Литература музейӗн пабликӗнчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

Чӑваш Енре «Тӑван тӑрӑхӑн чӗрӗ историйӗ» проект пурнӑҫа кӗрет. Ӑна шухӑшласа кӑлараканни тата пурнӑҫа кӗртекенни — Чӑваш наци музейӗ. Республика шайӗнчи ҫав проекта ҫӗртме уйӑхӗн 1-мӗшӗнче ӗҫлеттерсе янӑ.

Музейра ӗҫлекенсем шухӑшланӑ тӑрӑх, клубсенче, вулавӑшсенче, шкулти музейсенче авалхи чӑн-чӑн пуянлӑх самай упранать. Унсӑр пуҫне тата уйрӑм ҫынсен килӗсенче ун пекки мӗн чухлӗ!

Проект авторӗсем ҫав пуянлӑха музей хатӗрӗн официаллӑ статусне парасшӑн, пӗрлехи реестрта ҫырса хурасшӑн тата турист маршрутне кӗртесшӗн.

Ҫӗнӗ проект пирки тӗплӗнрех пӗлес тесен проектӑн чат-ботне vk.cc/cZDjmj ҫырса яма пулать. Унтах сӑнӳкерчӗксене тата хаклӑ япалан адресне кӑтартнӑ тӗрӗс адреса та ярса памалла.

Патӑрьел округӗнчи Турхан ялӗнче йӑлана кӗнӗ Кокель пленэрӗ иртет. Вӑл кӑҫалхипе 19-мӗш хут йӗркеленет.

Паллӑ ӳнерҫӗ Алексей Кокель ячӗпе ирттерекен Пӗтӗм тӗнчери пленэр-симпозиума Раҫҫейри тӗрлӗ регионтан тата Беларуҫрен килнӗ. Пленэр ӗҫӗпе паллашнӑ сумлӑ хӑнасен йышӗнче РФ Патшалӑх Думин депутачӗ Анатолий Аксаков та пулнӑ.

Пленэра хутшӑнакансем Алексей Кокелӗн ҫурт-музейне кӗрсе курнӑ. Халӗ ӳнерҫӗсем Патӑрьел тӑрӑхӗнчи илемлӗ тавралӑхпа киленсе хитре вырӑнсенче картинӑсем ӳкереҫҫӗ. Вӗсем ҫав вӑхӑтрах опытпа пайланаҫҫӗ, ҫамрӑк ӳнерҫӗсем валли ӑсталӑх класӗсем ирттереҫҫӗ.

Ҫапла ятпа пичетленсе тухнӑ Анатолий Кибечӗн ҫӗнӗ кӗнеки. Вӑл виҫӗ пайран тӑрать.

Пӗрремӗш — «Илем пурнӑҫ сӗткенӗ». Унта автор илем ҫынна мӗншӗн кӑсӑклантарнине, тавлаштарнине, хавхалантарнине тата ачасене илеме вӗрентесси мӗн авалтан пыракан йӑла пулнине кӑтартса парать; вулакана ҫак енӗпе Пифагор, Демокрит, Сократ, Платон, Аристотель, Эпикур мӗн каланипе паллаштарать. Вӗсен кашнин хӑй шкулӗ пулнӑ иккен.

Иккӗмӗш — «Яковлевӑн эстатика шкулӗ». Кунта вара: ҫамрӑк Яковлев мӗнле эстетикӑлла аталану илни, каярах пулас учительсене ӳнерпе, халӑх культурипе, ҫутҫанталӑк пахалӑхӗпе анлӑ усӑ курса вӗрентни, ҫамрӑк талантсене мӗнле пулӑшса пыни, автор «Нарспи» ҫине «юрату куҫлӑхӗ» витӗр ҫеҫ пӑхнипе килӗшменни…

Виҫҫӗмӗш — «Ҫӗнӗ шкулти ҫӗнӗлӗхсем». Ку кӗнекен чи пысӑк пайӗ. Тӗп вырӑнта 1917-мӗш ҫул хыҫҫӑн шкул ачисене эстетикӑлла воспитани парас ӗҫ мӗнле йӗркеленсе пынине архиври документсемпе ҫирӗплетсе кӑтартни. Пурне те вӗрентес тӗллевлӗ ҫӗнӗ шкул алӑкӗ тӑван чӗлхепе культурӑшӑн яриех уҫӑлать, тӗлӗнмелле хавхалануллӑ тапхӑр пуҫланать.

Малалла...

Мускаври ушкӑн Чӑваш Енре салтак ӑсатни ҫинчен документлӑ фильм ӳкерет. Вӗсем Етӗрне округне ҫитнӗ.

Ӳкерӳ Тури Ачак ялӗнчи этнографи комплексӗнче иртет. Режиссер – Василий Климов, операторсем – Вячеслав Калмыков тата Иван Беляев. Вӗсене Республикӑри халӑх пултарулӑхӗн центрӗ тата Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗн специалисчӗсем пулӑшаҫҫӗ.

Фильм Раҫҫей халӑхӗсен этнокультура еткерлӗхне упраса хӑварас енӗпе ӗҫлекен Пӗтӗм Раҫҫей проекчӗн пайӗ пулса тӑрӗ. Проекта В.Д. Поленов ячӗллӗ Патшалӑх Раҫҫей халӑх пултарулӑхӗн ҫурчӗ йӗркеленӗ.

Сӑмах май, кун пек фильмсене ытти регионта та ӳкереҫҫӗ. Кинокартинӑра салтака ӑсатас йӑла-йӗркене ҫеҫ мар, халӑх вӑййисене те, арҫын ачасене воспитани памалли меслетсене те кӗртӗҫ.

Чӑваш академи драма театрӗн сӑнӳкерчӗкӗ

К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче 108-мӗш сезон «Нарспи» спектакльпе хупӑннӑ. Апла пулин те унта ҫу каҫипех кӑсӑклӑ мероприятисем иртӗҫ. Театрта черетлӗ сезон хупӑннӑ кун, ав, сӑмахран, «Юратнӑ Чӑваш Енӗм» живопиҫпе скульптура куравӗ уҫӑлнӑ. Унта культура ӗҫченӗсем, художниксем тата куракансем пухӑннӑ.

Курава уҫма республикӑн культура министрӗн ҫумӗ Георгий Богуславский хутшӑннӑ. Вӑл театр ертӳҫисене ырласа мухтанӑ, курав театр ӳнерӗпе килӗшсе тӑнине палӑртса хӑварнӑ.

Чӑваш Енри Художниксен союзӗн председателӗ Наталия Соловьева кун пек пулӑм театршӑн та, художниксемшӗн те пӗлтерӗшлӗ тесе каланӑ.

Театрта уҫӑлнӑ куравра пурӗ 25 ытла художник ӗҫӗпе паллашма пулать.

cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ

Чӑваш Енре автоклубсем ялсем тӑрӑх концертпа ҫӳреҫҫӗ. Иртнӗ эрнере ҫеҫ 8 автоклуб 21 ялта пулнӑ. Республикӑн Культура министерствинче ӗнентернӗ тӑрӑх, концертсене 3 пине яхӑн ҫын курнӑ имӗш.

Сӗнтӗрвӑрри районӗнче автоклуб тӳрех сакӑр яла ҫитнӗ. Ҫатракассинчи клубри «Салам» ушкӑн куракансене уйрӑмах килӗшнӗ-мӗн.

Канаш тӑрӑхӗнче «Пинер» фольклор коллективӗ (ертӳҫи – Чӑваш Республикӑн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Александр Никоноров) куракансене «Тӑван ялӑм, савнӑ ялӑм» программӑпа савӑнтарнӑ. Коллектив халӑх юррисене те, автор юррисене те шӑрантарнӑ. Вырӑсла та, чӑвашла та.

Хӗрлӗ Чутай районӗнче автоклуб виҫӗ ялта пулнӑ.

Муркаш районӗнче Ильинка тӑрӑхӗнчи икӗ ялта концерт кӑтартнӑ. Ял ҫыннисем автоклубсене ӑшшӑн йышӑнаҫҫӗ.

Вера Иванова сӑнӳкерчӗкӗ

Шупашкарти Екатерина Ворошилован тата тепӗр юрри тӗнчери паллӑ музыка лапамӗсене лекнӗ. Хальхинче, тата тӗрӗсрех каласан, ӗнер, унӑн «Сражение» юррине унта вырнаҫтарнӑ.

Екатерина Ворошилова Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтеркен комплекслӑ центрта музыка ертӳҫи пулса ӗҫлет. Ачаранпах сусӑр хӗр тӗрле енлӗ пултаруллӑ. Унӑн чун киленӗҫӗнчен пӗри — юрӑ ҫырасси, кӗвӗлесси тата юрласси.

Катя пурнӑҫа каҫӑхса каясла юратать, кашни самантпа савӑнса пурӑнма пӗлет, хӑйӗн ӑшӑ та уҫӑ кӑмӑлӗпе ыттисене савӑнтарать.

«Сражение» юрра вӑл пӗлтӗр ҫырнӑ. Чуна витерекен ҫав сингл Яндекс Музыка, Apple Music, VK Музыка, Spotify тата ытти музыка лапамне лекнӗ. Унччен вӗсенче Екатеринӑн тӑватӑ юрри пулнӑ.

Атӑлҫи тӑрӑхӗнчи халӑхсене ҫутта кӑларнисен аллейи пулӗ-и? Ҫак ыйту тавра пуҫ ватать Чӗмпӗрти Николай Кондрашкин скульптор. Вӑл Шӑмӑршӑри «Пӗрлӗхре — вӑй» культурӑпа истори центрӗнче пулмалла иккен.

Кун пек аллея пирки 10 ҫул каяллах калаҫма пуҫланӑ-мӗн. Вырӑнти район администрацийӗн пуҫлӑхӗ Александр Шадриков 2017 ҫулта ун пеккине Тутарстанри Ҫӗпрелте уҫнӑ. Анчах ун пекки Чӑваш Енӗн тӗп хулинче, Шупашкарта, мӗншӗн ҫук тесе манран ыйтаҫҫӗ тесе пӗлтернӗ Николай Кондрашкин. Чӗмпӗрте те ун пекки пур-мӗн. Ӑна Иван Яковлев шкул-музейӗ ҫумӗнчи ҫутӗҫ проекчӗ евӗр уҫнӑ иккен.

Халӑх хастарӗсем, ҫав шутра музей ӗҫченӗсем, Казаковсен ҫемйи, А.М. Богатов поэт, Александр Пешне педагог, Николай Кондрашкин, пӗр шухӑшлӑ ытти ҫын панулми йывӑҫҫи лартса хӑварнӑ. Анчах унта чӑвашсене ҫутта кӑларнисен бюсчӗсем ҫук-мӗн.

Шупашкарта Николай Ашмарин бюстне те вырнаҫтарма йышӑннӑ-мӗн, анчах бюста паян кун та вырнаҫтарман, вӑл хула ертӳҫисем ырласса кӗтсе пурӑнать.

«Чӑваш Ен» ПТРК тунӑ видео скринӗ

Шупашкар хулинчи Лакрей вӑрманӗнче «Пеледыш пайрем» наци уявӗ иртнӗ. Унта мари ҫыннисем пухӑннӑ. Ку уява ҫурхи ӗҫсем вӗҫленсен паллӑ тӑваҫҫӗ. Йӑлана кӗнӗ тӑрӑх, ҫӗртме уйӑхӗнче.

Пирӗн республикӑра ҫак халӑх ҫыннисем сахал мар. Нумайӑшӗ кӳршӗ Мари Эл республикинчен пирӗн пата вӗренме е ӗҫлеме килет, теприсем ҫемье ҫавӑрса кунтах тӗпленеҫҫӗ. Надежда Шуйцевӑпа та ҫапла пулса тухнӑ ав. Вӑл 27 ҫул каялла качча тухнӑ та кунта тӗпленнӗ, ҫапах тӑван тӑрӑхӗ, Мари Эл, пирки манмасть.

Палӑртса хӑварар: официаллӑ даннӑйсем тӑрӑх, пирӗн республикӑра 3 пине яхӑн мари ҫынни пурӑнать.

«Контактри» сӑн

Улатӑр хулинче пурӑнакан пӗртӑвансем «Эпир хуласене хӗвелпе тултаратпӑр!» гитара юррин фестивалӗнче тӗп парнене тивӗҫнӗ.

Сӑмах – Вячеслав тата Юрий Ситниковсем пирки. Вӗсем «Чӑвашэнерго» организацире ӗҫлеҫҫӗ. Конкурсра вара энергетиксем тупӑшнӑ. Пӗтӗмпе унта Раҫҫейри ҫичӗ регионти специалистсем хутшӑннӑ.

Ситниковсем сцена ҫине «Все будет хорошо!» (чӑв. «Йӑлтах лайӑх пулать!») юрӑпа тухнӑ. Ӑна вӗсем хӑйсем ҫырнӑ. Жюри пайташӗсене пирӗн ентешсен юрри килӗшнӗ. Ҫапла вӗсем пӗрремӗш вырӑна тухнӑ.

Тӗп парне гитара пулнӑ. Ӑна ҫӗнтерӳҫӗсене «Россети Волга» тӗп директорӗ Александр Гаврилов панӑ.