Тутарстан Республикинчи Нурлат хулинче вырнаҫнӑ 1-мӗш номерлӗ «Родничок» ача пахчинче Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкне халалласа питӗ кӑсӑклӑ тата усӑллӑ ӗҫ иртнӗ. Кунта «Туслӑх асамат кӗперӗ» («Радуга Дружбы») кружокӑн пӗтӗмлетӳ урокне йӗркеленӗ. Ҫак занятире шкул ҫулне ҫитмен пӗчӗк ачасем чӑваш халӑхӗн культурипе ҫывӑххӑн паллашнӑ, пӗрле пухӑнса «Чӑваш халӑх эрешӗсем» ятлӑ пысӑк ӗҫ хатӗрленӗ.
Пӗчӗк ӳнерҫӗсем чӑвашсен авалхи тӗнчине кӗрсе кайса, халӑх тумтирӗпе кил-ҫурт хатӗрӗсене илемлетекен йӑлана кӗнӗ эрешсемпе тӗрӗсене тӗплӗн вӗреннӗ. Урок вӑхӑтӗнче вӗсем тӗрӗри паллӑсен вӑрттӑнлӑхне сӳтсе явнӑ. Тӗслӗхрен, хӗрлӗ тӗс пурнӑҫпа хӑвата пӗлтернине, хура тӗс вара ҫӗрпе тата авалхи йӑла-йӗркепе ҫыхӑннине пӗлнӗ. Унсӑр пуҫне кашни геометри кӗлетки хӑйӗн уйрӑм пӗлтерӗшне пытарнине ӑнланса илнӗ.
Ачасем авалхи чӑваш мотивӗсене хут ҫине вӑйлӑ кӑсӑкланупа ӳкернӗ, тӗссене тӗрӗс суйласа илме тӑрӑшнӑ тата ӳкерчӗкӗн композицине малтанах тӗплӗн палӑртнӑ. Ҫак ӗҫӗн пӗтӗмлетӗвӗ вара пурин кӑмӑлне те кайнӑ: чӑн-чӑн халӑх ӳнерӗн миниатюрӑри куравне аса илтерекен ҫутӑ тата хӑйне евӗрлӗ ӗҫ пулса тухнӑ.
Чӑваш Республикин Вӗрентӳ министерстви республика шайӗнче «Ача садӗнчи Акатуй» конкурс ирттерет. Унта хутшӑнма чӗнеҫҫӗ.
Конкурс икӗ тапхӑрпа иртӗ. 1-мӗшӗ – муниципалитет тапхӑрӗ. Вӑл ҫӗртмен 1-мӗшӗнче пуҫланӗ те ҫӗртмен 15-мӗшӗнче вӗҫленӗ. 2-мӗш тапхӑр – республика шайӗнчи. Вӑл ҫӗртмен 15-17-мӗшӗсенче иртӗ. Ҫӗртмен 18-мӗшӗнче финал Шупашкарти 203-мӗш ача садӗнче пулӗ, ҫӗнтерӳҫӗсене чыслӗҫ.
Республика шайӗнчи конкурсра ҫак критерисем хушма балсем парӗҫ: чӑвашла тухса калаҫни, «Контактра» халӑх тетелӗнче #НЕДЕЛЯАКАТУЙ21 хэштегпа публикацисем вырнаҫтарни, шкул ачисем хутшӑнни тата оригиналлӑ шухӑша пурнӑҫлани.
Ыйтса пӗлмелли телефон: 58-47-19 (122 хушмалла), 58-37-89, (118 хушмалла).
Ҫу уйӑхӗн 23-мӗшӗнче Самар облаҫӗнчи Ҫӗнӗ Этелек ялӗнче чӑваш халӑх ташшин облаҫри конкурсӗ иртнӗ. Ӑна Пушкӑрт Республикин халӑх артистне Н.И. Осипова халалласа йӗркеленӗ.
Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкӗнче иртнӗ ҫак уява Похвиҫнӗ, Клевлӗ, Шунтал тата Чаллӑпуҫ районӗсенчи 18 ушкӑн хутшӑннӑ. Самар тата Шупашкар хулисенчен уйрӑм юрӑҫсем килнӗ. Пурӗ 70 ытла ҫын хӑйӗн пултарулӑхӗпе паллаштарнӑ.
Конкурса чӑвашсен «Пехил» обществи Халӑхсен туслӑх ҫурчӗ тата администраци пулӑшнипе ирттернӗ. Хутшӑннӑ пур ҫынна та дипломсемпе призсем панӑ. Шунтал районӗнчи «Зорюшка» ансамбль пӗрремӗш вырӑна тивӗҫнӗ. Транспортпа пулӑшнӑшӑн Шунтал районӗн администрацине тата «Пехил» обществӑн ертӳҫине О.Н. Зиновьевана тав тунӑ.
Тутарстанри Аксу районӗнчи шкул ачисемпе педагогсем Элкей районӗнче иртнӗ «Аталан» наципе вӗренӳ форумне хутшӑннӑ.
Ку форум чӑваш халӑхӗн наципе культура аталанӑвне тата этнокультура хӑйнеевӗрлӗхне упрамашкӑн пулӑшать. Аксу районӗнчи шкулсенче вӗренекенсем тата тӑван чӑваш чӗлхе учителӗсем пуҫарулӑхне, пултарулӑхне тата халӑх йӑли-йӗркине юратнине кӑтартнӑ. Вӗсем Чӑваш Республикинчи ертсе пыракан педагогсемпе специалистсем хатӗрленӗ квестсене, вӗренӳ тренингӗсене хутшӑннӑ.
Палӑртмалла: форум чӑвашла иртнӗ. Ҫавӑн пекех ҫавра сӗтел пулнӑ, унта чӑваш чӗлхи учителӗсем, этноблогерсем тата паллӑ хӑнасем хутшӑннӑ.
Ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Красноармейски районӗнчи культура ҫуртне «Пушкин карттипе» ҫамрӑксем пухӑннӑ. Кунта Наци библиотеки «Чӑваш фольклорӗн чӗрӗ йӑли-йӗркисем» ятлӑ музыка программи иртнӗ.
Уяв вӑхӑтӗнче халӑхӑн пуян сӑмахлӑхӗпе еткерлӗхӗ чӗрӗлсе тӑнӑ. Земфира Яковлева ертсе пыракан «Эткер» ансамбль хӑйӗн илемлӗ юрри-ташшипе пурин чӗрине те тыткӑнланӑ. Ачасем юрӑсем итленӗ кӑна мар, халӑх вӑйӑсене те хастар хутшӑннӑ: «Куҫ хупмалли», «Асанне мӗн тӑван?» тата «Хуралҫӑлла» вӑйӑсем чӑн-чӑн уяв кӑмӑл-туйӑмне йӗркеленӗ.
Николай Фомиряков ӑстаҫӑ вара чӑваш халӑх музыка инструменчӗсемпе — сӑрнайпа, варганпа, ҫатӑркапа паллаштарнӑ. Ачасем вӗсене алла тытса пӑхма тата кӗвӗ кӑларма пултарнӑ. Ку мероприяти чӑваш йӑли-йӗркине ҫамрӑк ӑру патне ҫитерме май панӑ.
Красноармейски районӗнче «Туслӑх кӑшӑлӗ» ҫурхи юрӑ-вӑйӑ уявӗ иртнӗ. Ӑна вырӑнти хастарсем кӑҫал 11-мӗш хут йӗркеленӗ.
Уява хӑй вӑхӑтӗнче Трак пуххи ирттернӗ илемлӗ вырӑнта, Шетмӗ шывӗ хӗрринче, «Виҫӗ хӗвел» пулса иртнӗ этнопаркра ирттернӗ. Кун пирки Нестер Янкас ячӗллӗ культурӑпа искусство тата литература пӗрлӗхӗн правлени председателӗ, Чӑваш таврапӗлӳҫисен пӗрлӗхӗн Красноармейски тӑрӑхӗнчи уйрӑмӗн яваплӑ секретарӗ Виталий Михайлов «Контактра» халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.
Уява юрӑ-ташӑ ӑстисем, шкул ачисем, чӑваш халӑхӗн ырӑ йӑли-йӗркине кӑмӑллакан 300 яхӑн ҫын хутшӑннӑ. «Ача пахчисенчи пӗчӗккисене те йыхравланӑччӗ — шӑрӑх ҫанталӑка пула тухаймарӗҫ», — пӗлтернӗ Виталий Михайлов.
Чӑваш чӗлхи вӗренмелли «Хавал» уйлӑх кӑҫал та ӗҫлӗ. Кӑҫал вӑл утӑ уйӑхӗн 12-18-мӗшӗсенче, вырсарникунтан пуҫласа шӑматкунччен ӗҫлӗ. Ӑна «Мечта» (чӑв. Ӗмӗт) санатори-профилакторире йӗркелеме йышӑннӑ. Уйлӑх пӗлтӗрхи форматпах иртӗ, анчах унта 12 ҫултан аслӑраххисем валли программа хатӗрлеҫҫӗ. Уйлӑх вӑхӑтӗнче семинарсем, ҫавра сӗтелсем, социаллӑ-гуманитари, музыкӑпа ӳнер факультечӗсем ӗҫлӗҫ, чӗлхе тата спорт вӑййисем йӗркелӗҫ.
Университет халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче ҫапларах пӗлтернӗ:
«Мӗн-ха вӑл ҫуллахи «Хавал» университет? Пӗр эрне хушши эпир унта мӗн-мӗн тӑватпӑр?
1. Чӑваш чӗлхи ӑшӗнче пурӑнатпӑр тата ӑна уйрӑм ушкӑнсенче вӗренетпӗр. Чӑвашла сӗм пӗлменнисем валли те, чӑвашла лайӑх пӗлекенсем валли те уйрӑм вӗреневсем иртеҫҫӗ. Вӗреннине ҫирӗплетме, маннине аса илме пире Хавал университетра йӗри-тавра чӑваш чӗлхи янӑрани пулӑшӗ».
Шупашкарти юханшыв порчӗ ҫывӑхӗнчӗ ҫӗнӗ ҫӗнӗ скульптурӑпа арт-объект вырнаҫтарнӑ. Унта «Тухья» скульптура пур тата «Хӑйӑрлӑ карап» арт-объект хатӗрленӗ.
Арт-объекта уҫакансем хӑйӑрлӑ карап ачасене кӑҫӑклантарасса шанаҫҫӗ. Унта вӗсем выляма пултарӗҫ. Тухья патӗнче вара сӑн ӳкерӗнме пулать.
Асӑннӑ скульптурӑпа арт-объект Шупашкар юханшывӗн порчӗ тӗлӗнче вырнаҫнине кура пирӗн республикӑна Атӑл тӑрӑх караппа курма килекенсем вӗсене асӑрхамасӑр иртсе каяймӗҫ.
Шупашкарта илемлӗ ытти вырӑн та нумай. Хӗрлӗ тӳремри Раҫҫейӗн тӗрленӗ карттин музейӗ мӗне тӑрать.
Чӑваш Енӗн наци музейӗнче чӑвашла рок-концерт иртӗ. Кун пирки МАХри «Хыпар - Вести Чувашии» каналта пӗлтернӗ.
Концерт «Пирӗн истори – паттӑрла аваллӑх» ятлӑ пулӗ. «Ирӗк Килтӗш музыкант этнофольклор, рок, рок-н-ролл тата блюз жанрӗсемпе чӑвашла юрӑсем, балладӑсем шӑрантарӗ. Атӑлҫи пӑлхарсене халалланӑ уйрӑм пай та пулӗ.
Хӑйне евӗрлӗ концерт курас тесен музейра иртекен «Атӑлҫи Пӑлхар: чӑн тата сцена ҫинчи истори» куравпа паллашмалла, вӑл ӗҫлеме пуҫланӑ та ӗнтӗ», — пӗлтернӗ хыпарта.
Ирӗк Килтӗш пултарулӑхӗпе ҫу уйӑхӗн 21-мӗшӗнче паллашма май килӗ. Концерт 16 сехетре пуҫланӗ.
Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центра пырса ҫӳрекен ватӑсем курса ҫӳреме питех те юратаҫҫӗ. Шӑпах вӗсем валли учрежденире «Социаллӑ туризм» проект ӗҫлет. Ҫул ҫӳреме юратакансене ҫавна май хамӑр республикӑри кӑсӑклӑ вырӑнсемпе паллаштараҫҫӗ, кӳршӗллӗ регионсене те тухса ҫӳреҫҫӗ.
Ӗнер ӳрӗк ватӑсем Шупашкар районӗнчи «Ясна» этнокомплексра пулса курнӑ. Унта ҫитсен вӗсене чӑвашла тумлантарнӑ, кайран вӗсем комплекспа паллашнӑ. Комплекспа кӑна та мар, тӑван халӑх историйӗпе, культурипе, юрри-ҫеммипе, юмахӗ-халапӗпе.
«Яснаран» пирӗн пенсионерем питех те хавхаланса таврӑнчӗ. Мӗн чухлӗ ҫӗннине пӗлтӗмӗр тесе савӑнчӗҫ», — тесе пӗлтернӗ центрӑн специалисчӗ Алешева.
+13.7 °C