Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Хĕвел анчĕ те пытанчĕ

Сăр вăрман хыçне.

Каçхи кӳлем шăппăн анчĕ

Урак ял çине.

Алăксем хупса шăпланчĕ

Кун ĕшеннĕ ял.

Хăй çути яла саланчĕ

Кантăкра чăл-чал.

Пĕр килте хăй çутăлмарĕ

Тĕттĕм кантăксем:

Ку килте халь тăлăх арăм -

Тăлăх ачисем.

Чечняра пуç хунă ашшĕ

Вăрçă хирĕнче.

Вилнĕ хут-хыпар таврашĕ

Амăш аллинче.

Макăрать, йĕрет пур саслă

Хуйхă çитнĕ кил.

(Хуйхă чикĕсĕр те анлă...

Вăхăтсăр ан кил)

— Эх, атте, атте, аттеçĕм,

Мĕншĕн пĕтрĕн эс? —

Кала-ха мана, аннеçĕм,

Манăн та пĕлес, —

Тет чĕрçи çинчи ачийĕ

Амăшне тĕртсе. —

Чарăн-ха, анне, йĕмешкĕн,

Тек ан лар йĕрсе.

Атте пек пулатăп паттăр

Сыхлăп Çĕр чысне,

Хам атте ятне ямасăр

Тăсăи ун ĕçне.

Çурçĕр иртрĕ... уйăх анчĕ

Сăр вăрман хыçне.

Урак ялĕ те лăпланчĕ

Путрĕ ыйхăшне.

21.9.2000.

Тăван шкул 140 çул тултарнă кун

Палтайри вăтам шкул,

Эс ялан сывă пул!

Эс вĕрентрĕн мана

Ăс пухма ăс-тăна.

Палтайри вăтам шкул,

Çĕр те хĕрĕхмĕш çул

Пурнăç сан пуçланни

Çут ĕçе тытăнни.

Палтайри вăтам шкул,

Паян санăн Мăнкун.

Паян санăн уяв —

Пархатарлăх, чыс, тав.

Палтайри вăтам шкул,

Тертлĕ пулчĕ кун-çул.

Анчах пур вăхăтра

Пултăн эс ман çумра.

Палтайри вăтам шкул,

Куçăмра ман куççуль...

Асăмра юрату —

Пирвайхи ырату.

Палтайри вăтам шкул,

Хума кăрпăч та чул

Эс вĕрентрĕн пире

Вĕренӳллĕ ĕçре.

Палтайри вăтам шкул,

Уçса патăн эс çул.

Каччăпа хĕрсене

Малалла вĕренме.

Палтайри вăтам шкул,

Пурнăçран эс ан юл.

Пур малти пĕлĕве

Кĕрт çутĕç ĕç-хĕлне.

Палтайри вăтам шкул!

Тав сана! Сывă юл!

Паянхи тĕлпулу

Малалла

Ваçли Кĕçтукне

Çуралнăранпа 110 çул çитнĕ ячĕпе

Çуркунне... çу уйăх кунне

Эсĕ килтĕн çак Çут Тĕнчене.

Çурхи чĕр калча пек ешерсе

Пуç кăлартăн çилпе чӳхенсе.

Çул çитсен паллама саспалли

Сан аттӳ — тиек ывăль Ваçли

Сана ячĕ шкула вĕренме.

«Вĕрен, — терĕ, — шкулта, ăс илме.»

Пĕтерсен ял пуçламăш шкулне

Çитнĕ эс аттӳн йăмăк патне.

Плепейре эс вĕрентĕн пĕр çул,

Пĕр çултан... Чĕмпĕрти чăваш шкул.

Сана йышăннă пиллĕх сунса,

Пынă эс пĕлӳпе çуталса.

Вĕрентӳçĕ ятне илнĕрен

Хăв вĕрентрĕн унта чĕререн.

Чĕмпĕрти вĕри яшлăх çулсем:

Савăк савăнăç курнă кунсем.

Çухату та эс тӳсне унта,

Ыр телей те эс туйнă чунпа.

Ах, анчах та кун-çул самани

Тӳр чунна санне çирĕ манми.

Чăтаймарăн эс пусмăр пуçне

Хирĕç тăтăн пӳлме ун çулне.

Ирттермерĕн ахаль çут куна,

Çыртăн-çыртăн парса хăв чунна:

Малалла

Пурăннă тет пĕр ялта хытă чунлă хресчен. Унăн лаша пулнă. Хăй лашине ним çук çĕрте хĕненĕ, йывăр ĕç тутарнă. Лаши хуçинчен йăлăхса çитет те тухса тарма шутлать. Çапла вара вăл пĕр тĕттĕм, çумăрлă каç тухса каять. Вăйлă çумăр çунă, аслати авăтнă, çиçĕм çиçнĕ, лаша пыракан çулĕ çеç типĕ пулнă.

Часах лаша вăрмана çитет. Кунта питĕ тĕттĕм, пĕр çутă та курăнман. Çӳресен-çӳесен вăл темле пӳрт патне пырса çитет. Чӳречерен çеç шаккарĕ çеç — алăкран тухрĕç те. Лаша алăк çывăхне пычĕ, ун умĕнче ĕне тăра парать. Малтан пĕр-пĕрне сывлăх сунчĕç, кайран лаша хăй кунта мĕн пиркие лекнине каласа пачĕ. Ĕне ăна пӳрте илсе кĕчĕ. Кунта веçех тирпейлĕ, ăшă, кăмăллă. Сĕтел хушшине ларсан ĕне хăйĕн пурнăçĕ çинчен каласа пачĕ. Унăн та пурнăçĕ çăмăл пулман иккен.

Пĕчĕк чухне ăна улăхран ялти усал çынсем вăрласа кайнă. Малтан ăна ачашланă, юратнă. Кайран вара, ӳссе çитсен, йывăр пахча ĕçĕсене тутарнă. Ĕнен сĕчĕ анма пăрахнипе ăна час-часах чăпăркка та лекнĕ. Вара вăл кун пек пурнăçа чăтаймасăр вăрмана тарса килнĕ. Кунта ăна пӳрт тума вăрманти чĕрчунсем пулăшнă. Халĕ ĕнепе лаша пĕр-пĕрин çинчен пĕтĕмпех пĕлеççĕ ĕнтĕ.

Малалла

Пĕр кăтрашка Така

Туслашрĕ Тилĕпе:

«Хӳри ун йăпшака», —

Тет хĕпĕртенипе.

Така килĕштерет

Хĕрлишĕн те çав Тилле,

Часах ăна чĕнет:

«Атя, — тет, — ман киле».

Кăтрашкапа Хĕрли

Пурнаççĕ кăшт кăна,

Йăлăхтарать Тилли

Ăс-пуçсăр Такана.

Ыйтать вăл уйăрма

Суеçĕ Тилĕрен:

«Май çук, — тет, — пурăнма:

Шав улталать иккен».

Юлташесем чунтан

Калаççĕ ухмаха:

«Эс ху Така пулсан,

Качча ил Сурăха».

Пиçен кĕрет пĕр ешĕл пахчана,

Курать те Кавăна:

«Пурнăçласамччĕ, — тет, — эп ыйтнине,

Шеллеччĕ мĕскĕн Пиçене.

Çынсем мана хăртасшăн.

Хăтарччĕ вилĕмрен, тархасшăн.

Епле хитре те сарлака сан çулçусем!

Вĕсемпеле мана хӳтĕлесем». —

Вăл лăпсăр-лапсăр Кавăна

Тăван пек йăлăнать.

Хĕрхенчĕ Кавăн Пиçене:

«Хӳтĕлесем çавна, — теейрĕ çулçине. —

Вăл та ӳсентăран вĕт.

Кунта ăна çум çумлакан хăратмĕ».

Ӳсет Пиçен

Ыр тусĕ хӳттинче.

Анчах туймасть-çке лешĕ-мурĕ:

Ун çумĕнче — киревсĕр курăк.

Кунран кунах

Вăл хавшатать хăйне çăлакана.

Мăн чĕрес сарă пылпа

Ларать пирĕн чăланта.

Ваççук ăна хураллать,

Тутисене шăлкалать.

Курчĕ ак пĕррехинче

Ваççук «ĕçне» кукамай:

Пӳрни пыл чĕресĕнче,

Тутлă та иккен, ай-ай!

Асанне пăшăрханать:

«Мĕн пулнă-ши Ваççука?

Унăн пичĕ шыçăнать,

Мĕнпе сиплем мăнука?

Нумайччен кулчĕç кайран

Асилсе çак инкеке.

Витаминлă кишĕрпе

Самăрланнă-мĕн пепке!

Пурăннă пĕр ялта Салампи ятлă хĕрача. Унăн пурăнăçĕнче пурте пулнă ытлă-çитлĕ. Ашшĕ-амăш килĕнче пурăннă вăл савăнса. Ялти «Йăвача» ача садне çӳренĕ вăл хаваспа. Хăйĕн тантăш-юлташне хисепленĕ чунтанах. Тăван ашшĕ-амăшне мала хунă пур çынран. Тăванĕсем те хĕр пĕрчине кăмăлланă питех те. Пилĕк çул тултарнă ятпа парнеленĕ пукане. Пуканийĕ пит чипер: алли-ури мамăк пек, куçĕ хура çĕмĕрт пек, пит çăмарти — чăмăр улма, чие çырли тутисем… Пĕр сăмахпа каласан, ытармалла мар пике…Салампи пуканене хучĕ ят — Илемпи. Пур çĕрте те унпала ирттерет вăл вăхăтне.

Садика илсе каять, килĕнче те уйрăлмасть. Тумтирне çуса парать, апатпа та хăналать, юрă юрлать час-часах, пуканене çывăртать.

Акă пĕчĕк Салампи тухрĕ уçăлма, пуканене ыталаса пырать урампа. Сар хĕвелĕ пĕçертет, йывăç-курăк пуçне пĕкрĕ çумăрĕ çукран. Салампи пыран çулпа кайрĕ çĕр пичĕ çурăлса! Çурăкĕ куç умĕнчех ӳсме тытăнчĕ майпен. Хĕрача кайрĕ хăраса, сисмесĕрех пукане тухса ӳкрĕ алăран, анса кайрĕ çурăка… Салампи саспа йĕрет, хăйне пулăшма чĕнет. Чупса тухрĕç ыр çынсем, тем чул вăй хурсассăн та — пулăшаймарĕ нихăш те. Хĕрачана лăплантарса илсе кайрĕç килнелле.

Малалла

Самолет мана çитерчĕ

Розăллă Болгарие.

Роза мар, хĕрсем чипер-мĕн

Хăть Кнежре, хăть Фракире.

Пурпĕрех ютсен илемĕ

Çавăраймĕ пуçăма.

Чăвашран никам илеймĕ

Аллăмри хам тусăма.

Парижра эп пулса куртăм.

Пит капмар Эйфель башни.

Илĕртӳллĕ хĕрсем пурте.

Куç хĕсеççĕ-çке кашни.

Пулма тиврĕ Грецире те.

Ун хĕрне мухтать тĕнче:

«Уншăн темĕнле чĕре те

Кайĕ, теççĕ, хĕмленсе».