Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Тымар хыççăн тымар ярать —

Çĕр-аннепе пĕрлешет.

Турат çумне турат хушать —

Аслатирен вăй илет.

Çамрăк тирек,

Яштак тирек

Çур килнишĕн хĕпĕртет.

Ăш çил хыççăн сив çил килет —

Пурпĕр пурнăç чĕрĕлет.

Çумăр хыççăн шăрăх çитет —

Тӳпе çаплах илĕртет.

Ташлать тирек,

Юрлать тирек,

Сар хĕвелшĕн хĕпĕртет:

— Пĕвĕм çӳле,

Тымар — шала,

Пурнăç тытма вăй пултăр,

Çынсем килсен,

Ларса канма

Канлĕ сулхăн сарăлтăр!

Кил умĕнчи лаштра йăмра

Пуçне сулларĕ тухăçа,

Ял хушшинчи ват куками

Пил пачĕ ĕмĕр манайми.

Çут сывлăмпа ура йĕпенчĕ,

Килтен тухсан хĕвел хĕрелчĕ.

Шур хурăнсемччĕ айлăмра —

Тухаяс çук çав манăçа.

Шур пир пек выргрĕ çул йĕрри —

Асра юлан чăваш тĕрри.

Шур хурăнсен сăнне манмарăм,

Чăваш хĕрне асран ямарăм.

Ак çӳлĕ-çӳлĕ сăрт умра,

Ват хурама шăлать пуçа.

Ун куштăрханă ват алли

Ачашлăх пулчĕ ман валли.

Тен, çавăнпа кăштах хурлантăм,

Чĕр куççуле тытса тăмарăм.

Сăртран çеç антăм, çырмара

Çиçет, çиет тăр шыв куçа.

Тăван çăлкуçăм чĕр шывне

Ĕçсе вăй илтĕм аттенне.

Çав вăй инçе çулта сыхларĕ,

Киле килме чуна упрарĕ.

Çурçĕрпеле çумăр ташлать

Ман кантăкра.

Çурçĕрпеле çĕр çил чупать

Çак урамра.

Çамрăк тирек çамки шăнать

Каç варринче.

Такам пуçне чиксе чĕтрет

Ун айĕнче.

— Эй, çын!

Итле!

Çутă çунать! Эс куçсăр-им!

Алăк уçах:

Кил калаçма!.. Чĕлхесĕр-им?

Кун каçипе йĕпленĕ чĕрене

Куллу

Сиплет.

Пĕр çуртра, хире-хирĕç е юнашар хваттерсенче пĕр-пĕринпе ютшăнса пурăнни хулара сахал тĕл пулать-и? Нимĕн те тăваймăн, чăн та, ун пеккине тăтăшах асăрхатăн. Амăшне инсульт çапса пăрахиччен Петя та Кларăна сывлăх сункаланипе çеç çырлахнăччĕ, анчах йывăрлăха лекрĕ те те амăшĕ аптраса ӳкнĕ-ӳкмен хирĕçе чупса каçрĕ. «Пĕлместĕп, мĕн тумалла... Пулăшăр-ха, тархасшăн...» — йăлăнчĕ çухалса кайнăскер. «Мĕн тумалла? Пульницана ăсатмалла, «васкавлă пулăшу» чĕнмелле...» — тавăрчĕ кӳршĕ хĕрарăм, çирĕм улттăри каччăран тăватă çул аслăрахскер. «Пырса пăхаймастăр-ши?» — тилмĕрчĕ арçын. Клара турткаланса тăмарĕ, васкаса хирĕç хваттере каçрĕ. Çитменнине тата Клара медсестра иккен, алă усса тăракан Петьăна чăрмантармасăрах мĕн кирлине пĕтĕмпех хăй турĕ...

Каччă амăшĕн Василиса Петровнăн сывлăхĕ майĕпен лайăхланчĕ, тăркаласа ларма пуçларĕ вăл, анчах та хваттерĕнчен тухса çӳреймерĕ. Клара вара вырăнпа выртакан хĕрарăм патне кĕрсе çӳрекелеме пăрахмарĕ. Петя ăна хваттер уççи те шанса пачĕ: хăй ерçмен чухне амăшне пăхкалама ыйтрĕ. Пĕччен хĕрарăма кӳршине пулăшкаласси пит чăрмавлă пек туйăнмарĕ — ӳкĕтлеттермерĕ, килĕшрĕ, инкеке лекнĕ çынна «шефа» илчĕ, ăна тăванĕ пекех пăхма пуçларĕ: кĕпе-йĕмне çукаларĕ, ятарласа кукăль-пӳремеч пĕçеркелерĕ...

Малалла

Утса иртрĕн те çухалтăн,

Канăç кайрĕ санпала.

Шăплăха халь эп тăнлатăп,

Тинкеретĕп малалла.

Хăлхаран куссем ыйтаççĕ:

«Илтрĕн-и эс, туйрăн-и?»

Хăлхасем куçа калаççĕ:

Куртăн-и эс, куртăн-и?

Нихăçан манăçмасть. Манăçма

Вырнаçман пуль вăл ман чĕрене.

Юр çине хĕвелпе шуралма

Пир саратчĕ анне çуркунне.

Вăрçă чарăннăччĕ. Хăшĕн,

Сар хуплуллă сĕтелччĕ пӳртре.

Пирĕн çăнăх катки пушăран

Йăванатчĕ ир-каç çенĕкре.

Йăвашлатнă час-час хырăма

Сурчăк е чĕрĕ шыв çăтнипех.

Выçăпа вилесрен хăрама

Чун ним чул та пĕлмен пур пĕрех.

Юр кайсассăн крахмал пуçтарма

Тухнине пĕлсен кӳршĕ ачи

Шăппăн ыйтрĕ манран: «Халь мĕн-ма

Пĕçермеççĕ крахмал икерчи?»

...Саккăр пирĕ манран шуралса

Выртса юлчĕ хĕвел питтинче.

Сĕлкĕш кăмăл алран çавăтса:

«Ан выç, — терĕ, — крахмал пур çинче».

Эй, крахмал! Çак уйра эп тата

Мĕскер тупăп сан пек тутлине?

Урари пур-çук кивĕ атта

Хывса юлчĕ ана каç енне.

Кунĕпе уйра шăмă таран

Шăннипе хуçланмасть чĕркуççи.

Килелле хуллен утрăм çарран, —

Хула усрĕ крахмал хутаççи.

Утас хыççăн утас. Таврана

Малалла

«Часрах!» — васкатаççĕ. Васкатăп

Хам та. Вăхăт çитнĕ кайма.

Чикан майри: «Юмăç пăхатăп», —

Тесе таçтан тухрĕ ума.

Вун тенкĕ сăмахсăр тыттартăм, —

Унтан утрăм вăрт çаврăнса.

«Старик, тăхта-ха! Ыр хĕрарăм

Тĕлне пул!» — вăл юлчĕ кулса.

Ирхине тӳлеккĕн кӳлĕре

Ишет кайăк кăвакал пĕччен.

Кӳршĕпе ларатпăр хӳтлĕхре, —

Куç илместпĕр хамăр ун çинчен.

«Кӳршĕ ĕнтĕ ку хитрескерне

Перет», — терĕм хыпăнса ӳксе.

Вăркăнтартăм хăмăш хушшине

Самантра чул катăкĕ илсе.

Вăл хăрарĕ. Кӳлĕ леш енне

Кайса ларчĕ — çын курман çĕре.

Пытармасăр хăй тарăхнине

Мана вăрçрĕ кӳршĕ хӳтлĕхре.

Кун пек çын теменччĕ эп кӳрше, —

Шарламарăм — петĕм илтмĕше.

Матви, чип-чипер, тăрмашсах хыр тураттисене иртекенскер, пурттине чанк! тăрăнтарчĕ, яшт тӳрленчĕ, алă лаппине йĕкĕрлесе чарт сурчĕ, сăтăрчĕ, пĕççи çумне шарт! çапрĕ, йăлт-ялт! сиккелесе илчĕ те кирза аттипе тăрăс! тăрăс! тăрăслаттарса ташша ячĕ.

— Э-эх-ха-ха! Уп-па-па! Уп! Ух! У-ух! Хоп!

Упаленсех турпас пуçтаракан карчăкĕ пуçне çĕкленипех шак хытрĕ.

— Уй туру-у... Хваспатиех!..

Ывăлĕ те — асли — Çемен, каска çине сывлăш çавăрса ямалла ларнăскер, пĕр самант аптраса тăнă пек пулчĕ, унтан тин çеç хыпнă пирусне сурса вăркăнтарчĕ.

— Охо! — ура çине сиксе тăчĕ вăл. — Вăт тăк мыскара...

Алă çупса ахăрашма пикенчĕ:

— Давай, давай, атте! Хоп! Хоп! У-у-ух!..

— Упля! Уп! Эх-ха! Э-э-эхх! Уп-па-па! Уп! — хуçкаланчĕ Матви. Пĕр вĕçсе каяслах саркаланса сиккелерĕ, пĕр лапчăнса ларассăн кукленсе пăркаланчĕ. — Ух! Ух! Эх-хаха! Э-эх! Упля! Упля! Упа-па!..

Пахчаран, çăвăннă çĕртен, кĕске йĕм вĕççĕнех тепĕр ывăлĕ — Аркадий — сиксе тухрĕ. Çеменпе пĕрле алă çупма пуçларĕ.

Атя, атте, яра пар,