Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Варкӑш» клубӗнче «Нарпике ӑраскалӗ» романа сӳтсе явнӑ.
Кӗнеке авторӗ — Валентина Кириллова (литературӑри псевдонимӗ – Тимӗр Алюш Вали). Роман пӗлтӗр Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ.
Романта автор 1900-2023 ҫулсенчи пурнӑҫа ҫутатса панӑ. Кӗнекери тӗп сӑнар – Нарпике. Хӗр туслӑ та нумай ачаллӑ, ҫирӗп ҫӗмьере ҫуралса ӳснӗ. Тӑван яла юратаканскер агронома вӗренсе тухать. Анчах ӑна телей курма пӳрет-и-ха?
Сӑмах май каласан, автор пурнӑҫра мӗн пулса иртнине кунсерен дневника ҫырса пырать иккен. Кайран ун тӑрӑх ӑна ҫырма ҫӑмӑл.
Кӗнекене хаклама писательсем, журналистсем, учительсем тата ыттисем пырса ҫитнӗ. Вӗсем пурте тенӗ пекех романа ырласа та мухтаса каланӑ.
К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче (вӑл Шуашкарти Ленинград урамӗнче вырнаҫнӑ) Юхма Мишши ҫыравҫӑн 90 ҫулхине халалласа «Чӑвашлӑх ҫыравҫи» курав уҫӑлнӑ.
Ҫавна музейра экскурси иртнӗ. Курава уҫма Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн артисчӗсем Алевтина Семенова тата Николай Тарасов хутшӑннӑ. Вӗсем «Шурҫамка» спектакль сыпӑкне кӑтартнӑ. Чӑваш патшалӑх пукане театрӗн артисчӗсем Елена Хорькова тата Алина Каликова «Непослушный цыплёнок Шип» спектакльти сыпӑка кӑтартнӑ. Асӑннӑ ӗҫе театрта 20 ҫула яхӑн лартнӑ. Пукане театрӗпе Юхма Мишши 50 ҫула яхӑн туслӑ ҫыхӑну тытать. Унӑн пӗрремӗш пьесине театрта 1976 ҫулта лартнӑ. Унтанпа сцена ҫине унӑн 13 спектакльне кӑтартнӑ.
Иртнӗ эрнере Чӑваш кӗнеке издательствин икӗ ӗҫченӗ сумлӑ ята тивӗҫнӗ. Ольга Иванова тата Ольга Фёдорова Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ пулса тӑнӑ.
Ольга Фёдорова Ольга Васильева хушма ятпа ҫырать. Чӑваш кӗнеке издательствинче хыпарланӑ тӑрӑх, вӑл 2010 ҫултанпа ача-пӑчан «Чӑваш кӗнеки. Ҫамрӑк талантсем» конкурс ирттерет, 2022 ҫултанпа вара «Чӑваш романӗ» конкурс йӗркелет.
Ольга Иванова та хӑйӗн пултарулӑхӗпе палӑрса тӑрать. Кӗнеке издательствинче вӑл 2013 ҫултанпа тӑрӑшать. Паянхи куна ҫитиччен унӑн темиҫе кӗнеке ун ҫути курнӑ та ӗнтӗ.
Иккӗшӗ те вӗсем час-часах вулавӑшсене тухса ҫӳреҫҫӗ, унта тӗрлӗ ӳсӗмри вулакансемпе тӗл пулса калаҫаҫҫӗ, илемлӗ литературӑна юратакансене калем ӑсталӑхӗн вӑрттӑнлӑхӗпе паллаштараҫҫӗ.
Паян, ака уйӑхӗн 19-мӗшӗнче, Василий Яковлев (Тоймак) (19.04.1911-01.11.1978) ҫыравҫӑ тата журналист ҫуралнӑ.
Вӑл Етӗрне уесӗнчи (халӗ Красноармейски муниципалитет округне кӗрет) Шупуҫ ялӗнче ҫуралнӑ.
Ял каччи Свердлов ячӗллӗ Коммунистсен аслӑ ял хуҫалӑх университетӗнчен 1936 ҫулта вӗренсе тухнӑ. Унсӑр пуҫне КПСС Тӗп комитечӗн Аслӑ парти шкулӗнче те вӗреннӗ.
Ӗҫ биографине 1931 ҫулта «Канаш» (халӗ «Хыпар») хаҫатри литература ӗҫченӗнчен пуҫланӑ. Мускаври «Коммунар» хаҫатра яваплӑ секретарьте тӑрӑшнӑ. «Чӑваш коммуни» хаҫатра яваплӑ секретарь, редакторӑн заместителӗ пулнӑ. «Правда» хаҫатра та ӗҫленӗ.
1952-1954 ҫулсенче «Коммунизм ялавӗ» (халӗ — «Хыпар»), 1958-1959 ҫулсенче «Советская Чувашия» хаҫатсен редакторӗ пулнӑ. КПСС Чӑваш обкомӗнче тӑрӑшнӑ. 1960-1972 ҫулсенче «Капкӑн» журнал тӗп редакторӗ пулнӑ.
Унӑн кӗнекисем: «Кулма пӗлекен телейлӗ», «Мӗн вӑл сатира?», «Огрехи и помехи».
Чӑваш халӑх ҫыравҫи Юхма Мишши 90 ҫул тултарнӑ. Михаил Николаевич паянхи кун та литература анине сухалать.
Юхма Мишши Патӑрьел округӗнчи Сӑкӑт ялӗнче ҫуралса ӳснӗ. Пултарулӑхра вӑл 1950-мӗш ҫулсенче тӑрӑшма тытӑннӑ. Малтанах унӑн статйисем районти «Авангард» хаҫатра пичетленнӗ.
Юхма Мишшин хайлавӗсесне 100 ытла чӗлхене куҫарнӑ, вӗсене Ази, Европа тата Африка ҫӗршывӗсенчи учебниксене кӗртнӗ. Унӑн сӑввисемпе юрӑсем хайланӑ.
Чӑваш халӑх ҫыравҫине юбилей ячӗпе ЧР Элтеперӗ Олег Николаев та саламланӑ. «Унӑн ҫитӗнӗвӗсем – тӑван ҫӗре чунран юратни. Михаил Николаевич чӗлхене, йӑла-йӗркене упрас, халӑхсен хушшинчи туслӑха ҫирӗплетес тесе нумай ӗҫ тунӑ. Паянхи кун та вӑл хӑйӗн тавра пултаруллӑ ҫынсене чӑмӑртать», — ҫапла палӑртнӑ Олег Алексеевич.
Ака уйӑхӗн 8-мӗшӗнче Вӑрмарти Г.Е. Егоров ячӗллӗ вӑтам шкулта тата Куславкка районӗнчи Энтри Пасарӗнчи вулавӑшра паллӑ ҫыравҫӑсемпе тата театр ӗҫченӗсемпе тӗлпулусем иртнӗ.
«Кӗнеке + Театр» ят панӑ мероприятие Раҫҫейри театр ӗҫченӗсен союзне йӗркеленӗренпе 150 ҫул ҫитнине халалланӑ. Тӗлпулӑва вулавӑш ӗҫченӗсем, учительсем, вулакансем тата аслӑ классенче вӗренекенсем пырса ҫитнӗ.
Хӑнасен йышӗнче чӑваш халӑх поэчӗ, Чӑваш Республикин искусствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Светлана Асамат; Николай Максимов прозаик, журналист, куҫаруҫӑ; Раиса Воробьёва писатель тата педагог пулнӑ. Унсӑр пуҫне сумлӑ та ӑста ҫынсенчен пуҫтарӑннӑ йышпа Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн пултаруллӑ артисчӗ Виталий Сергеев ҫӳренӗ.
Лариса Петрова ҫыравҫӑна «Языковая арт-резиденция. Музыка слова» проекта хутшӑнма йыхравланӑ.
Асӑннӑ проектӑн эксперчӗсем мероприятие хутшӑнакансене конкурс ирттерсе палӑртнӑ. Чӗлхеҫӗсен мероприятийӗ Алтай тӑрӑхӗнче тата Алтай Республикинче утӑ уйӑхӗнче пулса иртӗ. Унта хӑйсен тӑван чӗлхипе ҫыракан ҫамрӑк авторсем пуҫтарӑнӗҫ. Вӗсем — ҫӗршывӑн тӗрлӗ кӗтесӗнче пурӑнакан поэтсемпе прозаиксем. Ҫавсен шутӗнче Лариса Петрова та пур. Вӑл «Хыпар» издательство ҫуртӗнче самай ҫул ӗҫлет. Лариса — поэт, прозаик тата куҫаруҫӑ.
Мероприятие хутшӑнма тивӗҫ кандидатсене Раҫҫей писательсен союзӗн, Раҫҫейри ача-пӑчапа ҫамрӑксен писателӗсен союзӗн членӗсем, Раҫҫейӗн тӑван чӗлхесен институчӗн тата Горький ячӗллӗ Литература институчӗн тата ыт.те ӗҫченӗҫем суйланӑ.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Варкӑш» литература клубӗнче Тимӗр Алюш Валин (Валентина Кирилловӑн) «Нарпике ӑраскалӗ» кӗнекине сӳтсе явӗҫ. Мероприяти ака уйӑхӗн 28-мӗшӗнче 18 сехетре пуҫланӗ.
Роман пӗлтӗр Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Венера Усанова ку кӑларӑм пирки ун чухне ҫапларах хыпарланӑччӗ: «Нарпике ӑраскалӗ» кӗнекери ӗҫсем 1900–2023 ҫулсенче пулса иртеҫҫӗ. Романри тӗп сӑнар – Нарпике ятлӑ чӑваш хӗрӗ. Малтанах вулакан унӑн аслашшӗ-асламӑшӗн – Тимреспе Сарпин – кун-ҫулӗпе кӗскен паллашӗ, унтан ашшӗпе амӑшӗ – Арханпа Элиме – патне куҫӗ. Туслӑ та пуян ҫемьере ӳсекенскерӗн малашлӑхӗ те ҫутӑ, тумхахсӑр пулас пек. Тӑван яла, ҫӗр ӗҫне питӗ юратать вӑл. Тантӑшӗсем пек хулана кайма ӗмӗтленмест, ҫуралнӑ тӑрӑхрах тӗпленесшӗн. Таса юрату ҫинчен ӗмӗтленекен хӗрӗн кун-ҫулӗ тахӑш самантра арӑш-пирӗш ҫаврӑнса каять».
Пуш уйахӗн 26-мӗшӗнче Чӑваш наци вулавӑшӗнче Олег Прокопьевӑн «Чӑвашӑм, пурӑн!» кӗнекин хатлавӗ иртнӗ. Халӑх чылаййӑн пухӑннӑ: ҫыравҫӑсем, журналистсем, ӑсчах-литературоведсем, педагогсем, таврапӗлӳҫӗсем…
Олег Прокопьев ҫак кӗнеке мӗнле ҫурални пирки каласа кӑтартнӑ, хӑш-пӗр сӑввине вуланӑ. Унӑн сӑввисене ыттисен те вулас кӑмӑл ҫуралнӑ. Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артистки Надежда Кириллова, Олег Прокопьевӑн хӗрӗ Салампи, Чӑваш наци вулавӑшӗн вулаканӗ Сергей Пятаков, Муркаш округӗнчи Калайкасси шкулӗн ачисем сӑвӑ йӗркисене вуланӑ. Ҫавӑн пекех унӑн сӑввисемпе хывнӑ юрӑсене шӑрантарнӑ: Елена Смородинова, Ольга Лукова, Эдуард Андреев, Алена Алексеева, Любовь Гордеева, Дмитрий Моисеев, Ирина Лампасова, Раиса Казакова-Сейт, «Эткер» фольклор ансамблӗ…
Хӑнасем те тухса калҫнӑ. Акӑ, тӗслӗхрен, филологи ӑслӑлӑхӗсен докторӗ Виталий Родионов авторӑн сӑввисем хӑйне евӗр пулнине палӑртнӑ.
Ҫак кӗнекепе Чӑваш наци вулавӑшӗнче паллашма пулать.
Иртнӗ эрнере Элӗкри тӗп вулавӑшра чӑваш ҫыравҫисемпе тӗлпулу иртнӗ. Мероприятие Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн 155 ҫулхине халалланӑ. Тӗлпулӑва Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗ тата Раҫҫейри писательсен пӗрлешӗвӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗ йӗркеленӗ.
Хальхи вӑхӑтри калем ӑстисемпе тӗл пулса калаҫма, вӗсен пултарулӑхӗпе паллашса, авторсен хайлавӗсене итлеме Элӗкри И.Я. Яковлев ячӗллӗ вӑтам шкулта 7-мӗш класра вӗренекенсене йыхравланӑ.
Чӑваш ҫыравҫисемпе тӗл пулма вулавӑша пӗрмай ҫӳрекен кӗнеке тусӗсене те чӗннӗ, вӗсем те хавхалансах пынӑ.
Пухӑннисем итлесе ларнипех ҫырлахман, хӑйсене кӑсӑклантаракан ыйтусене пама пултарнӑ. Ҫыравҫӑсем кашни ыйтӑвах тӗплӗн хуравланӑ, хӑйсен пултарулӑхӗпе тата пурнӑҫ ҫулӗпе кӑсӑкланнӑшӑн тав тунӑ.
+24.9 °C