Шупашкарта кӗҫех виҫӗ чӗлхепе кӑларнӑ словарьпе паллаштарӗҫ. Хӑтлава Чӑваш чӗлхи кунне халаллӗҫ.
Кӗнекене кӑларакансем словарь справочник пек кӑна мар, культурӑри ҫулпуҫ пек те пуласса шанаҫҫӗ. Унти сӑмахсене чӑвашла, вырӑсла тата эрменле ӑнлантарнӑ. Эрмен пайне кириллицӑллӑ транскрипципе те ҫырнӑ. Ҫавна май ӑна нумайӑшӗ ӑнланма пултарӗҫ.
Кӗнеке иллюстраци тӗлӗшӗнчен те пуян. Унта Раҫҫей тава тивӗҫлӗ ӳнерҫи тата Чӑваш халӑх ӳнерҫи Миша Григорян ӳкернӗ 40 яхӑн картина кӗнӗ.
Хӑтлав ЧР Наци вулавӑшӗнче ака уйӑхӗн 25-мӗшӗнче пулӗ.
Чӑваш Енре «Мускав-Ҫӗпӗр ҫулӗ: Чӑваш Енри ҫулсен историйӗ пирки таврапӗлӳҫӗ ҫырса пынисем» кӗнеке кун ҫути курнӑ. Ӑна Татьяна Самылова тата Надежда Титова таврапӗлӳҫӗсем кӑларнӑ.
Трансҫӗпӗр магистральне тӑвиччен Ҫӗпӗр ҫулӗ ҫӗршыври тӗп ҫул шутланнӑ. Вӑл 10 пине яхӑн ҫухрӑма тӑсӑлнӑ. Ҫул Раҫҫейӗн Европа пайне Инҫет Хӗветухӑҫпа тата Китайпа ҫыхӑнтарнӑ. Ун тӑрӑх чей турттаракан каравансем ҫӳренӗ, почта ҫӳретнӗ. Ҫавӑн пекех ҫак ҫулпа ҫынсене Ҫӗпӗре каторгӑна тата ссылкӑна янӑ.
Ҫӗпӗр ҫулӗ Чӑваш Ен урлӑ та выртнӑ: Мӑн тата Кивӗ Сӗнтӗр, Шупашкар, Шӗнерпуҫ тата ытти ялсем витӗр тухнӑ.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Варкӑш» литература клубӗнче Тимӗр Алюш Валин (Валентина Кирилловӑн) «Нарпике ӑраскалӗ» кӗнекине сӳтсе явӗҫ. Мероприяти ака уйӑхӗн 28-мӗшӗнче 18 сехетре пуҫланӗ.
Роман пӗлтӗр Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Венера Усанова ку кӑларӑм пирки ун чухне ҫапларах хыпарланӑччӗ: «Нарпике ӑраскалӗ» кӗнекери ӗҫсем 1900–2023 ҫулсенче пулса иртеҫҫӗ. Романри тӗп сӑнар – Нарпике ятлӑ чӑваш хӗрӗ. Малтанах вулакан унӑн аслашшӗ-асламӑшӗн – Тимреспе Сарпин – кун-ҫулӗпе кӗскен паллашӗ, унтан ашшӗпе амӑшӗ – Арханпа Элиме – патне куҫӗ. Туслӑ та пуян ҫемьере ӳсекенскерӗн малашлӑхӗ те ҫутӑ, тумхахсӑр пулас пек. Тӑван яла, ҫӗр ӗҫне питӗ юратать вӑл. Тантӑшӗсем пек хулана кайма ӗмӗтленмест, ҫуралнӑ тӑрӑхрах тӗпленесшӗн. Таса юрату ҫинчен ӗмӗтленекен хӗрӗн кун-ҫулӗ тахӑш самантра арӑш-пирӗш ҫаврӑнса каять».
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Варкӑш» литература клубӗнче Николай Сорокинӑн «Тӑлӑх арӑм минтерӗ» кӗнекине сӳтсе явнӑ. Кӗнеке издательствин ӗҫченӗ Ольга Австрийская хыпарланӑ тӑрӑх, вырӑсларан чӑвашла Вера Александровӑпа Евгений Турхан куҫарнӑ. Кӗнекене савнисен романӗ тесе палӑртнӑ.
Мероприятие «Чӑваш кӗнеки» центрӑн ӗҫченӗ Татьяна Семенова ертсе пынӑ.
Николай Сорокин 1941 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 8-мӗшӗнче Тутарстанри Теччӗ районӗнчи Аслӑ Ӑнӑ ялӗнче ҫуралнӑ. Журналист, публицист, ҫыравҫӑ ТАССӑн Тутарстан Республикинчи ятарлӑ корреспонденчӗ, Хусанта тухса таракан «Сувар» хаҫата никӗслекенӗ, тӗп редакторӗ тата «Шурӑмпуҫ» литература журналӗн тӗп редакторӗ пулнӑ. Вун икӗ кӗнеке авторӗ, ҫав шута «Вечная Волга» роман-трилоги те кӗрет (2006–2008, 2013), чӑвашла «Аттеҫӗм Атӑл» ятпа тухнӑ (2017). «Вера древнего народа» документлӑ фильм ӳкернӗ. Тутарстан Республикин, Раҫҫей Федерацийӗн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ. Николай Михайлович 2021 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 5-мӗшӗнче ҫут тӗнчерен уйрӑлса кайнӑ.
Пуш уйахӗн 26-мӗшӗнче Чӑваш наци вулавӑшӗнче Олег Прокопьевӑн «Чӑвашӑм, пурӑн!» кӗнекин хатлавӗ иртнӗ. Халӑх чылаййӑн пухӑннӑ: ҫыравҫӑсем, журналистсем, ӑсчах-литературоведсем, педагогсем, таврапӗлӳҫӗсем…
Олег Прокопьев ҫак кӗнеке мӗнле ҫурални пирки каласа кӑтартнӑ, хӑш-пӗр сӑввине вуланӑ. Унӑн сӑввисене ыттисен те вулас кӑмӑл ҫуралнӑ. Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артистки Надежда Кириллова, Олег Прокопьевӑн хӗрӗ Салампи, Чӑваш наци вулавӑшӗн вулаканӗ Сергей Пятаков, Муркаш округӗнчи Калайкасси шкулӗн ачисем сӑвӑ йӗркисене вуланӑ. Ҫавӑн пекех унӑн сӑввисемпе хывнӑ юрӑсене шӑрантарнӑ: Елена Смородинова, Ольга Лукова, Эдуард Андреев, Алена Алексеева, Любовь Гордеева, Дмитрий Моисеев, Ирина Лампасова, Раиса Казакова-Сейт, «Эткер» фольклор ансамблӗ…
Хӑнасем те тухса калҫнӑ. Акӑ, тӗслӗхрен, филологи ӑслӑлӑхӗсен докторӗ Виталий Родионов авторӑн сӑввисем хӑйне евӗр пулнине палӑртнӑ.
Ҫак кӗнекепе Чӑваш наци вулавӑшӗнче паллашма пулать.
Ыран, пуш уйӑхӗн 25-мӗшӗнче, Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнчи «Мерчен» музыка хӑна пӳлӗмӗнче кӗсле ҫинчен калакан икӗ кӗнекепе паллаштарӗҫ.
Кӗнекесен авторӗ — искусствоведени докторӗ Михаил Кондратьев. Михаил Григорьевича пирӗн республикӑри музыкантсем ҫеҫ мар, ун тулашӗнчисем те аван пӗлеҫҫӗ. Ученӑй-тӗпчевҫӗ «Кӗсле — музыкальный инструмент чувашского народа в истории и современной культуре» монографие кун ҫути кӑтартас тесе нумай ӗҫленӗ. Кӑларӑма Наталия Орлова илемлетнӗ. Кӗнекере архиври материалсемпе, экспедицисен вӑхӑтӗнче тунӑ сӑнӳкерчӗксемпе, Раҫҫейри паллӑ музейсен экспоначӗсемпе усӑ курнӑ.
Тепӗр кӑларӑм — «Кӗсле — чувашские гусли» вӗренӳ пособийӗ. Ӑна М.Г. Кондратьев, Н.И. Иванова, М.В. Гусева пухса хатӗрленӗ. Ӑслӑлӑх редакторӗ — М.Г. Кондратьев.
Шупашкарти шкул ачи «Ҫулталӑкри вулакан» ята тивӗҫнӗ. Ҫавӑн пек ырӑ тӗслӗх кӑтартнӑ Татьяна Савельева.
Татьяна Шупашкарти 20-мӗш шкулта 3-мӗш класра ӑс пухать. Вӑл ҫулталӑкра 108 кӗнеке вуласа тухнӑ. Ҫапла вӑл Республикӑри ачасемпе ҫамрӑксен библиотекинчен «Ҫулталӑкри вулакан – 2025» ята тивӗҫнӗ.
Татьяна Савельевӑна Халӑхсен туслӑхӗн ҫуртӗнче Пӗтӗм Раҫҫейри «Ача-пӑча кӗнеке эрни» акципе килӗшӳллӗн иртнӗ «Раҫҫейри кӗнеке мозаики» уявра чысланӑ. Ӑна парнепе те хавхалантарнӑ: «АнимаТус» студире вӗренмелли сертификат панӑ. Унта Татьяна хӑйне мультфильм хатӗрлес ӗҫре тӗрӗслӗ.
Чӑваш ҫыравҫисен кӗнекисем — библиотекӑна.
Кӗнеке парнелемелли тӗнчери куна тата Чӑваш Республикин Наци библиотекин 155 ҫулхи юбилейне паллӑ тунӑ май чӑваш ҫыравҫисем Кемӗр облаҫӗнчи Гурьевск муниципаллӑ округӗн библиотекисенче чӑвашла литература сахаллине пӗлнӗ. Унта, Чӑваш-Пай тата Сосновка ялӗсенче, йӑхташӑмӑрсем йышлӑ пурӑнаҫҫӗ, вӗсем тӑван чӗлхепе культурӑна пулас ӑрусем валли упраса хӑварма тӑрӑшаҫҫӗ.
Вырӑнти ҫынсем чӑваш ҫыравҫисен хайлавӗсемпе паллашма ӗмӗтленни ҫинчен Гурьевскри централизациленӗ библиотекӑсен системин директорӗ Марина Обухова Чӑваш Республикин Наци библиотекине пӗлтернӗ.
Ҫыравҫӑсемпе библиотекарьсем айккинче юлма пултарайман. Чӑваш Ен Наци библиотеки урлӑ Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн пайташӗсем ентешсем валли кӗнекесем ярса панӑ. Ҫыравҫӑсем чӑвашла тата вырӑсла темиҫе ещӗк кӗнеке пухнӑ, вӗсенче халӑх шӑпи, унӑн историйӗ тата паянхи пурнӑҫӗ ҫинчен каласа параҫҫӗ.
Пуш уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Чӑваш Республикин Наци библиотеки илемлӗ сӑмах юратакансене юрӑпа сӑвӑ уявне чӗнет. Унта Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗн, поэтӑн тата журналистӑн, Олег Прокопьевӑн ҫӗнӗ кӗнекине сӳтсе явӗҫ.
Автор куракансене хӑйӗн «Чӑвашӑм, пурӑн!» ятлӑ кӗнекипе паллаштарӗ. Тӗлпулӑва ҫыравҫӑсемпе журналистсем, литература пӗлӗвӗпе аппаланакан ӑсчахсем, педагогсемпе обществӑлла юхӑмсен хастарӗсем тата вулакансем хутшӑнӗҫ. Уявра поэтӑн сӑввисемпе хайланӑ юрӑсем янӑрӗҫ. Вӗсене чӑваш эстрадин ҫӑлтӑрӗсем — Ольга Лукова, Алена Алексеева, Елена Смородинова, Любовь Гордеева, Ирина Лампасова, Михаил Федоров, Дмитрий Моисеев шӑрантарӗҫ. Ҫавӑн пекех Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Земфира Яковлева ертсе пыракан «Эткер» фольклор ансамблӗ те хӑйӗн пултарулӑхӗпе савӑнтарӗ.
Олег Прокопьевӑн пӗрремӗш сӑввисем «Пионер сасси» (халӗ «Тантӑш») хаҫатра пичетленнӗ. Вӑл – «Шыв ҫинчи сар хӗвел ҫулӗпе» (2008) сӑвӑ пуххи авторӗ.
«Чӑвашӑм, пурӑн!» кӗнеке Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Сӑвӑ пуххине Олег Прокопьев юлашки вӑтӑр ҫул хушшинче ҫырнӑ чи лайӑх хайлавӗсене кӗртнӗ, вӗсен хушшинче малтан пичетленменнисем те пур.
Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ (ЧПГӐИ) тата «Раҫҫейри эрменсен союзӗ» обществӑлла организацин Чӑваш Республикинчи уйрӑмӗ «Чӑваш-вырӑс-эрмен словарӗ» пичетлесе кӑларнӑ. «Ку лексикографи ӗҫӗ Чӑваш Енре пурӑнакан халӑхсен пӗрлӗхӗпе туслӑхӗн хӑйне евӗрлӗ символӗ пулса тӑрать», – тесе шухӑшлаҫҫӗ институтра.
Кӗнекене тӗрлӗ халӑх ҫыннисенчен тӑракан туслӑ коллектив хатӗрленӗ. Ҫак хӑйне евӗрлӗ словаре ӑсталас шухӑша «Раҫҫейри эрменсен союзӗ» обществӑлла организацин Чӑваш Республикинчи уйрӑмӗн председателӗ Александр Ахвердян тытнӑ. Словарӗн ӑслӑлӑх редакторӗ — ЧПГӐИ директорӗ Юрий Исаев.
ЧПГӐИ аслӑ ӑслӑлӑх сотруднӗ Алевтина Долгова ҫапларах палӑртнӑ: «Пирӗн института ҫак сӗнӳпе Чӑваш Енре пурӑнакан эрменсем килчӗҫ, эпир, паллах, пӗрле ӗҫлеме килӗшрӗмӗр. М.М. Геворкянӑн аллинче алӑпа ҫырнӑ чӑваш-эрмен словарӗн пысӑк тетрачӗ пурччӗ, унта эрмен сӑмахӗсен транскрипцийӗсене те палӑртнӑ. Ҫак пысӑк ӗҫе К.Э. Мурадян хатӗрлени паллӑ пулчӗ. Ҫакӑн пек чун-чӗререн парӑнса тата вӑйлӑ тӑрӑшса тунӑ ӗҫ хавхалантарать. Ҫапла майпа эпӗ ҫак чаплӑ ӗҫе — виҫӗ чӗлхеллӗ чӑваш-вырӑс-эрмен словарӗн авторӗсен ушкӑнне лекрӗм.
+16.9 °C