Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

План... План... План... Пысăк плансем пуçра. План-н-н!.. План-н-н!.. Тон!.. Тон!.. План-н-н! 55 пăтлă чан план!.. — тесе Пахомов шухăшĕсене инçете илсе каять. Çĕн çул каç çĕнĕ шухăшсем. План-н-н!.. План-н!

План тăрăх «таса атте» Пахомов халăхпа лăках тулнă чиркĕвĕн амвонĕ¹ çинче сарăлса тăрать. Хăй шухăшласа кăларнă çĕнĕрен те çĕнĕ чиркĕвĕн пупĕ вăл. Халăхпа пĕрле кăнтăрлахи кĕлĕ тăвать.

— Ашшĕн, ывăлĕн, çветтуй сывлăшĕн ячĕпе паянхи спектаклĕн пĕрремĕш пайне итлĕр! — тесе Пахомов кăнтăрлахи кĕлле пуçласа ярать.

Хор:

— Итлетпĕр, итлетпĕр, итлетпĕр, — тет нотлă кĕвĕпе.

— Ырă кăмăлпа физкультур тума тытăнар! Халăх сăхсăхмалли физкультура тума тытăнать.

— Малалла лозунгсене итлеме пуçăрсене тайăр!

Халăх кăмăллăн таять.

— Çавалстроя тăвас ĕç хăвăртланса пытăр тесе, çĕнĕрен хапрăк-савăтсем тăвас ĕç ӳссе пытăр тесе, çул-йĕрсем тăвас тĕлĕшпе Автодор вăйлăрах ĕçлесе пытăр тесе, физкультур туса илер.

Халăх сăхсăхать.

— Кооператив лавккисем умĕнче тăрса каймалли черетсене пĕтерес тесе, тавар хакĕсем 10-шар процентăн йӳнелччĕр тесе, физкультур туса илер.

Малалла

Катюк аннă кӳл хĕрне,

Хăвса килнĕ хурсене.

Эх, ишеççĕ чĕпписем,

Шампăлтатаç урисем.

Катюк тăрать савăнса,

Хăйпе хăй шухăшласа:

«Акă кăштах ӳсем-ха,

Эп те пĕрле ишĕп-ха».

Кунçул иртсен, иртсе кайсан яш вăхăт,

Янах çине шăтсассăн мăк сухал,

Эп сан сăнна алла тытса, тен, пăхăп,

Ӳпкелеп çукшăн яшлăхри вăй-хал;

Ыратĕ чун тĕллевсĕр иртнĕ çулшăн,

Ĕнселĕ еншĕх тунсăх пулнăран.

Пĕр эсĕ çеç ман ĕмĕтре ан улшăн:

Сана кура хама эп хак парам.

1961, пуш, 2.

Вăрман Çĕктер, Хыркасси.

Шур юр çинчи чĕр сасă пек

Ăшра асапăм натăртатрĕ,

Чĕре ани туртса ыратрĕ —

Эс иртрĕн пĕр чĕнмесĕрех.

Çулталăк кĕтнĕ тĕлпулу

Асамлă асилӳ вăратрĕ,

Пĕр евĕр тунсăха пăлхатрĕ —

Умра çуталчĕ сан куллу.

1960, раштав.

Розăна

Тăшманăмсем çĕршывăм умĕнче

Элеклесе чĕр хурлăх кăтартсассăн,

Туссем çухалчĕç куçăм умĕнчен,

Эп юлтам пĕчченех. Сывларăм ассăн.

Ун чух, тен, эс пулман пулсан,

Йывăрлăха чăтас та çукччĕ пулĕ.

Никам та мар, пĕр эсĕ çеç ялан

Манпа пĕрле çакаттăн хурлăх чулĕ.

Чул мар, пăр мар, металл та мар мана

Çирĕпленме, тăма вĕрентрĕ тачă.

Пĕр эс шанни те ĕненни кана

Тĕреслĕхе тупмашкăн шанчăк пачĕ.

Пĕр пус укçа çĕр чул айĕнче выртать тенĕ ваттисем те, тен, тĕрĕсех мар пуль вăл. Укçана çул çинче те тупма пулать. Сăмахран, пĕр-пĕр хуçа, çула тухас умĕн кĕсйинене арăмне саплаттарма ĕлкĕреймен пулсан, унăн укçи тухса ӳкет те çул çине, эсĕ ăна тупатăн. Тупатăн та пуятăн. Çил армань лартма та юрать вара вăл укçапа.

Танила Мĕкĕти çавăнпа та укçа-тенкĕ шеллемест. Пĕр пус укçана вара сурчăк вырăнне те хумасть. Ав, нумаях пулмасть пасарта кăвас сутакан майрана тӳрех çапла каланă вăл:

— Пĕрре ĕçнĕ чух, — тенĕ, — ним шеллемесĕрех ĕçес-ха. Пар-ха мана пĕр пуслăх кăвас, — тенĕ.

Укçа тупма пултарнăран çапла каланă вăл. Укçа ăçта выртнине пĕлет, тен, вăл.

Пĕрре çав Мĕкĕте пуясшăн 15 çухрăм ял тавра мул шыраса çӳренĕ те, анчах вăл вăхăтра çул çине укçа пăрахса хăвараканнисем пулман та, Какаç ятлă яла, Чĕлĕм Раманĕ патне, çул май, кĕрсе тухнă.

Чĕлĕм Раманĕпе вăл пĕрмай (çу çименни 3 уйăх иртнĕ пулин те) куçĕсене çуллантарса пуясси çинчен юмахласа ларнă. Чĕлĕм Раманĕ Мĕкĕтене каланă:

— Эпĕ сана пуйтарăттăмччĕ те, эсĕ только çынна каласран хăратăп, — тенĕ.

Малалла

Сăпран çанталăк, сăпранлă çумăр,

Сăпрамĕ мар-ха кăшлать чуна.

Кĕтмен çынна хисĕп те тумăр...

Сăпраншăн мар вет шуçмасть çуна...

Уй-хирте ытла та ырă,

Уй-хирте выраççĕ тырă.

Тинĕсре çӳренĕ майăн

Ылтăн мул пухать комбайн.

Пахчара эпир ĕçлетпĕр,

Панулми пухса кĕртетпĕр.

Пĕрре чĕнеп, тепре чĕнеп,

Чĕнместĕн эс, курмастăн эс.

Пĕрре чĕнеп, тепре чĕнеп,

Чĕнместĕн эс, илтместĕн эс.

Сана савса куçран пăхап,

Анчах та эс куçна хупан.

Санран ыйтап чăн юрату:

«Саван пулсан — пĕрре чупту...»

Кулатăн эс, çакна илтсен:

Мĕскер тăвас: «Ай çук!» тесен.

Ылттăн теклĕ кăвакарчăн

Хăй йĕрет, çапах куççульне чарчĕ,

Вăл тусне кĕтет.

Тусĕ ун инçе-çке кайнă,

Тен, ăна пачах та маннă,

Кăвакарчăн пурпĕрех кĕтет.

Йăлт кăвиклетме пăрахрĕ,

Апатне те тек хыпса пăхмарĕ,

Хуйхăрсах ларать.

Çӳлелле вĕçсе каять те,

Çаврăнса вĕçсе çӳрет те,

Каялла, çĕре вĕçсе анать.

Кăшт пуçне усса тăрсассăн,

Пăртлатса вĕçсе каять каллех ним сассăр,

Тантăшне кĕтет.

Вăл кĕтет, анчах та лешĕ

Таврăнмарĕ халь те темшĕн,

Кăвакарчăн пурпĕрех кĕтет.

Ак сасартăк пырса ларчĕ

Ун патне кĕтмен ют кăвакарчăн,

Кăлтăртатрĕ тек.

«Тантăшу сан вилнĕ ĕнтĕ,

Вăл килмест!..»

Тата тем чĕнчĕ.

Хирĕç илтрĕ:

«Çук, вăл килетех!..»

Хăтланать ыталама та,

Вăтанмасть тутинчен чуптума та,

«Эп саватăп!» тет.

Кăвакарчăн итлемерĕ,

Лешне хиреç нимĕн те чĕнмерĕ,

Савнинех кĕтет.

Акă çитрĕ кĕтнĕ кунĕ,

Таврăнчĕ килне савнийĕ унăн:

Малалла