» ансамбль хӑйӗн программипе савӑнтарӗ. 21 сехетре вара «Фантаста» иллюзионистсен шоувӗ пуҫланӗ, вӑл ҫур сехете пырӗ.

«Контактра» халӑх тетелӗнчи сӑн

Шупашкар хулинче Пензӑри ӳнерҫӗн Алексей Каменевӑн куравӗ уҫӑлнӑ. Унӑн ӗҫӗсемпе Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче паллашма пулать.

Куравра ӳнерҫӗн Пензӑра, Раҫҫейри тӗрлӗ регионта тата чикӗ леш енче ӳкернӗ картинисене курма май пур. Палӑртмалла: Алексей ҫак курава хӑйӗн 50 ҫулхи юбилейӗ умӗн ирттерме шухӑшланӑ. Вӑл Шупашкара иккӗмӗш хут килнӗ. Малтан, 10 ҫул каялла, пленэра хутшӑннӑ. Ҫавӑн чухне ӑна ӳнер музейӗ питӗ килӗшнине каланӑ вӑл.

Курав уйӑх вӗҫӗччен ӗҫлӗ. 14-22 ҫулсенчи ҫамрӑксем билетсене «Пушкин карттипе» туянма пултарӗҫ.

culture.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ

Паян, ҫу уйӑхӗн 12-мӗшӗнче, Шупашкарти Ф.П. Павлов ячӗллӗ музыка училищинче Ҫентерӳ кунне халалланӑ концерт кӑтартӗҫ. Программӑна вӗренӳ заведенийӗн вӗрсе каламалли тата ҫапмалли инструментсен уйрӑмӗ хатӗрленӗ.

Концерт вӑхӑтӗнче оркестр хӑвачӗпе киленме ҫеҫ мар, солистсен илемлӗ сассине те итлесе савӑнма май килӗ.

Вӗрсе каламалли инструментсен оркестрне Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ Николай Смирнов ертсе пырать. Концерта чӑваш халӑх артистки, Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗн солисчӗ Людмила Яковлева, «Нежность» ансамбль (ертӳҫи — Татьяна Антоненко), Владимир Денисов ертсе пыракан вӗрсе каламалли инструментсен ансамблӗ, вӗрсе каламалли инструментсен уйрӑмӗн концерт ансамблӗ (ертӳҫи — Чӑваш Енӗн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Элла Леонтьева) хутшӑнӗҫ.

Куракансене ҫавӑн пекех Максим Павлов, Ольга Степанова, Каринэ Мазманян, Валерий Демидов солистсем хӑйсен пултарулӑхӗпе савӑнтарӗҫ.

Концерт Шупашкарти музыка училищин пысӑк залӗнче 18 сехет те 30 минутра пуҫланӗ.