Чӑваш ҫыравҫисен кӗнекисем — библиотекӑна.
Кӗнеке парнелемелли тӗнчери куна тата Чӑваш Республикин Наци библиотекин 155 ҫулхи юбилейне паллӑ тунӑ май чӑваш ҫыравҫисем Кемӗр облаҫӗнчи Гурьевск муниципаллӑ округӗн библиотекисенче чӑвашла литература сахаллине пӗлнӗ. Унта, Чӑваш-Пай тата Сосновка ялӗсенче, йӑхташӑмӑрсем йышлӑ пурӑнаҫҫӗ, вӗсем тӑван чӗлхепе культурӑна пулас ӑрусем валли упраса хӑварма тӑрӑшаҫҫӗ.
Вырӑнти ҫынсем чӑваш ҫыравҫисен хайлавӗсемпе паллашма ӗмӗтленни ҫинчен Гурьевскри централизациленӗ библиотекӑсен системин директорӗ Марина Обухова Чӑваш Республикин Наци библиотекине пӗлтернӗ.
Ҫыравҫӑсемпе библиотекарьсем айккинче юлма пултарайман. Чӑваш Ен Наци библиотеки урлӑ Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн пайташӗсем ентешсем валли кӗнекесем ярса панӑ. Ҫыравҫӑсем чӑвашла тата вырӑсла темиҫе ещӗк кӗнеке пухнӑ, вӗсенче халӑх шӑпи, унӑн историйӗ тата паянхи пурнӑҫӗ ҫинчен каласа параҫҫӗ.
Пуш уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Чӑваш Республикин Наци библиотеки илемлӗ сӑмах юратакансене юрӑпа сӑвӑ уявне чӗнет. Унта Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗн, поэтӑн тата журналистӑн, Олег Прокопьевӑн ҫӗнӗ кӗнекине сӳтсе явӗҫ.
Автор куракансене хӑйӗн «Чӑвашӑм, пурӑн!» ятлӑ кӗнекипе паллаштарӗ. Тӗлпулӑва ҫыравҫӑсемпе журналистсем, литература пӗлӗвӗпе аппаланакан ӑсчахсем, педагогсемпе обществӑлла юхӑмсен хастарӗсем тата вулакансем хутшӑнӗҫ. Уявра поэтӑн сӑввисемпе хайланӑ юрӑсем янӑрӗҫ. Вӗсене чӑваш эстрадин ҫӑлтӑрӗсем — Ольга Лукова, Алена Алексеева, Елена Смородинова, Любовь Гордеева, Ирина Лампасова, Михаил Федоров, Дмитрий Моисеев шӑрантарӗҫ. Ҫавӑн пекех Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Земфира Яковлева ертсе пыракан «Эткер» фольклор ансамблӗ те хӑйӗн пултарулӑхӗпе савӑнтарӗ.
Олег Прокопьевӑн пӗрремӗш сӑввисем «Пионер сасси» (халӗ «Тантӑш») хаҫатра пичетленнӗ. Вӑл – «Шыв ҫинчи сар хӗвел ҫулӗпе» (2008) сӑвӑ пуххи авторӗ.
«Чӑвашӑм, пурӑн!» кӗнеке Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Сӑвӑ пуххине Олег Прокопьев юлашки вӑтӑр ҫул хушшинче ҫырнӑ чи лайӑх хайлавӗсене кӗртнӗ, вӗсен хушшинче малтан пичетленменнисем те пур.
Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ (ЧПГӐИ) тата «Раҫҫейри эрменсен союзӗ» обществӑлла организацин Чӑваш Республикинчи уйрӑмӗ «Чӑваш-вырӑс-эрмен словарӗ» пичетлесе кӑларнӑ. «Ку лексикографи ӗҫӗ Чӑваш Енре пурӑнакан халӑхсен пӗрлӗхӗпе туслӑхӗн хӑйне евӗрлӗ символӗ пулса тӑрать», – тесе шухӑшлаҫҫӗ институтра.
Кӗнекене тӗрлӗ халӑх ҫыннисенчен тӑракан туслӑ коллектив хатӗрленӗ. Ҫак хӑйне евӗрлӗ словаре ӑсталас шухӑша «Раҫҫейри эрменсен союзӗ» обществӑлла организацин Чӑваш Республикинчи уйрӑмӗн председателӗ Александр Ахвердян тытнӑ. Словарӗн ӑслӑлӑх редакторӗ — ЧПГӐИ директорӗ Юрий Исаев.
ЧПГӐИ аслӑ ӑслӑлӑх сотруднӗ Алевтина Долгова ҫапларах палӑртнӑ: «Пирӗн института ҫак сӗнӳпе Чӑваш Енре пурӑнакан эрменсем килчӗҫ, эпир, паллах, пӗрле ӗҫлеме килӗшрӗмӗр. М.М. Геворкянӑн аллинче алӑпа ҫырнӑ чӑваш-эрмен словарӗн пысӑк тетрачӗ пурччӗ, унта эрмен сӑмахӗсен транскрипцийӗсене те палӑртнӑ. Ҫак пысӑк ӗҫе К.Э. Мурадян хатӗрлени паллӑ пулчӗ. Ҫакӑн пек чун-чӗререн парӑнса тата вӑйлӑ тӑрӑшса тунӑ ӗҫ хавхалантарать. Ҫапла майпа эпӗ ҫак чаплӑ ӗҫе — виҫӗ чӗлхеллӗ чӑваш-вырӑс-эрмен словарӗн авторӗсен ушкӑнне лекрӗм.
Нарӑс уйӑхӗн 24-мӗшӗнче, 18 сехетре, Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче Николай Агаковӑн «Хӗвел ӑшшиллӗ туйӑм» кӗнекине сӳтсе явма пуҫтарӑнӗҫ. Ӑна «Варкӑш» литература клубӗн хастарӗсем ирттереҫҫӗ.
Кӗнекене повесть, калавсем, тӗрленчӗк, асаилӳ тата очерк кӗнӗ. Унти тӗп шухӑш — юратнӑ ӗҫ, ҫемьери телей, юрату тата ытти те.
Нарӑс уйӑхӗн 4-мӗшӗнче Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче Ангелина Павловская чӑваш ҫыравҫин «Ҫутӑ ӗмӗт ҫунатлӑ» кӗнекине хаклама пуҫтарӑнӗҫ.
Кӑларӑм Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Унӑн редакторӗ — Ольга Федорова, художникӗ – Анна Никонорова. Романӑн алҫырӑвӗ «Чӑваш романӗ» II литература конкурсӗнче ҫӗнтернӗ.
Кӗнеке хӑтлавне писательсемпе журналистсем, педагогсемпе студентсем, литературоведсем хутшӑнӗҫ.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче Лидия Филиппова журналистӑн, ҫыравҫӑн, поэтӑн, публицистӑн кӗнекисене хакласа сӳтсе явма пысӑкран та пысӑк йышпа пуҫтарӑннӑ.
Унта икӗ кӗнекене: «Ух-х, шереметсем!» тата пилӗк чӗлхепе кун ҫути кӑтартнӑ «По следам Сеспеля» — ятлисене тишкернӗ.
Автор халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче ку пулӑм хӑйӗншӗн пысӑк чыс тата ҫитӗнӳ пулнине пытарман. «Кашни автор хӑйӗн ӗҫне юратать, анчах унӑн ӗҫӗ халӑхшӑн кирлӗ пулнине курасси – икӗ хутчен телейлӗрех!» — чӑннипех тӗрӗс палӑртса хӑварнӑ вӑл.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнчи «Варкӑш» литература клубӗн ку уйӑхенчи хӑни Ольга Рубцова пулнӑ.
Литература клубне ҫӳрекен хастарсем хальхинче Ольга Рубцован «Телейлӗ билет» кӗнекине сӳтсе явнӑ.
Чӑваш кӗнеке издательствин ӗҫченӗ Ольга Иванова пӗлтернӗ тӑрӑх, залра поэтсемпе прозаиксем, критиксемпе журналистсем, библиотекарьсемпе вӗрентекенсем, авторӑн ҫывӑх тӑванӗсем пухӑннӑ. Литература уявне «Чӑваш кӗнеки» центрӑн ӗҫченӗ Татьяна Семенова ертсе пынӑ.
Пухӑннисем Ольга Рубцовӑна ырласа та мухтаса нумай ӑшӑ сӑмах каланӑ.
Альбина Юрату Мускавра пӗр харӑс ултӑ кӗнекине презентациленӗ. Кун пирки эпир Телеграмри «Пуринчен малтан» канала вуласа пӗлтӗмӗр.
Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ пӗлтӗр ултӑ кӗнеке кун ҫути кӑтартнӑ иккен. Халӗ вӗсене Мускаври Р.И.Рождественский ячӗллӗ вулавӑшра пахаланӑ.
Кӗнеке хаклавне Валентина Черчен, Аида, Ирина Понамарева, Валентина Попова юрӑҫсем, «Ентеш», «Шевле» ансамбльсем хутшӑннӑ.
1905 ҫулта Н.А. Бобровников Патша манифесчӗ пирки текст кӑларнӑ, унта чӑвашсене Патшалӑх думине юрӑхлӑ ҫынсене суйлама чӗнсе каланӑ. 120 ҫул ытла унтанпа иртнӗ. Апла пулин те вӑл вӑхӑтри текст стилистики питӗ кӑсӑклӑ. Хӑй текстпа эсир Наци вулавӑшӗн сайтӗнче паллашма пултаратӑр.
Чи малтанах орфографие пӑхса тухар. Чӑн та, вӑл вӑхӑтра ҫирӗп орфографи правили пулман, ҫавна май йӑнӑшсем чылай тӗл пулаҫҫӗ. Ку кӗнекесене те вӑл вӑхӑтра наборласа ҫапнӑ — ҫакӑ та йӗр хӑварнӑ. Калӑпӑр, пӗр вырӑнта «кӗперне» тесе ҫырнӑ, тепӗр вырӑнта — «кӗпӗрне».
Халь эпир «уес» тесе ҫырма хӑнӑхнине «уяс» (уйас) тенӗ, ҫапла май вулама йывӑр «Хусан уйасин» (Хусан уесӗн) пулса тухнӑ.
Тепӗр вырӑн: «школа», «больница» сӑмахсем. 1905 ҫулсенче ку сӑмахсене чӑвашлатса ҫитереймен ӗнтӗ, ҫавӑнпа та вӗсене ҫапла ҫырнӑ. Пӗтӗмлетсе каласан, 1920–1930-мӗш ҫулсенче сӑмахсене ытла та чӑвашлатнишӗн ятланӑ пулин те вӗсен ӗҫӗ чӑваш ҫырулӑхне витӗм кӳнӗ-кӳнех.
Усӑ куракан сӑмахсем те кӑсӑклӑ: мальен, кайьен.
Иртнӗ ҫул вӗҫӗнче Чӑваш кӗнеке издательствинче «Чувашский народный танец «Сорхори». Чӑваш халӑх ташши «Сорхори». Chuvash Folk Dance «Sorkhori» кӗнеке пичетленсе тухнӑ. Унӑн авторӗ – Владимир Милютин.
Кӗнекене пичетлеме Раҫҫейӗн Цифра аталанӑвӗн, ҫыхӑну тата массӑлла коммуникаци министерстви укҫа уйӑрса пулӑшнӑ.
+4.3 °C