Ӗнер, ҫу уйӑхӗн 19-мӗшӗнче, «Тӑван Атӑл» литература журналӗн малашлӑхне сӳтсе явнӑ. Кун пирки эпир Чӑваш кӗнеке издательствин ӗҫченӗ, Ольбга Фёдорова ҫыравҫӑ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн странцинче хыпарланинчен пӗлтӗмӗр.
«Хыпар» издательство ҫуртне ҫавра сӗтеле пухӑннисем тем пирки те калаҫнӑ: мӗнлерех материалсем пулмаллинчен пуҫласа гонорар ыйтӑве таранах.
Калаҫӑва издательство ҫурчӗн директорӗ — тӗп редакторӗ Дмитрий Моисеев ертсе пынӑ. «Тӑван Атӑл» редакторӗ Людмила Сачкова журнал ӗҫӗ-хӗлӗпе паллаштарнӑ.
Юрий Артемьев критик, литература тӗпчевҫи, профессор публицистикӑна аталантармаллине пусӑм туса каланӑ. Вӑл шухӑшланӑ тӑрӑх, «массӑллӑ литература ҫеҫ мар, ҫӳллӗ шайри литература та пулмалла».
Юхма Мишши чӑваш халӑх ҫыравҫи ытти халӑх хайлавӗсене ытларах куҫарса пичетлеме сӗннӗ.
Николай Максимов прозаик «Тӑван Атӑла» мордва халӑхӗн литература журналӗсемпе танлаштарнӑ, кӳршӗ халӑхӗсенчен вӗренмелли нумай тенӗ.
Анатолий Кибеч чӑваш халӑх писателӗ кашни авторӑн ӑна тӑван яла, шкула, района ҫырӑнса памалла, ентешлӗхсен ертӳҫисемпе ҫыхӑну тытмалла тесе шухӑшлать иккен.
Шупашкарти юханшыв порчӗ ҫывӑхӗнчӗ ҫӗнӗ ҫӗнӗ скульптурӑпа арт-объект вырнаҫтарнӑ. Унта «Тухья» скульптура пур тата «Хӑйӑрлӑ карап» арт-объект хатӗрленӗ.
Арт-объекта уҫакансем хӑйӑрлӑ карап ачасене кӑҫӑклантарасса шанаҫҫӗ. Унта вӗсем выляма пултарӗҫ. Тухья патӗнче вара сӑн ӳкерӗнме пулать.
Асӑннӑ скульптурӑпа арт-объект Шупашкар юханшывӗн порчӗ тӗлӗнче вырнаҫнине кура пирӗн республикӑна Атӑл тӑрӑх караппа курма килекенсем вӗсене асӑрхамасӑр иртсе каяймӗҫ.
Шупашкарта илемлӗ ытти вырӑн та нумай. Хӗрлӗ тӳремри Раҫҫейӗн тӗрленӗ карттин музейӗ мӗне тӑрать.
Чӑваш Енӗн наци музейӗнче чӑвашла рок-концерт иртӗ. Кун пирки МАХри «Хыпар - Вести Чувашии» каналта пӗлтернӗ.
Концерт «Пирӗн истори – паттӑрла аваллӑх» ятлӑ пулӗ. «Ирӗк Килтӗш музыкант этнофольклор, рок, рок-н-ролл тата блюз жанрӗсемпе чӑвашла юрӑсем, балладӑсем шӑрантарӗ. Атӑлҫи пӑлхарсене халалланӑ уйрӑм пай та пулӗ.
Хӑйне евӗрлӗ концерт курас тесен музейра иртекен «Атӑлҫи Пӑлхар: чӑн тата сцена ҫинчи истори» куравпа паллашмалла, вӑл ӗҫлеме пуҫланӑ та ӗнтӗ», — пӗлтернӗ хыпарта.
Ирӗк Килтӗш пултарулӑхӗпе ҫу уйӑхӗн 21-мӗшӗнче паллашма май килӗ. Концерт 16 сехетре пуҫланӗ.
Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центра пырса ҫӳрекен ватӑсем курса ҫӳреме питех те юратаҫҫӗ. Шӑпах вӗсем валли учрежденире «Социаллӑ туризм» проект ӗҫлет. Ҫул ҫӳреме юратакансене ҫавна май хамӑр республикӑри кӑсӑклӑ вырӑнсемпе паллаштараҫҫӗ, кӳршӗллӗ регионсене те тухса ҫӳреҫҫӗ.
Ӗнер ӳрӗк ватӑсем Шупашкар районӗнчи «Ясна» этнокомплексра пулса курнӑ. Унта ҫитсен вӗсене чӑвашла тумлантарнӑ, кайран вӗсем комплекспа паллашнӑ. Комплекспа кӑна та мар, тӑван халӑх историйӗпе, культурипе, юрри-ҫеммипе, юмахӗ-халапӗпе.
«Яснаран» пирӗн пенсионерем питех те хавхаланса таврӑнчӗ. Мӗн чухлӗ ҫӗннине пӗлтӗмӗр тесе савӑнчӗҫ», — тесе пӗлтернӗ центрӑн специалисчӗ Алешева.
Гордеевсем ҫемье докуменчӗсене Чӑваш Енӗн хальхи вӑхӑтри историйӗн патшалӑх архивне панӑ. Ку пулӑма Халӑхсен туслӑхӗн ҫуртӗнче ятарлӑ мероприяти йӗркелесех туса ирттернӗ. Унта Архив директорӗ Светлана Казеева тата учреждени ӗҫченӗсем, Светлана Гордеева поэт, художник, журналист, Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ хутшӑннӑ.
Светлана Денисовна архива хайӗн тата ашшӗн, чӑваш халӑх писателӗн, Денис Гордеевӑн докуменчӗсене панӑ.
Денис Викторович — СССР Писательсен союӗн членӗ, 20 ытла кӗнеке авторӗ, ҫав шутра вӑл 5 роман, 30 повесть, 150 ытла калав ҫырнӑ. Вӑл чылай ҫул республикӑри паллӑ публицистсенчен пӗри пулнӑ. Унӑн хӗрӗ Светлана Денисовна ачасемпе аслисем валли вырӑсла ҫырать.
К,В, Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче ҫу уйӑхӗн 15-мӗшӗнче «Мӑшӑр тени – мӗн тени?» юрӑллӑ-ташӑллӑ спектакль кӑтартнӑ. Пьеса авторӗ — Алёна Филиппова, режиссёрӗ – Борис Манджиев. Ку режиссёр Раҫҫейӗн, Азербайджанӑн, Калмӑк тата Тува Республикинсен ӳнерӗн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ. Вӑл — Чӑваш Республикин патшалӑх премийӗн лауреачӗ те. Кун пирки театр хыпарӗнче палӑртса хӑварнӑ.
Спектакле Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, Чӑваш Республикин патшалӑх премийӗн лауреачӗ Валентин Фёдоров илемлетнӗ.
Тумтир хужожникӗ — «Хитре» бренд йӗркелӳҫи Екатерина Малинина.
Юрӑ-кӗвӗ аранжировщикӗ — Дмитрий Тетель, хореографӗ — Светлана Яковлева.
«Хыпар» издательство ҫурчӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн каналӗнче «Паллӑ ҫынна — 10 ыйту» ярӑмпа блиц-интервью вырнаҫтарассине унчченех йӑлана кӗртсе янӑччӗ. Ку йӑлана вӑл МАХри «Хыпар - Вести Чувашия» каналта та тытса пырать. Хальхинче Типшӗм Сашук юрӑҫа 10 кӗске ыйту панӑ. Эпир сире вӗсенчен хӑшӗ-пӗрин хуравӗпе паллаштарасшӑн.
Типшӗм Сашука паянхи кун «ним те ыратманни, ачасем чирлеменни» савӑнтарать, унӑн чунӗ вара «тӗнчери лару-тӑрушӑн, ачасен пуласлӑхӗшӗн, ятарлӑ ҫар операцийӗнчи юлташӑмсемшӗн» ыратать.
«Сӑвӑ ҫырмасан ыйхӑ килет-и?» ыйтӑва Типшӗм Сашук ҫапларах хуравланӑ: «Килет. Сӑвӑ вӑл кӗтмен хӑна пек вӗт, шаккамасӑр кӗрет».
Телей вара «ҫамрӑклӑхра мар. Чунра лӑпкӑ та канлӗ пулнӑ чухне, халӗ» тесе шухӑшлать.
Чап, мул чирӗ ересрен хӑрамасть, мӗншӗн тесен Типшӗм Сашук шухӑшланӑ тӑрӑх, «вӑл чирпе чирлес ҫулсенчен иртнӗ» ӗнтӗ.
Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче курса киленмелли самай. Ҫакӑн пек пӗтӗмлетнӗ асӑннӑ тӑрӑхра нумаях пулмасть пулса курнӑ Лидия Филиппова ҫыравҫӑ, журналист тата публицист. Сӑмах май каласан, Лидия Ивановна экскурсовод пулса та тӑван тӑрӑхпа паллаштарать. Чӑваш чӗлхине тата тӑван халӑх культурине тарӑннӑн юратакан, ӑна упраса хӑварассишӗн канӑҫсӑрланакан пултаруллӑ ҫак ҫын ирттерекен экскурсисем кӑсӑклӑ пулмалла.
Нумаях пулмасть Лидия Филиппова тӑванӗсемпе пӗрле Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче пулнӑ май унти кӑсӑклӑ вырӑнсемпе паллашнӑ. Сӑмахран, Ирҫе Ҫармӑс ялӗ. Унта авалхи чиркӳ те пур. Е тата Кушлавӑш уйӗ (топонима йӑнӑш ҫырса хунӑ та, анчах халӗ сӑмахӑмӑр ун пирки мар). Унта кӗрекен 12 ял историйӗ пирки Ҫемен Элкер очеркне вуланине астӑватпӑр-ха.
Йӗпреҫ тӑрӑхӗнче пулса курманнисен унта ҫитсе килме тӑрать.
«Besame mucho» — паллӑ мексикалла юрра майлӑ юрласа (уйрӑм архивран ҫырни). Литература кӗтесӗ валли.
1. Тӗнчери паллӑ хитре мексикалла юрра «Besame mucho» (1932) нумай ҫын пӗлет. Мана та вӑл питӗ килӗшет. Иртнӗ ҫулсенче Интернет ҫук чух, мана кӑсӑк пулнӑ: мӗнле вырӑсла куҫармалла ҫак юрра.
2. Тутарстанри Аксу районӗнчи Хӗрлӗ Шур чӑваш ялӗнчен Шупашкара 1957-мӗш ҫулӗнче куҫса килсен пуҫланса, вырӑсланса пынӑ чух пире чӑвашла вӗрентмен.
3. 1985-мӗш ҫул хыҫҫӑн Перестройка чух эпӗ тепӗр хут тӑван чӗлхене аса илсе, ӑна вӗренме пуҫларӑм.
4. 1985-мӗш ҫулӗнче Мускаври патшалӑх университечӗн Журналистика факультетӗнче вӗреннӗ чух, Шверник урамӗнчи общежитире пурӑннӑ чух, мана Португалирен килнӗ студентпа юнашар пӳлӗмре вырнаҫнӑ. Вӑл Думингуш ятлӑ пулнӑ.
— Кала-ха, Думингуш, мӗнле "Besame mucho" вырӑсла куҫармалла пулать? — ыйтрӑм кӳршӗрен.
— Целуй меня крепче! — хуравларӗ студент.
5. 2001-мӗш ҫулхи Утӑ уйӑхӗн 13-мӗшӗнче ҫӗрле 1 сехет иртсен, ыйхӑ килмен чух, пӗччен, эпӗ ҫак хитре юрра аса илтӗм.
Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗ ҫумӗнче театр историне тата наци театрӗн ӳнерӗн аталанӑвне халалланӑ хальхи йышши музей йӗркелеҫҫӗ. Кун пирки ЧР Элтеперӗ Олег Николаев пӗлтернӗ.
Ӑна «Театрӑн ҫӗнӗ музейӗ» федераци проекчӗпе килӗшӳллӗн пурнӑҫлаҫҫӗ. Унта хӑйне евӗр архив материалӗсем, афишӑсем, сӑнӳкерчӗксем, декорацисен тата костюмсен эскизӗсем, сайра тӗл пулакан документсем, ҫавӑн пекех театр фондӗнчи тата Бахрушин музейӗнчи экспонатсем пулӗҫ.
Бахрушин театр музейӗпе килӗштерсе ӗҫлесси пирки килӗшӳ тунӑ ӗнтӗ.
+26.3 °C