Чӑваш Енре «Атӑлҫи пӑлхавҫисем» пӗрремӗш чӑвашла илемлӗ фильм экран ҫине тухнӑранпа паян 100 ҫул ҫитнӗ. Ӑна шӑп та лӑп пӗр ӗмӗр каялла, 1926 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 22-мӗшӗнче, Чӑваш театрӗнче кӑтартнӑ.
Ҫав кун хулара ярмӑрккӑ пулнӑ, ҫавна май кино курма халӑх нумай пухӑннӑ. Фильма Шупашкарта тата Ленинградра ӳкернӗ. Пуҫаруҫи – Иоаким Максимов-Кошкинский. Сюжет тӗпӗнче – 1906 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи хальхи Октябрьское ялӗнчи хресченсемпе пулса иртнӗ пулӑмсем.
Эпизодсенче пӗрремӗш чӑваш киноактриси Тани Юн ӳкерӗннӗ. Вӑл амӑшӗн пысӑках мар рольне калӑпланӑ. Шел те, фильм пирӗн кунччен упранса юлайман. Анчах «Атӑлҫи пӑлхавҫисем» чӑваш киновӗн пуҫламӑшӗ шутланать.
Чӑваш Енӗн патшалӑх ӳнер музейӗнче «Про обряды и наряды / Йӑла-йӗркепе тумсем ҫинчен» курав уҫӑлнӑ. Унта республика Элтеперӗ Олег Николаев, республикӑн культура министрӗ Светлана Каликова, Раҫҫейри хӗрарӑмсем канашӗн председателӗ тата телеведущи Мария Ситтель тата Олег Николаевӑн мӑшӑрӗ, Чӑваш Енри хӗрарӑмсен канашӗн председателӗ Наталия Николаева, ытти хӑна хушӑннӑ.
«Пирӗн республикӑра 120 ытла нацИ ҫынни пурӑнать, пирӗн тивӗҫӗмӗр вара чӑваш культурине, унӑн пуянлӑхне упраса хӑварасси», — тесе палӑртса хӑварнӑ Элтепер курав уҫнӑ чухне сӑмах каланӑ май.
«Про обряды и наряды / Йӑла-йӗркепе тумсем ҫинчен» курав авӑн уйӑхӗн 6-мӗшӗччен ӗҫлӗ.
Иртнӗ эрнере Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗ ҫумӗнче «Литература пикникӗ» ятпа мероприяти ирттернӗ. Унта вулавӑшра ӗслекен «Варкӑш» тата «Хавхалану» клуб хастарӗсем пуҫтарӑнна.
Пикника йӗркелекенсем ӑна кӑсӑклӑ та хавас йӗркелеме тӑрӑшнӑ. Программӑра сӑвӑ-юрӑ, вӑйӑ-кулӑ, ташӑ та пулнӑ.
«Сивӗрех пулни те, ҫумӑрӗ те чӑрмантараймарӗҫ «варкӑшҫӑсемпе» «хавхалануллисене. Ҫуллахи вӑхӑтра библиотекарьсем пӗрин хыҫҫӑн тепри отпускра каннине кура клуб ларӑвӗсене утӑ, ҫурла уйӑхӗсенче ирттермеҫҫӗ.
Авӑн уйӑхӗнче (виҫҫӗмӗш кӗҫнери кун) пурне те курма хавас пулатпӑр», — тесе пӗлтернӗ «Хавхалану» клуб халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче.
Красноармейскинчи тӗп вулавӑшра Иван Ефимовӑн «Пӗр ҫемьери виҫӗ паттӑр» кӗнекин хӑтлавӗ иртнӗ. Автора саламлама ҫывӑх тӑванӗсем, тус-юлташӗсем, вырӑнти ҫыравҫӑсем, Трак ен шкулӗсенче чӑваш чӗлхипе литератури вӗрентекенсем, «Карай ен» ансамбльте юрлакансем пуҫтарӑннӑ.
Зинаида Михайлова чӑваш чӗлхи вӗрентекенӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, кӗнекене Иван Ефимов хӑйӗн юратнӑ ҫыннисем, тӑванӗсем ҫинчен ҫырнӑ, вӑл кӑларӑм пурне те питӗ килӗшнӗ. Ӑна ырласа калакансем Тӑван ҫӗршыв, тӑван халӑх историйӗпе ҫыхӑннӑ, ҫынсен паттӑрлӑхне кӑтартакан, ҫемье ҫирӗплӗхӗпе туслӑхне палӑртакан, ӗҫченлӗхпе сапӑрлӑха, ырӑлӑха вӗрентекен кӗнеке пулнине палӑртнӑ.
Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центра пырса ҫӳрекен ватӑсем таҫта та кайса кураҫҫӗ, ҫав шутра театрсенче те час-часах пулаҫҫӗ. Халӗ вара унти стационар уйрӑмӗнче пурӑнакансене театра илсе кайнӑ.
Уйрӑм заведующийӗ Ольга Андреева каланӑ тӑрӑх, кунта пурӑнакан ватӑсем питех тухса ҫӳресшӗн мар. Анчах вӗсен хушшинче хастаррисем пур. Шӑпах вӗсене театра илсе кайнӑ та.
Ҫӗртме уйӑхӗн 17-мӗшӗнче хайхисем Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче «Ӗмӗр сакки сарлака» спектакль курнӑ. Аса илтерер: ӑна Никифор Мраньккан романӗ тӑрӑх лартнӑ.
«Спектакль питӗ килӗшрӗ, хаваспах куртӑмӑр», — кӑмӑлтан палӑртнӑ Виталий Юрьев ятлӑ пенсионер. Виталий Иванович театра ӳлӗмрен те килсе ҫӳрес кӑмӑл пуррине пӗлтернӗ.
ON Лейбл (вӑл МТС компанисен йышне кӗрет) музыка лейблӗ пуҫарса янӑ. Вӑл ҫӗнӗлле ӗҫлекен ҫамрӑк музыкантсене пулӑшас тӗллевӗллӗскер.
Ҫав проекта хутшӑнакан «Ишет кӑна пӑлан» чӑвашла юрӑ ӗнер кун ҫути курнӑ. Темиҫе инструментпа калакан Артем Егоров наци этникине психологилле фольклорпа тата гараж рокӗпе ҫыхӑнтарать. Проектра Артем чӑваш кӗвви-ҫеммине тӗпе хурать.
Проекта чӑвашла юрӑсӑр пуҫне тата тепӗр сакӑр юрӑпа клип кӗрӗ. Кашни эрнере, ҫӗртме уйӑхӗн 10-мӗшӗнчен пуҫласа утӑ уйӑхӗн 27-мӗшӗччен пӗрер сингл кун ҫути курӗ.
Раҫҫей ялавӗн кунӗнче, ҫурла уйӑхӗн 22-мӗшӗнче, вӗсене пӗр плейлиста пухса мӗнпур музыка стримингӗсенче кун ҫути кӑтартӗҫ.
Унта «КИОН Строки» сервисра «Песни земли» юрӑ пуххи кун ҫути курӗ. Унта Раҫҫейри авторсен ҫичӗ новелли кӗрӗ. Новеллӑсен аудио тата электрон версийӗсем эрнере пӗрре кун ҫути курӗҫ, юпа уйӑхӗнче вара «Полынь» издательствӑра юрӑсен пуххи кӗнекен пичетленсе тухӗ.
Шупашкара Чӗмпӗрти артистсем килнӗ. Пушӑ алӑпа мар – спектакльпе.
Чӗмпӗр облаҫӗнчи В.М.Леонтьев ячӗллӗ пукане театрӗ Чӑваш Ене гастрольпе ҫитнӗ. Вӗсем Чӑваш патшалӑх пукане театрӗн сцени ҫинче «Зайкина избушка» спектакль кӑтартнӑ.
Ку спектакль Пӗтӗм тӗнчери пуканесен «В Гостях у Мойдыся» фестивальте чи лайӑх ача-пӑча спектаклӗн ятне илнӗ. Мӗн пирки-ха вӑл? Тавҫӑрулӑх тата туслӑх хӑравҫӑ туйӑмне ҫӗнтерме тата тӗрӗсмарлӑхпа кӗрешме пулӑшни пирки.
Спектакаль кӑтартнисӗр пуҫне кӳршӗ регионти артистсем пӗчӗк куракансемпе эксклюзивлӑ ӑсталӑх класӗ ирттернӗ, унта пукансене мӗнле «итлеттермелли» пирки каласа кӑтартнӑ. Раҫҫей тава тивӗҫлӗ артисчӗ Андрей Козлов тата Марина Салинӑпа Артем Петров актерсем пулӑшнипе ачасем пуканесене «итлеттернӗ», кулиса хыҫӗнчи пурнӑҫпа паллашнӑ.
Ҫӑлкуҫ: culture.cap.ru
Тахҫанах нимӗнле статья та ҫукран мӗн те пулин ҫырас тесе пуҫ ватрӑм. Ялан пӗр япала пирки ҫырсан йӑлӑхтарса ҫитерме пулать. Ҫавна май урӑхларах тема суйлас терӗм.
ИИ-семпе юлашки вӑхӑтра нумай ӗҫленӗрен чи малтан вӗсенчен ыйтас терӗм. Пӗрре вӗсемпе усӑ курса самай кӑсӑклӑ хыпар тупма май килнӗччӗ те... ИИ мана ҫапла хуравларӗ: ҫырмалли темӑсем сахал мар терӗ, статья та ҫырса пама пултарӑп терӗ. Вӑл сӗнекен темӑсем ҫаплараххисем пулчӗҫ: Акатуй тата чӑваш тумӗ; Чӑваш чӗлхи цифра саманинче; Чӑваш эстради (паянхи вӑхӑтра хальхи эстрада ҫӑлтӑрӗсен пурнӑҫне тӗрӗс ҫырса хӑварасси пирки); Чӑваш тӗррипе паянхи тумтирте усӑ курни тата ытти те.
Нихӑшӗ те кӑмӑла каймарӗ. «Акатуй тата чӑваш тумӗ» пирки ҫырма пулатчӗ ӗнтӗ, чӑн та пит кӑсӑклӑ тематика. Чӑваш тумӗпе Акатуйсенче епле усӑ курни пирки. Анчах Акатуйӗсем иртмен, пулмалла кӑна... Кирлӗ темӑна тупайманран хам шыраса пӑхас терӗм. Культура пирки ҫырас кӑмӑл пурччӗ те хамӑрӑн сайтри хыпарсене пӑхса тухрӑм. Хайхи, «Культура» пайӗнчисене.
Сӗнтӗрвӑрри тӑрӑхӗнче пурӑнакан Иван Веденеев 20 ытла ӗнтӗ ӗлӗкхи япалсене пуҫтарать. Ҫапла вӑл Сӗнтӗрвӑрри хулинче халӑх музейне йӗркеленӗ. Коллекци пуян, унта пин ытла экспонат упранать: сӑмаварсем, радиосем, тумтир, савӑт-сапа…
Музея килекенсен пӗтӗм экспоната алӑпа тытса курма юрать. Ку кӑна мар, патефон яма та, ҫӑпата сырма та, чӑвашсен пуҫ хатӗрӗсене тӑхӑнса пӑхма та, 1860 ҫулта туса кӑларнӑ сӑмавартан чей ӗҫме те ирӗк параҫҫӗ.
Иван Веденеева экспонатсене пухма тӑванӗсем пулӑшнӑ. Хӑш-пӗр япала вара ҫемье реликвийӗ: сӑмавар ав аслашшӗн (е кукашшӗн) пулнӑ, пуҫ хатӗрӗ вара – асламашӗн (е кукамӑшӗн).
Паллах, Иван Веденеевшӑн ку чун киленӗҫӗ. Ҫапла вӑл астӑвӑма упраса хӑварасшӑн, ӗлӗкхи ҫынсем мӗнле пурӑннине кӑтартасшӑн. Музея шкул ачисем, туристсем, вырӑнти ҫынсем килсе кураҫҫӗ. Иван Веденеев хӑй экскурси ирттерет.
К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалах академи драма театрӗн артисчӗсем ӗнер Крыма тухса кайнӑ. Тата тӗрӗсрех каласан, вӗсем унти Керчь хулинче пулӗҫ. Чӑваш артисчӗсем ҫула гастроль тӗллевӗпе тухнӑ.
Чӑваш сценин ӑстисем Крымри ҫав хулара халӑхсен хушшинче иртекен «Боспорские агоны» антика ӳнерӗн ХХVIII фестивальне хутшанӗҫ. Унта чӑвашсем «Хуркайӑк ҫулӗ» (Материнское поле) эпикӑллӑ драма кӑтартӗҫ. Чӑваш артисчӗсем Керчьри сцена ҫине ҫӗртме уйӑхӗн 11-мӗшӗнче тухӗҫ.
Аса илтерер: ку моноспектакль кашни киле кӗрсе инкек хӑварнӑ вӑрҫӑ ахрӑмӗ ҫинчен. Режиссёрӗ — Борис Манджиев. Ӑна Чингиз Айтматовӑн «Материнское поле» повеҫӗ тӑрӑх лартнӑ. Ӑна чӑвашла Марина Карягина куҫарнӑ.
+18.1 °C