Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Ĕçе пуçласа яраканни Çитăр мучин вăрăм сухаллă качаки пулнă.

Вăрăм сухаллă качакин тăнĕ çук. Çавăнпа çав качака, хуçинчен ыйтмасăрах, Михаля мучин ял хĕрринчи ани çине калча çиме кĕрсе кайнă.

— Э-э! — тенĕ Михаля мучи, Çитăр мучин качаки хăйĕн калчине çисе тăнине курсан. — Э-э, пукравра ман чышкăсем санăннинчен йывăртараххине лайăх туйтартăм та, халĕ хирĕç тавăрас шухашупа качакуна ман калча çине ярса, сăтăр тăвас терĕн-и? — тенĕ вăл, ним те пĕлмен Çитăр старике вăрçса.

Çак сăмахсене каланă хыççăн Михаля мучи, Çитăр качакине хӳринчен патакпа çапса, Пракух мучи ани çине хуса янă. Унтан, киле таврăнсан, хăйĕн виçĕ сурăхне Çитăр мучин ани çине хуса тухнă.

— Ме, çийĕр Çитăр сухалĕн калчине! Пĕтĕмпех çисе ярсан та паян сире чару çук.

Михаля сурăхĕсем Çитăр «сухалĕн» калчине саранча пек сырса илнĕ. Михаля хе-хе-хе! тесе кулса тăнă. Кулса тăрансан, килне таврăннă.

Кăштах тăрсан, Çитăр мучи тула тухсан, çивчĕ куçĕсемпе уялла пăхнă та ани çинче Михаля сурăхĕсем çӳренине курнă.

— Эх, мур çăпатин хăрах кантри, — тенĕ вăл, кӳршĕре ларакан Михаля пӳрчĕ еннелле юнаса. — Сурăхусене ман калчана çитерсе самăртма шухăш тытрăн-и? Анчах çăкăр-тăвар кирек хăçан та хире-хирĕç. Манăн та сурăхсем пур.

Малалла

Илсе панă Уçăпа

Кăвак куçлă шур упа.

Уçăп халь унпа пĕрле

Пуçтарăнать Çурçĕре.

Эп ют çĕре каятăп-и,

Ларатăп-и çырса килте,

Йывăрлăхра пулатăп-и,

Пулатăп-и таçти çĕрте,

Эх, мĕн тери аван.

Савни савса кĕтет пулсан.

Васкать апат-мĕн тупăнсан,

Кашни чĕрчун хăй йăвине.

Мĕн-ма тесен хăй мăшăрне

Кĕтет унта ами чунтан.

Эх, мĕн тери аван,

Кам та пулин кĕтет пулсан.

01.06.1957.

Кулса кăна пăхатăн та куçран

Ман чĕрене чунтан савăнтаран.

Телейлĕ, тусăм, эпĕ санпалан,

Эс пулмасан, епле пурнас-ха ман?

* * *

Сана курсан, çунат хушать чĕре,

Сана курсан, çӳле вĕçес килет,

Сана курсан, алра та ĕç вĕрет,

Сана курсан, çут тĕнчене илем килет.

* * *

Юрат мана, таса чунтан юрат,

Юратура телей тупать чĕре.

Маттур çынна савмашкăн та юрать,

Начар çынна чĕре чунтан чĕрет.

15.05.1957.

Ача çуралнă Бюрократăн. Хăйĕн хут пĕлменлĕхне тĕп тума ĕлкĕреймен ача.

Арăмĕ патĕнче кускалама пилĕк тенкĕ парса тытнă акушерки çав савăнăçлă хыпара калама хăй пӳлĕмĕнче ача пек ним шухăшсăр çывăрăкан Бюрократ патне васкаса кĕнĕ. Вăранасшăн пулман Бюрократ. Хулĕнчен темиçе минут хушши тытса силлесен, вăраннă вара вăл. Куçне уçнă.

— Эс хăрлаттарса выртатăн. Арăму пысăк асаппа ача çуратса панине пĕлместĕн. Тăр ĕнтĕ!..

— Мĕн? — тенĕ Бюрократ, пуçне татах ăшă утиял ăшне чиксе.

— Санпа арăмунтан ача çуралчĕ. Ачин куçĕсем, сăмсисем, тутисем санăнни пекех, çийĕнчен тата ывăл. Куçлăх тăхăнтартсан, каснă-лартнă эсех пулать. Çитĕ ĕнтĕ çывăрма. Атя хăвăртрах тепĕр пӳлĕме ачуна курма!

— Ыран кил! Ыран! Паян ман вăхăт çук, — тенĕ Бюрократ, тепĕр аякĕ çине çаврăнса выртса.

— Мĕнле ыран? — тенĕ аллисемпе çунатланса ватă акушерка.

— Халĕ лару пуçланмалла! Вăхăт çук! Ыран кил! — сасă панă сăмса айĕн Бюрократ.

— Ай-уй, санпала! Тьфу! Арăму ыйтать пыма, эпĕ мар.

— Хм! Ыйтать пулсан, заявлени çырса патăр.

— Мĕнле заявлени тата?

— Мĕнле заявлени пулать, хăйне мĕн кирли çинчен çыртăр. Çапла, çапла, — тетĕр, — санăн ача çуралчĕ. Ачу ывăл пулчĕ. Ывăлне курмашкăн васкасах пыма пĕтĕм чĕререн тархаслатăп тесе çырса ал пустăр. Хăйĕн адресне те кăтарттăр.

Малалла

Но больше нет меня.

Александр Коренев

Пăтранчĕ йăлт — тасалăх, курайманлăх.

Çухалчĕ арпашса асамлă юрату.

Пăрланчĕ йăлт. Кĕрхи хура сăн майлă

Салхуланса капланчĕ ырату.

Эп саншăн урăх çук. Пулни-иртнийĕ

Кайса çухалтăр тĕпсĕр авăра...

Мана мансан — юрат, пул ырă пиллĕ,

Юрат чунпа, яланлăх та вăрах.

Эп çук чухне ан пултăр сан вăтанăç,

Çумри тусна хăюллăн хапăл ту.

Сан куçсенче ун куçĕсем канайĕç,

Ачаш сăмах калатăр сан туту.

Пулнах пулсассăн эпĕ санăн шанчăк,

Итлетĕнех кĕске сăмаххăма:

Сӳннĕ сăнран ан юлтăр чĕптĕм ванчăк —

Мана асра тытни — чăрмав кăна.

1961, ака, 16.

Енчен санпа тĕл пулайман пулсан,

Мĕскер пулатчĕ манпала, пĕлесчĕ сан.

Пурнăçăмра мĕскер курмастăм пуль,

Килйыш хуйхи тӳсеттĕм пуль тем чул.

Пĕлетĕп халь: телей кĕтет мана,

Саватăн эс, саватăп эп сана.

Килйышăм ман хаваслă пулатех,

Пĕрне-пĕри савса пурнасчĕ ĕмĕрех...

Кашни каçах тухатăп та куратăп

Пĕччен ларан çап-çапрăк хурăна.

Куçне шăлса макăрнине туятăп,

Чунтан-вартан шеллетĕп эп ăна.

Çуркуннепе кăна унта ӳсетчĕ,

Пĕр вĕрене хавассăн кашласа.

Шур хурăна савса алне çупатчĕ,

Кашни ирех савса-саламласа.

Усал çилсем таçтан килсе вĕрсессĕн,

Хăй пĕвĕпе хӳтлетчĕ вĕрене.

Йывăрлăхра пĕри пуçне пĕксессĕн,

Тепри ăна паратчĕ хăй вăйне.

Анчах çулла инкек килсе, ав, тухрĕ,

Такам кăкларĕ çак вĕренене.

Çавăнтанпах пĕччен ларать çав хурăн,

Çавăнтанпах тăкать вăл куççульне.

Ну, а если в жизни станет худо,

Эдуард Асадов

Тек кĕтместĕп, каялла чĕнместĕп —

Килес çук эс пурпĕр çаврăнса.

Сан телей, тен, (эп ăна пĕлместеп)

Инçетре йăл илчĕ пуль ăнса.

Кам пĕлес, мана та тӳр килтерĕ

Саннинчен те кая мар хăват...

Пурнăçра тухма пултарĕ херĕп.

Пĕр тиркевсĕр чĕн пулăшăва.

1961, ака, 2.

Шупашкар.

Хĕвеллĕ çу иртсессĕнех

Пур кайăк та каять-мĕн.

Халь ак пурнатпăр иккĕнех,

Эрнесерен кĕтетпĕр.

Халь иккĕн çеç,

Халь иккĕн çеç,

Пурнатпăр эс те эп.

Мăшăрăм ман, мăшрăм ман,

Чи хаклă çыннăм ман.

Сан çивĕтсен илемлĕхне

Эп кунĕпех саватăп:

Вĕçейнĕ кайăк шур тĕкне

Сан çӳç çинче куратăп.

Ан тив ман çӳç юр пĕрчи пек

Тахçантанпах шап-шур

Çапах та маншăн тĕнчипе

Чи лайăххи эс пур

Çунат çинче çу кунĕпе

Çĕн кайăксем кĕç килĕç,

Анчах та пирĕн шур пуçсем

Çаплах шап-шурă юлĕç.

Калатăп хĕвел пек кулса

Салхуллă туйăмпа:

Мăшăрăм ман, мăшăрăм ман,

Чи хаклă çыннăм ман.

Вырăсларан Владимир Андреев куçарнă.

Юпа уйăхĕ, 2010 çул