Питӗрте Чӑваш Ен кунӗ пулассине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха. Аса илтерер: асӑннӑ хулари Чӑваш Ен кунӗсене ҫурла уйӑхӗн 27-28-мӗшӗсенче ирттерме палӑртса хунӑ.
«Хыпар - Вести Чувашии» канал МАХра пӗлтернӗ тӑрӑх, «мероприятире республикӑн экономикӑри, вӗрентӳри, культурӑри, туризмри, медицинӑри, истори еткерлӗхне упраса хӑварас тата ҫӗнӗ проектсем пурнӑҫлас ӗҫри ҫитӗнӗвӗсемпе паллашма пулӗ».
Асӑннӑ ҫӑлкуҫ Чӑваш Ен Элтеперӗ Олег Николаев хыпарлани тӑрӑх ҫапла ҫырса пӗлтернӗ: «Питӗрпе Чӑваш Ене нумай ҫул туслӑ хутшӑнни, пӗрлехи истори, культура ҫыхӑнӑвӗсем, экономикӑри ҫирӗп партнерлӑх ҫыхӑнтараҫҫӗ. Чӑваш Ен кунӗсен вӑхӑтӗнче экономикӑпа суту-илӳ, наукӑпа техника, социаллӑ тата культура ӗҫтешлӗхӗ тӗлӗшӗпе 2028 ҫулччен ирттермелли мероприятийсен планне алӑ пусса ҫирӗплетӗҫ».
Чӑваш кӗнеке издательствинче ҫӗнӗ кӗнеке пичетленсе тухнӑ. Вӑл «Ҫичӗ аппа» (выр. «Семь сестер») ятлӑ.
Кӗнекене 30 юмах кӗнӗ. Вӗсене И.Н.Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн студенчӗсем каласа кӑтартнӑ. Кӗнекене хатӗрлекенӗ, вырӑсла куҫраканӗ тата литература тӗлӗшӗнчен якатаканӗ – медицина ӑслӑлӑхӗсен докторӗ Евгений Николаев профессор. Редакторӗ – Ольга Федорова, иллюстрацисем – Алексей Михаловӑн, хуплашкине ӳкерекенӗ – Сергей Орлов, кӗнекене илемлетекенӗ – Екатерина Васильева.
Юмаха каласа панӑ студентӑн ятне-шывне содержанире кӑтартнӑ. Кӗнекене Алжир, Бенгали, Индонези, Йемен, Колумби, Ливан тата ытти халӑх юмахӗсем кӗнӗ. Паллах, чӑваш юмахӗ те пур. Пур хайлав та тӗрӗслӗхе юратма, ӗҫчен пулма, аслисене хисеплеме тата пулӑшма вӗрентеҫҫӗ.
Чӑваш наци телерадикомпанийӗнче ӗҫлекен журналистӑн тата тӗпчевҫӗн Элтияр (чӑн ячӗ Алексей) Александровӑн черетлӗ кӗнеке кун ҫути курнӑ. Вӑл «Вуникӗ утӑм» ятлӑ.
Кӑларӑм Чӑваш кӗнеке издательствинче пичетленсе тухнӑ. Кӗнекене прозӑллӑ сӑвӑсем кӗнӗ.
Палӑртса хӑварар: пӗлтӗр ҫамрӑк журналистӑн тата тӗпчевҫӗн пӗрремӗш кӗнеки тухнӑ. Вӑл «Чувашские мифы. От озера Аль и праздника Сурхури до бога зла Шуйттана и хана волков» ятлӑ. Ку кӗнеке Мускав хулинче кун ҫути курнӑ.
Чӑваш Енре «Земство культура ӗҫченӗ» программа пурнӑҫа кӗрет. Ӑна аякри ялсене культура ӗҫченӗ пулса ӗҫлеме ярас тесе шухӑшласа кӑларнӑ. Программӑна хутшӑнакансене шалусӑр пуҫне хушма укҫа парса хавхалантараҫҫӗ.
Чӑваш Енре кӑҫал вӑл программӑпа 20 специалиста суйласа илессине пӗлтернӗччӗ.
Елчӗк районӗнчи Лащ-Таяпа ялӗнче Юрий Петухов юрӑҫ ӗҫлеме пуҫланӑ. Чӑваш Енӗн влаҫ органӗсен официаллӑ порталӗнче пӗлтернӗ тӑрӑх, Юрий Петухов — композитор та. Культура сферинче 25 ҫула яхӑн ӗҫлет иккен. «Тайпи» тата «Сударушки» фольклор ансамблӗсене ертсе пырать. Куракансем унӑн пултарулӑхне ӑшшӑн йышӑнаҫҫӗ. Пултаруллӑ арҫын Шупашкарти трактор тӑвакансен культура керменӗнче концерт пӗрре ҫеҫ мар кӑтартнӑ.
Шупашкар хула кунӗнче дизайнерсен конкурсӗ иртнӗ. Пӗтӗм тӗнчери дизайнер ӑсталӑхӗн тата наци тумӗн I пӗтӗм тӗнчери конкурсне «Этно‑диалог — 2026» ят панӑ. Ӑна Раҫҫейри халӑхсен ассамблейин Чӑваш Енри уйрӑмӗ йӗркеленӗ.
Конкурса хутшӑнакансем хулари «Пехет» агромаркетра (халӗ чылай мероприятире унта ирттерме тӑрӑшаҫҫӗ) тӗрлӗ культурӑпа паллаштарма пухӑннӑ.
Дизайнер ӑсталӑхӗн тата наци тумӗн конкурсне Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкне тата Чӑваш Енри халӑх туслӑхӗн ҫулталӑкне халалланӑ. Дизайнерсем халӑхӑн пуян эткерлӗхне паянхи кун ыйтнине кура кӑтартса пама тӑрӑшнӑ.
Чӑваш эрешӗллӗ тум ҫӗлекенсем те ку конкурса тивӗҫлипе хутшӑннӑ.
Пултарулӑх мероприятине юрӑ-ташӑ ӑстисем те илем кӳнӗ.
Культура тытӑмӗнче – лайӑх хыпар! Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗнче ҫӗнӗ сезон уҫӑлнӑ.
Театр куракансен ҫӗнӗ спектакльпе савӑнтарнӑ. Сцена ҫинче «История одного чуда» спектакль премьери иртнӗ.
Ку постановкӑра кулленхи ыйтусене ҫӗкленӗ: юрату, шанчӑклӑх темине хускатнӑ тата кирек мӗнле пулсан та асамлӑха ӗненмеллине кӑтартнӑ.
Палӑртса хӑварар: спектакльте тӗп рольсене Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗсем Владимир Григорьев, Венера Пайгильдина, Леонид Яргейкин, Чӑваш халӑх артистки Ирина Архипова, театр артисчӗсем Елизавета Лаврова тата Юрий Торговцев выляҫҫӗ.
Хальхи вӑхӑтра нумай чӑваш ялӗнче ачасем мӗн пӗчӗкрен вырӑсла калаҫса ӳсеҫҫӗ. Уншӑн вӗсем айӑплӑ мар-ха: ывал-хӗрне аслисем, ашшӗ-амӑшӗ, ют чӗлхепе калаҫтарать.
Патӑрьел районӗнчи Пӑлапуҫ Пашьел ялӗнче вара вырӑсла калаҫакан ҫемьесем хальлӗхе пӗр-иккӗрен ытла мар-мӗн.
Пӑлапуҫ Пашьел шкулӗнче 37 ҫул ӗҫлекен Светлана Никитина «Хыпар» издательство ҫуртне ҫапларах каласа кӑтартнӑ: «Пирӗн ялти ҫынсем — тӗп хуларан аякран пурӑннипе-ши — вырӑсланман-ха. Пӗр-икӗ ҫемьере килте вырӑсла калаҫаҫҫӗ, ыттисем — чӑвашла».
Чӑваш чӗлхи вӗрентекен калашле, «килте пӗр-пӗринпе вырӑсла хутшӑнма тытӑнни — пысӑк чӑрмав, мӗншӗн тесен ачан ӑс-тӑнӗ, тавра курӑмӗ чи малтан ҫемьере аталанать. Ҫапла майпа ӑруран ӑрӑва куҫакан чӗлхе татӑлать».
Мухтавлӑ ентешӗмӗрӗн Андриян Николаевӑн тӑван ялӗнчи космонавтика музейне юсама пуҫлани пирки Чӑваш халӑх сайчӗ унччен пӗлтернӗччӗ-ха.
Объектра ҫурла уйӑхӗн 12-мӗшӗнче Олег Марков вице-премьер тата строительство министрӗ Владимир Максимов пулнӑ. «Шуршӑлта космос карапӗ анса ларнӑ тейӗн», — тенӗ мемориал комплексне тунине пӑхсан строительство министрӗ.
Министр пӗтӗмлетнӗ тӑрӑх, юсав ӗҫӗсем хӗрӳ пыраҫҫӗ, строительсем ҫине тӑрсах ӗҫлеҫҫӗ.
Космонавтика музейне Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Шуршӑлта 1972 ҫулта уҫнӑ. 2010 ҫул пуҫламӑшӗнче унта ҫӗнӗ ҫурт тума йышӑннӑ. 2025 ҫулхи ҫуркунне
«Старатель» компани контракт алӑ пуснӑ. Ӗҫе 2027 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 1-мӗшӗ валли вӗҫлемелле. Унта вӗренӳпе музей комплексӗ, планетари тата обсерватори пулӗ. Строительство хакӗ - 1,08 млрд тенкӗ.
Сӑмах май каласан, икӗ хут Совет Союзӗн Геройӗ Андриян Николаев летчик-космонавт ҫуралнӑранпа 2029 ҫулта 100 ҫул ҫитет,
Чӑваш патшалӑх пукане театрӗ «Лир король» спектакльпе Мускава каять. Пултарулӑх ушкӑнӗ унта «Театр бульварӗ» фестивале хутшӑнӗ.
Пӗтӗм тӗнчери «Театр бульварӗ» уҫӑ фестиваль Мускавра ҫу уйӑхӗн 30-мӗшӗнче пуҫланнӑ. Вӑл ҫурла уйӑхӗн 30-мӗшӗнче вӗҫленет. Вӑл «Мускаври ҫулла» программӑн пӗр пайӗ шутланать. Кӑҫал фестивале Театр ӗҫченӗсен пӗрлӗхӗ йӗркеленнӗренпе 150 ҫул ҫитнине халалланӑ. Чӑваш патшалӑх пукане театрӗ спектакле ҫурла уйӑхӗн 14-мӗшӗнче каҫхи 8 сехетре Таса пӗве бульварӗнче кӑтартӗ. Спектакльсем уҫӑ тӳпе айӗнче иртеҫҫӗ. Ку куракансене классика трагедине ҫӗнӗлле туйма май парӗ.
Чӑваш патшалӑх пукане театрӗ ҫак постановкӑна ахальтен суйламан. Вӑл «Ылтӑн маска» премие тивӗҫнӗ, ӑна Мускав халӑхӗ те килӗштернӗ.
Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче Абхази артисчӗсен пултарулӑхне хаклама май килӗ. Унти сцена ӑстисем пирӗн республикӑна пуҫласа килӗҫ.
Абхазинчи С. Чанба ячӗллӗ патшалӑх драма театрӗ пирӗн патӑмӑра «Женитьба» камитпе килсе ҫитӗҫ. Спектакле авӑн уйӑхӗн 26-мӗшӗнче кӑтартӗҫ.
Асӑннӑ ӗҫе Николай Гоголӗн вилӗмсер пьеси тӑрӑх лартнӑ. Анчах режиссёр унти ӗҫ-пуҫа Сухум хулинчи (вӑл — Абхазин тӗп хули) евӗр кӑтартма шут тытнӑ. Сцена ҫинчи ӗҫ иртнӗ ӗмӗрӗн 90-мӗш ҫулӗсенче пулса иртӗ.
Режиссёрсен кун пек чӑрсӑрла пултарулӑхне хаклакансем театра ҫитсе камите хӑйсен куҫӗпе курма пултарӗҫ. Сӑмах май каласан, режиссёрсем классика хайлавӗсене ҫӗнетме тӑрӑшни сисӗнет. Ун пеккине Шупашкарти Вырӑс драма театрӗнче те асӑрхама пулать.
+11.3 °C