Хапăлласа кĕтсе илетпĕр

 

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

 

Кĕнекесем

КĕперПограничниксемЫтла та вăрттăн юратуХĕрес хывнă хĕвелТаркăнПепке çуралсан...Авăн уйăхĕ

[Ĕлĕк]


Хапхаран та кĕтĕм — тайăлтăм,

Алăкран та кĕтĕм — тайăлтăм,

Пуян çын кăмăль çемĕçмерĕ,

Пуçăма тайни килĕшмерĕ...

 

Ники-ники хут купăс —

Пуян çынсем патĕнче;

Тăрăс-тăрăс сикни те —

Куштан этем килĕнче...

 

Мăрăк-мăрăк кушакки,

Мекек-мекек качаки,

Шăри-шари выç ачи —

Пурте мĕскĕн патĕнче...

 

Ана-çаран — тикĕсси,

Тыр-пул тăпри — мымалли,

Хăртнă-хăртнă çĕр-шывĕ —

Пурте куштан аллинче.

Ана урлă улт шырлан,

Ана тăрăх çич шырлан,

Сăртлă, чуллă тĕмеске —

Пурте мĕскĕн анисем...

Тăнлă-тăнлă этемсем —

Ăслă-хаклă куштансем

Йăпăлтиллĕ сăмахла,

Чĕлĕм ăшлĕх тапакла,

Ик-виç стакан эрехле,

Чее-суя элекле,

Карланкишĕн кастарса,

Карма çăвар — кустирек,

Пуян майлă çаптарса,

Чухăнсене хур туса,

Ялан вĕрнĕ йытă пек…

 

Пуян çынна пăхăнса,

Вăл хушнине итлесе,

Урлă-пирлĕ сăх сăхса,

Пупа турă ячĕпе,

Хăмла-ăсла сĕтекпе,

Малалла

Сармантейĕн сар чăххи


Сармантейĕн сар чăххи

Сар çăмарта тунă та

Кăтиклесе йăвинчен

Анса кайнă таçталла,

Вара шăши пынă та

Сарă чăхăн çăмартине

Çапса ватнă хӳрипе.

Халĕ ĕнтĕ çавăншăн

Сар чăххи те какалать,

Сармантей те йĕрет, тет.

 

Чăваш чăххи, килти чăх,

Сармантейĕн сар чăххи,

Пулнă пуль çав пĕчĕккĕ.

Сар çăмарти пысăк мар,

Хуппи çӳхе пулнă пуль.

 

Савнă мучи, Сармантей,

Пĕр çăмарта ваннăшăн

Ан куллянсам эс текех.

Хăв хуйхуна пусарма

Виандот-и, плимутрок —

Шултра чăхă туян-ха.

Какалатăр виандот,

Кăтиклетĕр плимутрок.

Вĕтĕ чăхăн çăмарти,

Сарă чăхăн пулин те,

Кирепеле тайтарсан

Туртать вăтăр-хĕрĕх грамм.

Виандотăн çăмарти

Кирепеле виçсессĕн

Çитмĕл пилĕк грамм туртать.

Кавăлти-пакăлти


Кăвăл-кăвăл кăвăлтăк!

Кăвăлтатса кулюкка

Шулап тăрăх хускалать.

Шулап вĕçсе çитсессĕн

Ниçта вĕçме пĕлмесĕр

Ик çунатне шарт! çапать.

Пăкăл-пакăл пакăлтăк —

Çак сăмаха çыракан

Пакăлтатса пырать те

Сăмах вĕçне çитсессĕн

Шухăш йĕрне пĕлмесĕр

Ик пĕççине шарт! çапать.

Пĕтĕм ӳпке-пĕвертен салам!..


Салам, Стихванăм!

Пĕтĕм ӳпке-пĕвертен салам! Сан патна çырмасан такки чун чăтмасть вара. Çак кунсенче çеç пĕр заказной çыру ăсатнăччĕ, унта «ЧК» валли тесе «Присяга» ятлă сăвă чиксе янăччĕ, илсен пĕр секунд тăмасăр ответле, тесеттĕм, çав сăвă пирки хаçат королĕ кăрттамас В.Я-ч1 хăй сăмахне каланине те эс çырса пĕлтерессе кĕтсе юлсаттăм, халь те акă çавăн çинченех йăнкăртататăп. Сăмах майĕн пĕлтерем тата: ку сăвă кунта, облаçри «Рабочий край» хаçатра вырăсла тухать. Ан шарла-ха, ярса парăп сана. Ăна А. Н. Благов куçарать. Д. Семеновскийпе, Мих. Шошинпа, Д. Прокофьевпа туслашрăм. Тăван пек кĕтсе илеççĕ. Теçеткипе кĕнекесем кăларнă вара хăйсем, малтанхи иккĕмĕшĕнчен Якку абзие — Ухсая — салам!

Вĕренсе тухсанах фронта каятпăр, хаçатсем çине пăхкаласах тăр вара ун чухне, пĕр хĕрлĕ каскăллă богатырь епле çапăçни çинчен вуласа пĕлĕн!

Ну, халлĕхе çитĕ-ха. Паян кунĕпех хулара редакцисем тăрăх чупнă. Радиопа кăларатпăр, терĕç-ха. Нарядсене-мĕнсене çӳретмест комиссар, ĕç пачĕ. Ман ĕçсем килĕшнĕ тата вĕсене. Çыр, çыр çыру. Пур юлташсене те, ватти-вĕттипех, салам!

В. Бараев.

Малалла

Аттем суранĕсем манра пек


Атте ман иртнĕ вăрçăра

Пайтах вут-çулăм витĕр утнă.

Çӳренĕ чух разведкăра

Сахал-и йывăрлăх вăл курнă.

 

Вăл выççине те асапне,

Тар шăршине нумай астивнĕ.

Итленĕ май ун сăмахне —

Чуна пĕр тăвăр пек, пĕр сивĕ.

 

Çаплах тĕнчемĕр лăпкă мар,

Юхать çынсен юнпа куççулĕ.

Хăçан пит çăткăн та хаяр

Мул хуçисен шăпийĕ тулĕ!

 

Атте пач шеллемен хăйне,

Кĕрешнĕ тăшманпа сахал-и

Паттăрлăхне, хăюлăхне

Пĕлтерĕ орденĕ-медалĕ.

 

Хăрушă вăрçă пульлисем

Хальччен урисенче лараççĕ.

Ӳтне кăшла-кăшла вĕсем

Ăна пĕрмай хĕн кăтартаççĕ.

 

Асаплă чух хам аттеме —

Суранĕсем ман шăмшака та

Пит ыраттарнăнах туятăп,

Тирет пек тимĕр чĕреме, —

Эп çĕрĕпе çывăраймастăп,

Вăрçа виçесĕр ылханатăп!

Çулçă çумарĕ çăвать


Çил варкăшрĕ, çĕкленчĕ çулçă...

Вăрман чăпар тумне хывать.

Çакна курсан юлташ йăл кулчĕ:

«Кур, çулçă çумăрĕ çăвать».

 

Çивиттие тем тĕслĕ татăк

Тыттарнă пек пулать çерем.

Илемлĕ çулçă сумкăна та,

Хĕве те çаврăнса кĕрет.

 

Вут пек пилеш, ем-ешĕл чăрăш

Пуçа таймаççĕ-ха сивве,

Вĕсем тăнлаççĕ йăлăхтармăш

Кĕр кунĕ ĕнерен кĕвве.

 

Инкен ула халачĕ евĕр

Тавра хитре юр ӳкиччен.

Ӳкет сар çулçă — çĕнĕ тĕвĕ

Сăмсаланать турат çинче.

Уничери йăмра


Вăл мăшăр йывăç хӳттине пĕлмен,

Хунав кĕтсе час-час сывланă ассăн.

Хăй ачисем пек, çамрăк-кĕрĕме

Сăнанă, пухăнсан вăййа хавассăн.

 

Ун айĕнче сахал-и купăссем

Пĕр-пĕринпе мĕн шуçăмччен тавлашнă,

Калаçнă туй пирки чун савнисем

Е теприсем яланлăх сыв пуллашнă.

 

Таптанă-и çĕрти тымарсене,

Хуппа-и чĕрнĕ, турата-и хуçнă —

Асăрхайман сĕткен тумланине,

Курман: йăмра мĕн-ма пуçне лăш уснă?

 

Шартлама чух уничери йăмра

Чĕтрет ав халĕ тăлăххăн, пĕчченĕн.

Ăна ку чух манатпăр. Вăл вара

Çуркуннесем шавланă вăхăтра

Каллех пире кĕтмешкĕн хатĕрленнĕ.

Йăмăкăм


Ман пур çывăх юлташăм,

Вăл пит чипер сăнĕпе.

Юратнă ырă йăмăкăм,

Савать ăшă куллипе.

 

Вĕренӳре маттур хĕр,

Тăрăшать пулма малта.

Чи çывăх юлташĕсене,

Пĕрмай хатĕр пулăшма.

 

Шкултан килсен чиперкке

Ларать уроксем тума.

Алла илет кĕнеке,

Пуçлать кăларма-хушма.

 

Апатне те пĕçерет

Тутлă шăршă кăларса.

Аннепе пĕрле ĕçлет

Ӳркенмĕсăр тăрăшса.

Салам, Стихванăм!..


Салам, Стихванăм!

Сан çырăвна çак уйăхăн 18-мĕшĕнче, шăпах хам çуралнă кун, илсе çав тери хĕпĕртерĕм. Паллах, эп çуралнă кун эс пĕрер черкке ман сывлăхшăн ĕçмесĕр юлмастăнччĕ. Шавах çапла пулнă, халĕ вара, ху пулмасан та, çырăвна илни юнашар калаçнă пекех туйăнчĕ. Çав кун темиçе çыру илтĕм, çитменнине тата çырăвĕсем те, Иван хулине 14-мĕшĕнче çитнĕскерсем, ман патăма, ман аллăма çитме юриех 18-мĕш числана кĕтсе тăнă-мĕн. Илле Семенччăран та çав кунах илтĕм.

Сăмах майĕпе çавна та каласа хăварам, ман «Фашизм çине!» ятлă сăввăм çав тери начар. Виçе вырăнне кăларса пăрахса, ахаль те япăхскере, веç пăснă, иккĕмĕш вариантне, хам юсанине кĕртмен. Вăл пĕр кун хушшинче çырнă япала.

«Али Паттăрпа» (пĕр экз.) «Çиçĕм çиçет», «Йыхрав» илессе çав тери, «пĕтĕм ӳпке-пĕверĕмпе, пыршă-аршăмпа» кĕтсе юлатăп. «Алийĕ» мана пуçлăхсемпе калаçкалама кирлĕ. Пĕрре пурччĕ те, чăвашсем вуласа çĕтсе пĕтерчĕç. Кашни чăвашĕ пин хут ыйтрĕ ĕнтĕ, çавăншăн мĕн чухлĕ илтĕн, тесе. Хăть 50 пин те, çавах бухг(алтер) тата çавăн йышши службăри этемсем пĕççе шарт çапса тĕлĕнсе çех тăраççĕ, çавна кура «Фашизм çине!» хакне те пин тенкĕрен ирттертĕм пулас. Çитменне тата, вечерта вуласа пани хака тата ытларах хăпартрĕ. Залĕ пысăк. 3 000-4 000 студент вĕреннĕ-çке çак пир-авăр институтĕнче.

Малалла

Пушар


Эрех ĕçсе вăл килчĕ,

Алла пĕр пирус илчĕ.

Ункă-ункă кăларса,

Арçын кайрĕ çывăрса.

 

Пирус ӳкрĕ урайне,

Хыпса илчĕ кавирне.

Йывăç пӳрт çуна пуçлать,

Инкек-синкек кăларать.

 

Халăхĕ çакна курать,

«01» шăнкăравлать.

Кил хуçишĕн кулянса,

Çынсем кайрĕç хумханса.

 

Килчĕ пушар машини,

Çулăм тин чакрĕ хайхи.

Пысăк инкек те пулчĕ,

Арçын çĕре те кĕчĕ.

 

Хăйĕн айăпĕпеле,

Пĕтерчĕ çын, пурнăçне.

Асăрхануллă пулмасан

Тухать пушар

ăнсăртран.

■ Страницăсем: 1... 535 536 537 538 539 540 541 542 543 ... 796
 
1 В.Я. — Яковлев, «Чăваш комуни» редакторĕ пулнă юлташ