Чӑваш ЕНри Пукане театрӗ Курган хулинче спектакль кӑтартнӑ.
Асӑннӑ хулара юпа уйӑхӗн 2-6-мӗшӗсенче Пукане театрӗсен «Мечта о полёте. Диалог об искусстве» пӗтӗм тӗнчери V фестивалӗ иртет. Ӑна Курганти «Гулливер» пукане театрне уҫнӑранпа 85 ҫул ҫитнине халалланӑ.
Фестивале пилӗк ҫӗршыври 20 ытла коллектив пырса ҫитнӗ. Вӗсем Раҫҫейрен, Китайран, Перуран, Беларуҫран тата Казахстанран. Проекта пурнӑҫа кӗртме Культура пуҫарӑвӗсен президент фончӗ, Курган облаҫӗн Правительствипе облаҫӑн Культура управленийӗ пулӑшать иккен.
Чӑваш пукане театрӗ фестивале икӗ спектакль илсе кайнӑ. Юпа уйӑхӗн 2-мӗшӗнче коллектив Антоний Погорельский повеҫӗ тӑрӑх лартнӑ «Чёрная курица, или Подземные жители» (12+) ӗҫе Курганти филармони сцени ҫинче кӑтартнӑ. Юпа уйӑхӗн 3-мӗшӗнче «Гулливер» пукане театрӗнче Уильям Шекспир пьеси тӑрӑх лартнӑ «Король Лир» (16+) ӗҫе кӑтартнӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкар хулинче пурӑнакан Марина Александрова «Хочу на ТНТ» шоура ӗҫтешӗсене халалланӑ юрра шӑрантарнӑ.
Вӑл ӗҫ сыхлавӗн специалистӗнче 20 ҫул ытла ӗнтӗ ӗҫлет. Ӗҫтешӗсен ячӗпе вӑл юрӑ ҫырнӑ та проекта хутшӑннӑ. Ӑна шоура юрлама пуҫласан жюри чи малтанах ҫухалса кайнӑ. Анчах кайран Сергей Орлов комик ҫак номер ку таранччен чи лайӑххи пулнине палӑртнӑ. Ольга Бузова та юрӑ килӗшнине пӗлтернӗ. Тепӗр жюри пайташӗ Марина Кравец вара пирӗн ентеше хӑй ертсе пыракан «Конфетка» шоуна хутшӑнма чӗннӗ. «Чӑн-чан анрашу пек янӑрать», — тенӗ Сергей Светлаков, анчах ыттисем «ӑхӑ» тенине хирӗҫ каяйман.
Халӗ Марина проектӑн тепӗр тапхӑрне хатӗрленет.
Шупашкарта Росгвардин Чӑвашри управленийӗн «Волжские берега» ҫар оркестрӗн музыканчӗсем хула ҫыннисем умӗнче концерт кӑтартнӑ. Вӗсем куракансене Пӗтӗм тӗнчери ваттисен кунӗ ячӗпе саламланӑ. Уяв концерчӗ «Салют» культура керменӗнче иртнӗ. Унта кирек кам та килме пултарнӑ.
Ку оркестр культура керменӗпе нумай ҫул ӗнтӗ тачӑ ҫыхӑну тытать. Вӗсем хӑнасене юратнӑ юрӑ-кӗвӗпе савӑнтарнӑ. Вячеслав Иванов аслӑ прапорщик ертсе пынипе музыкантсем уяв маршӗсене вылянӑ. Ҫавӑн пекех вӗсем совет вӑхӑтӗнчи киносенчи паллӑ юрӑсене шӑрантарнӑ.
Ҫар музыканчӗсемсӗр пуҫне сцена ҫине «Салют» культура керменӗн пултарулӑх ушкӑнӗсем те тухнӑ. Концертра пурнӑҫ, юрату, тӑван ен тата ҫывӑх ҫынсем ҫинчен юратнӑ юрӑсем янӑранӑ. Артистсем хӑнасене юрӑ-кӗвӗпе лайӑх кӑмӑл кӑна мар, чи кирлине – чӑн-чӑн уяв туйӑмне парнеленӗ.
Куракансем артистсене нумайччен алӑ ҫупса ӑсатнӑ, уяв кӑмӑлне парнеленӗшӗн тав тунӑ.
«Ҫар ҫыннисем юрласа-выляни яланах чунри кӑмӑла ҫӗклет. Ҫар оркестрӗ пире малашне те нумай хутчен хӑйӗн пултарулӑхӗпе савӑнтарӗ тесе питӗ шанатпӑр», – тесе пӗлтернӗ хӑйсен шухӑшне концерта куракансем.
Чӑваш кӗнеке издательствинче Анатолий Хмытӑн «Хазара» роман-хроники кун ҫути курнӑ. Кӗнеке «Салтак тивӗҫӗ» тата «Хазара куҫҫулӗ» пайсенчен тӑрать. Кӗнеке алҫырӑвӗ 2025 ҫулта Чӑваш кӗнеке издательстви ирттернӗ «Чӑваш романӗ» III литература конкурсӗнче ҫӗнтернӗ.
Анатолий Ефимов (Хмыт) – писатель-баталист, поэт тата драматург. Чӑваш Республикинчи профессиллӗ писательсен союзӗн членӗ. Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ учителӗ. Чӑваш кӗнеке издательствинче пӗлтернӗ тӑрӑх, авторӑн пӗрремӗш хайлавӗ 1990 ҫулта «Тӑван Атӑл» журналта кун ҫути курнӑ. 1982–1984 ҫулсенче Афганистанра хӗсметре тӑнӑ. Вӑрҫа хутшӑнни унӑн пултарулӑхне те витӗм кӳнӗ. «Вилӗмсӗр кӑйкӑр юрри», «Ан тӑк куҫҫуль, аннеҫӗм», «Сар Иван», «Леш тӗнчерен…» (роман-дилоги: «Таркӑнсем» тата «Тамӑк витӗр»), «Тӗлленмен тӗлӗк», «Турай» тата ытти кӗнеки – пӗтӗмпех Афган вӑрҫи темипе ҫырнӑскерсем.
Чӑваш кӗнеке издательстви «Чӑваш кӗнеки. Пултаруллӑ ҫамрӑксем» конкурса кӑҫалхипе 15-мӗш хутчен йӗркелет. Кӑҫал ӗҫсене авӑн уйӑхӗн 28-мӗшӗнче йышӑнма пуҫланӑ, вӗсене чӳк уйӑхӗн 3-мӗшӗччен кӗтеҫҫӗ.
Конкурс ҫак номинацисемпе иртет:
«Юратнӑ кӗнеке ҫинчен ҫырнӑ чи лайӑх хаклав». Ку номинацие аслисен те хутшӑнма юрать. Ҫак ӗҫре Чӑваш кӗнеке издательствинче тухнӑ кӑларӑма вуланӑ хыҫҫӑн ҫуралнӑ шухӑш-кӑмӑла уҫса памалла. Ку номинацире кирек хӑш ӳсӗмри вулакансем те хутшӑнма пултараҫҫӗ. Анчах Чӑваш кӗнеке издательствинче 2019–2026 ҫулсенче тухнӑ кӗнекесемпе ҫеҫ усӑ курмалла. Хаклавсене fed_ol@mail.ru электрон почтӑпа ярса пама юрать. Ҫырӑва ӑсатнӑ чухне «Чӑваш кӗнеки. Пултаруллӑ ҫамрӑксем» конкурса» тесе палӑртмалла.
Унсӑр пуҫне ҫак номинацисем пур: «Юратнӑ хайлаври чи интереслӗ самант» темӑпа хатӗрленӗ ӳкерчӗк»; «Чӑваш халӑх юмахӗ тӑрӑх хатӗрленӗ чи лайӑх ӳкерчӗк». Ку номинацисенче конкурса хутшӑнакансен кӗнекери пӗр-пӗр саманта ӳкерсе кӑтартмалла.
«Ача хатӗрленӗ чи лайӑх кӗнеке» номинацире ачан хӑй шухӑшласа кӑларнӑ хайлава кӗнеке пек хатӗрлесе памалла.
Чӑваш наци вулавӑшӗнчи«Варкӑш» литература клубӗ черетлӗ ларӑва пуҫтарӑннӑ. Чӑвашла кӗнеке вулама юратакансем хальхинче «Эсӗ манӑн тус пулсан...» коллективлӑ сборника сӳтсе явнӑ. Вӑл Чӑваш кӗнеке издательствинче пӗлтӗр кун ҫути курнӑ. «Кӑларӑма ҫирӗм тӑватӑ авторӑн вӑтам классенче вӗренекенсем валли ҫырнӑ хайлавӗсем кӗнӗ. Кашниех тӗрлӗ лару-тӑрӑва ҫутатса панӑ, анчах пурне те туслӑх теми пӗрлештерсе тӑрать», — пӗлтернӗ Ольга Австрийская кӗнеке издательствин сайтӗнче.
Ларӑва уҫнӑ май «Чӑваш кӗнеки» центрӑн ӗҫченӗ Татьяна Семенова калав пуххине ырласа мухтанинчен пуҫланӑ. Сӑмах май каласан, кӑларӑма Чӑваш кӗнеке издательствин директорӗн – тӗп редакторӗн ҫумӗ Ольга Федорова пухса хатӗрленӗ, редакторӗ те вӑлах.
Чӑваш патшалӑх филармонийӗ «Авалхи хӗлӗх сасси» концерт-спектакль хатӗрлет. Куракансене чӑвашсен авалхи йӑли-йӗркипе паллаштарма палӑртнӑ май «Сурхури», «Хӗр сӑри», «Пир ҫапни», «Бурлаксен юррисем», «Туй» тата ытти йӑла-йӗркене кӑтартса парӗҫ.
Мӗнпур юрра хальхи пек илемлетсе, ҫӗнӗрен аранжировка туса куракансем умне кӑларӗҫ.
Илемлӗ чӑваш тумӗ ҫеҫ мар, чӑвашсен музыка инструменчӗсем те нумай пулӗҫ. Сӑмахран, шӑпӑр, шӑхлич тата тӑм шӑхлич, кӗсле, нахра, тӑмра, сӗрме купӑс, параппан.
Программӑна «Ҫавал» фольклора эстрада ансамблӗ, Анастасия Батюкова тата «Nota «G» ташӑ ушкӑнӗ хутшӑнӗҫ.
Режиссёр-постановщикӗ — Раҫҫейӗн тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ Николай Андросов, композиторӗ — Чӑваш Енӗн искуствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Николай Казаков, тумсен художникӗ — Екатерина Тонюшкина.
Ӗнер, юпа уйӑхӗн 1-мӗшӗнче, Пӗтӗм тӗнчери ватӑ ҫынсен кунӗнче, К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче сцена ветеранӗсемпе театрта унччен ӗҫленӗ ҫынсене саламланӑ.
Культура учрежденийӗнче пӗлтернӗ тӑрӑх, кун пек саламласси театрта ырӑ йӑлана кӗнӗ. Хисеплӗ ватӑсене «Ах, кама-ши савмалла?» водевиль кӑтартса савӑнтарнӑ.
Спектакль хыҫҫӑн сумлӑ хӑнасене чей ӗҫме пӗр сӗтел хушшине пухнӑ. Ватӑсем пӗрле ӗҫленӗ тапхӑрти ырӑ самантсене аса илсе нумай калаҫнӑ.
Антонина Казеева, Никита Ильин, Алексей Александров ҫамрӑк артистсем ветерансен кӑмӑлне чӗрене пыракан чӑваш юррисемпе ҫӗкленӗ.
Ҫак кун театра килеймен ветерансене артистсем киле кайса саламланӑ, ырлӑх-сывлӑх, вӑрӑм ӗмӗр суннӑ.
Чӑваш Енре Букварь-ҫулкӑтартмӑшӑн хӑтлавӗ иртнӗ.
Кӗнекене Чӑваш Енрен тухнӑ ҫынсен историйӗсене – вӗсен шухӑшӗсемпе ӗҫӗсем, ҫитӗнӗвӗсем республика кӑна мар, пӗтӗм ҫӗршыв аталанӑвне витӗм кӳнӗ. Кӑларӑма хатӗрленекенсем – кунтан мар. Вӗсем кӗнекене анлӑ сарӑлнӑ форматпа, алфавит йӗркипе, йӗркелеме йышӑннӑ. Унта историри йывӑр темӑсем интереслӗ калавсене ҫаврӑннӑ.
Чи малтанах кӗнекепе шкул учителӗсене, аслӑ шкул преподавателӗсене, методистсене, культура ӗҫченӗсене паллаштарнӑ.
Хӑйне евӗр букваре «КомПАС» проект пулӑшнипе кун ҫути кӑтартма май килнӗ. Авторсенчен пӗри Александр Поляков кӑларӑма хатӗрлес шухӑш темиҫе ҫул каялла Чӑваш Республикине служба командировкине килсен ҫуралнине, республика пирки материалсене чылай маларах пухма пуҫланине пӗлтернӗ. Анчах материалсем ҫӳлӗк ҫинче 7 ҫул выртнӑ. Тепре Чӑваш Ене килсен шухӑшне пурнӑҫа кӗртнӗ.
Авӑн уйӑхӗн 30-мӗшӗнчен пуҫласа юпан 4-мӗшӗччен Шупашкар хулинче гастрольсем иртӗҫ. Брянск облаҫӗнчи чи ватӑ театр — Алексей Толстой ячӗллӗ Брянск драма театрӗ — пирӗн пата гастрольпе килӗ. Вырӑс драма театрӗн сцени ҫинче куракансем ултӑ спектакльпе паллашма пултарӗҫ: «Василий Тёркин», «Дорогая Елена Сергеевна», «Прощаясь не навсегда», «Любовь в стиле баROCКко», «Безумный день, или Женитьба Фигаро» тата «Отважный щенок Бенджамин».
Гастрольсене «Пысӑк гастрольсем» федераци программисемпе килӗшӳллӗн йӗркеленӗ. Патшалӑх вырӑс театрӗн директорӗ Дмитрий Капустин палӑртнӑ тӑрӑх, ҫакӑн пек ҫулҫӳревсем йӗркелеме патшалӑхран пысӑк финанс пулӑшӑвӗ кирлӗ. Унӑн сӑмахӗсем тӑрӑх, программа ытти регионсенче пурӑнакансене Вырӑс драма театрӗн пултарулӑхӗпе паллаштарма ҫеҫ мар, хӑйӗн сцени ҫинче ытти коллектива йышӑнма та май парать.
+11.3 °C