Юпа уйӑхӗн 14-мӗшӗнче Шупашкарти Константин Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче Алексей Афанасьев ҫыравҫӑ /1925–1985/ ҫуралнӑранпа 100 ҫул ҫитнине халалланӑ литературӑпа музыка уявӗ иртнӗ.
Вулавӑшӑн халӑх тетелӗнчи пабликӗнче хыпарланӑ тӑрӑх, ҫыравҫӑ Тутарстанри Потап-Тӑмпӑрлӑ чӑваш ялӗнче ҫуралса ӳснӗ. Вырӑсла, удмуртла, тутарла лайӑх пӗлнӗ, ҫамрӑк чухне шкул ачисене удмурт чӗлхине вӗрентнӗ.
Мероприятие Литература музейӗн наука ӗҫченӗ Галина Еливанова ертсе пынӑ. Вӑлах пухӑннисене ҫыравҫӑн пурнӑҫӗпе тата пултарулӑхӗпе кӗскен паллаштарнӑ.
Мероприятие писательсемпе журналистсем, юрӑҫсем, Алексей Андрияновичӑн тӑванӗсем пуҫтарӑннӑ. Ҫыравҫӑн хӗрӗ Лира Белякова ашшӗне ӑшӑ сӑмахсемпе аса илнӗ.
Левтина Марье (Алевтина Нестерова) ҫыравҫӑ Шупашкар хулинчи ватӑсем валли хӑйӗн кӗнекисене парнеленӗ. Ӑна вӑл хулари халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центра пырса панӑ.
Центр ӗҫченӗ Татьяна Ильина каласа кӑтартнӑ тӑрӑх, ҫыравҫӑ хӑйӗн пӗрремӗш пьесине 11 ҫулта чухне ҫырнӑ та унтанпа алла калем тытмасӑр пурӑнман.
Ҫыравҫӑ парнеленӗ «Три солнышка», «Цыганская кровь», «Театр - манӑн шӑпа» тата ытти кӗнекене центрӑн социаллӑ ӗҫченӗсем вулама юратакан ватӑсем патне ҫитерсе парӗҫ.
Паян Иван Мучи актер, писатель-сатирик ҫуралнӑранпа 130 ҫул ҫитнӗ. Кун пирки Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче аса илтерет.
«Иван Мучи – Иван Илларионов ҫыравҫӑн хушма ячӗ. Пурнӑҫ ҫулӗ вӑрӑмах пулман унӑн. Апла пулин те ячӗ-сумӗ халӑхра, республика пичетӗнче лайӑх ҫирӗпленсе юлнӑ.
Граждан вӑрҫи хыҫҫӑн вӑл Хусанти пӗрремӗш чӑваш театрӗнче артист пулса ӗҫленӗ. 1922 ҫулта театрпа пӗрле Шупашкара куҫса килнӗ. Пӗр вӑхӑт «Канаш» хаҫат редакцийӗнче вӑй хунӑ. И.Мучи чӑвашсен сатира журналне, «Капкӑна», пуҫласа яраканӗ», — аса илтернӗ хыпарта.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче «Хавхалану» клуб ҫуллахи кану хыҫҫӑн каллех поэзие юратакансене пуҫтарнӑ. Кун пирки Чӑваш Енӗн патшалӑх телерадиокомпанийӗ пӗлтернӗ.
Унта иртсе кайнӑ уйӑхра ҫуралнӑ сӑвӑҫсене чыслаҫҫӗ. Хальхинче вара пурнӑҫран уйрӑлса кайнисене те асӑннӑ, вӗсен сӑввисене вуланӑ.
Авӑн уйӑхӗнче Валем Ахун, Трубина Мархви, Александр Артемьев, Мӗтри Кипек, Стихван Шавли, Фёдор Павлов тата ытти сӑмах ӑсти ҫуралнӑ. Ҫав шутра Петӗр Яккусен те.
«Хавхалану» клубӑн черетлӗ ларӑвне юпа уйӑхӗн виҫҫӗмӗш кӗҫнерникунӗнче ирттерме палӑртаҫҫӗ.
Марина Карягина поэт, журналист, сценарист, драматург Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна хутшӑннӑ. Ку хыпара эпир вӑл халӑх тетелӗчи страницинче ӗнер, авӑн уйӑхӗн 20-мӗшӗнче, хыпарланӑ.
«Мускавран 140 ытла ҫӗршыв ҫынни хутшӑнакан Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна кайма йыхрав илсен малтан иккӗленсе тӑтӑм: ку ытла та пысӑк чыс, ку масштаблӑ мероприятире манран мӗн усси... Темшӗн литературӑра хам уҫнӑ ҫӗнӗ жанрпа (амфистрофпа) ҫырнӑ чи пысӑк хайлава ярса пама ыйтрӗҫ. 2016 ҫулта ҫырнӑ пӗр поэмӑна ярса патӑм.
Халь эпӗ тӗп хуламӑрта. Те кулас, те йӗрес — паян пач кӗтмен ҫӗртен ҫакӑн пек Ӗнентерӳ хучӗ илме тӳр килчӗ.
Планета ҫинчи 140 ытла халӑх хушшинче чӑваш пулма питӗ кӑмӑллӑ», — тесе пӗлтернӗ пултаруллӑ чӑваш поэчӗ.
Ӗнентерӳ хучӗнче Марина Карягина тӗнче литературине ҫӗнӗ жанр — Марина Карягина поэт, журналист, сценарист, драматург Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна хутшӑннӑ. Ку хыпара эпир вӑл халӑх тетелӗчи страницинче ӗнер, авӑн уйӑхӗн 20-мӗшӗнче, хыпарланӑ.
«Мускавран 140 ытла ҫӗршыв ҫынни хутшӑнакан Пӗтӗм тӗнчери обществӑлла ассамблейӑна кайма йыхрав илсен малтан иккӗленсе тӑтӑм: ку ытла та пысӑк чыс, ку масштаблӑ мероприятире манран мӗн усси.
Нумаях пулмасть Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче «Ачасен чи ҫывӑх тусӗ» ятлӑ куҫса ҫӳрекен куравне йркеленӗ. Экспозицие Николай Ытарай ача-пӑча ҫыравҫин пурнӑҫӗпе тата пултарулахӗпе паллаштарас тӗллевпе йӗркеленӗ.
Мероприяти вӑхӑтӗнче тухса калаҫакансем хушшинче Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗн ӑслӑлӑх ӗҫченӗ Надежда Ефремова-Ильина та пулнӑ. Вӑл Н.В. Васильев (Ытарай) пурнӑҫӗпе пултарулӑхӗ ҫинчен каласа панӑ. Николай Ытарай пултаруллӑ ача-пӑча ҫыравҫи кӑна мар, тӑван халӑх сӑмахлӑхне ырми-канми пуҫтаракан пулни, Ытарай Тӗпчев институчӗн штатра тӑман ӗҫченӗ пулнӑ май комплекслӑ фольклор экспедицийӗсене тулай чӑвашӗсем патне тухса ҫӳрени ҫинчен каласа кӑтартнӑ. Кун пирки институтра пӗлтернӗ.
Авӑн уйӑхӗн 18-мӗшӗнче Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче «Народный писатель Чувашской АССР Н. Т. Терентьев и чувашские драматурги» (чӑв. Чӑваш халӑх писателӗ Н.Т. Терентьев тата чӑваш драматургийӗ) ятпа ҫавра сӗтел иртӗ. Ӑна Николай Терентьев ҫуралнӑранпа 100 ҫул ситнине халаллӗҫ.
Николай Терентьев - драматург, тӑлмачӑ, артист, театр критикӗ; К.В. Иванов ячӗллӗ патшалӑх премийӗн Профессилле ҫыравҫӑсен П. Осипов ячӗллӗ премийӗн, К. Станиславский ячӗллӗ РСФСР патшалӑх премийӗн лауреачӗ.
Вӑл Канаш районӗнчи Кӑшнаруй ялӗнче ҫуралнӑ. Чӑваш патшалӑх педагогика институтӗнчен, Мускаври А.В. Луначарский ячӗллӗ театр ӳнерӗн институтӗнчен, А.М. Горький ячӗллӗ Литература институчӗ ҫумӗнчи Аслӑ литература курсӗнчен вӗренсе тухнӑ.
Тӑван колхозра счетоводра, кайран шкулта пуҫламӑш классен учителӗнче ӗҫленӗ. Кайран вара вӑл Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче актер тата литература пайӗн заведующийӗнче тӑрӑшнӑ.
Чӑваш Енре пурӑнакансем мӗн вулама юратаҫҫӗ? Лев Толстойӑн «Анна Каренина» романне.
Ҫапла палӑртнӑ «Строки» кӗнеке сервисӗн аналитикӗсем.
Лев Толстойӑн хайлавӗсене вулакансен йышӗ, пӗлтӗрхипе танлаштарсан, 86% ӳснӗ. Тӗпчев палӑртнӑ тӑрӑз, вӗсене ытларах 35-44 ҫулсенчи хӗрарӑмсемпе 65 ҫултан аслӑрах арҫынсем вулаҫҫӗ.
18-24 ҫулсенчи ҫамрӑксем «После бала», «Семейное счастье», «Война и мир» хайлавсене кӑмӑллаҫҫӗ иккен.
Палӑртмалла: Чӑваш Енри пӗр ҫын вара Толстойӑн 12 хайлавне вуласа хӑйне евӗр чемпион пулса тӑнӑ.
Чӑваш Енре чӑвашла ҫырнӑ пьесӑсен конкурсне пӗтӗмлетнӗ.
«Аслисем валли ҫырнӑ чи лайӑх пьеса» номинацире Владислав Николаевӑн «730 калтапа 730 йӗпвӑрри» пьесине суйласа илнӗ.
«Ачасемпе ҫамрӑксем валли ҫырнӑ чи лайӑх пьеса» номинацире Александр Степановӑн «Юрпике: хӗл юмахӗ» пьесине ҫитекен ӗҫ пулман.
Ҫӗнтерӳҫӗ авторсене 100-шер пин тенкӗ парса хавхалантарӗҫ.
Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Петӗр Яккусен (Петр Яковлевич Яковлев) пурӑннӑ пулсан кӑҫалхи ҫурла уйӑхӗн 26-мӗшӗнче 75 ҫул тултаратчӗ. Иртнӗ уйӑхӑн вӗҫӗнче чӑваш ҫыравҫисен пӗр ушкӑнӗ – Юрий Исаев, Владимир Степанов тата Олег Кульев – поэтӑн тӑван ялӗнче, Красноармейски тарӑхӗнчм Упаҫырми ялӗнче, пулнӑ. Кун пирки Чӑваш кӗнеке издательстви халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче пӗлтернӗ.
Калем ӑстисем Петр Яковлевичӑн арӑмӗпе Светлана Зиновьевнӑпа курса калаҫнӑ, унтан ҫӑва ҫине кайса килсе поэта асӑннӑ.
-18.7 °C