Хапăлласа кĕтсе илетпĕр

 

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

 

Кĕнекесем

ПограничниксемТутимĕрЙышăнман сăмахсемТаркăнИлемХусанҪавраҫил

Кӗт кӗтес


Кĕт кĕтес!

Тăват кĕтес

Пирĕн çĕнĕ пурара.

Кĕт кĕтес!

Пĕрер кĕтес

Йышăнтăмăр хамăра.

Варринче —

Петюк пĕччен.

Унăн çук иккен кĕтес.

Кĕт кĕтес!

Вăйă пуçланать каллех.

Кĕт кĕтес!

Тăват кĕтес...

Хăвăрт пул эс, йышăн эс

Тăват кĕтесрен пĕр кĕтес.

Ваҫанка


Выльăх-чĕрлĕх çурт тулли,

Ик анкарти тырпуллă

Ăçта çӳресессĕн те,

Пулас çук вăл çын кулли.

Ун акнă та, çапнă та, —

Тавра ялтан пур çынтан

Вăл пуян та, чаплă та.

 

Тем чул укçи банкăра

Ӳссе выртать хăй тĕллĕн…

Епле халĕ Ваçанка

Пуйса кайнă вăл тĕрлĕн?

Хăш-хăш улпут çĕрĕсем те

Ун кĕсйине кĕреççĕ.

 

Хăшĕ, ăна йăлăнса.

Куççульпелех йĕреççĕ.

Хĕрĕх-аллă çухрăмран

Чул турттарса çурт тăвать,

Ăçтан кăна тухать пуль

Ун çав тĕрлĕ вăй-хăват?

 

Çил арманĕ çилпеле,

Шыв арманĕ шывпала

Çĕрĕн-кунĕн кĕрлеççĕ

Уншăн мĕнпур вăйпала;

Ваçанкашăн çын çеç мар,

Çилпе шыв та ĕçлеççĕ.

 

Çавăнпа та çав ăна

Пурте лайăх пĕлеççĕ.

Пур енчен те ырлăхсем

Шыв пек юхса килеççĕ,

Улпутсем те хăш чухне

Унтан кивçен илеççĕ.

 

Питĕ хытă «пулăшать»

Аптăранă çынсене —

Сĕлĕх пекех сăхать вăл

Чухăнсенĕн кансене.

Ĕçет хырăм кӳпиччен

Малалла

Вӗсем пӗлеҫҫӗ


Тимирязев ячĕпе хисепленсе тăракан ялхуçалăх академинчен вĕренсе тухнă Петров колхоза таврăннă.

— Халĕ çеç пĕчĕкçĕччĕ, урамра чупса çӳретчĕ, ялти шкула вĕренме чупатчĕ. Ял хуçалăхĕн пысăк специалисчĕ пулса таврăнчĕ халь, — тесе калаçнă колхоз правленинчисем.

— Пирĕн ферма выльăхĕсене пăхма вĕренсе юласчĕ. Ĕне фермине пыма чĕнер. Каласа патăр пире мĕнле пăхсан ĕнесене сĕт хуштарма пулать. Ав, выставкăра пĕр ĕнерен талăкра 69 литр çурă сĕт суса илеççĕ, тет, — калаçнă дояркăсем.

— Пирĕн ферма сыснисене пăхма вĕренсе юласчĕ.. Ав, Мускаври выставкăра пĕр ăратлă сысна 26 пăт туртать, тет. Вот сысна-тăк сысна! — калаçнă свинаркăсем.

Петров ĕне фермине курма пычĕ. Фермăна кĕрсенех чарăнса тăчĕ. Пĕр хура ĕнене купарчинчен çапса илчĕ — тусан тухрĕ. Тепĕр ĕнене шыв парса пăхрĕ — ĕни шыва ĕçсе ячĕ, аллинчи туйипе ĕнесем выртнă çĕрте хытса выртакан тислĕке тĕртсе илчĕ те, ĕнесене мĕнле пăхмалли çинчен питĕ кĕскен каласа пама тытăнчĕ:

— Ĕнесене апат лайăх памалла, вĕсене вăхăтра çитерсе вăхăтра шăвармалла, таса тытмалла, — тесе вĕçлерĕ хăйĕн сăмахне.

Çакна илтнĕ хыççăн Петровăн авторитечĕ пĕтсе ларчĕ. Дояркăсем çапла пăшăлтатса илчĕç:

Малалла

«Кашни каҫах — кайма пуҫтарӑнни...»


Кашни каçах — кайма пуçтарăнни.

Тĕлĕксенче — чĕлтĕртетес пек сывлăш,

Çĕр çырлисем чалт пĕрхĕнес пек шывлă.

Çак тĕнчене савмасăр — кайрăн-и?

 

Кашни каçах — кайма пуçтарăнни.

Улах — кулах! — чунсем вылянă улăх.

Ку тăрăхсем тулли турат пек тулăх.

Сыпса пăхман çĕткен пек — савăнни.

 

Кашни каçах — кайма пуçтарăнни.

Тĕшне пĕлмен сар мăйăр ăшĕ!

Ку тăрăхра мăн тинĕссем те ăшăх,

Мĕн тарăнни — куç — авăр — тарăнни.

 

Çак таврана савсах — каятăн-им?

Ик тĕнчере пĕр-пĕчченех çӳретĕп.

Кĕрхи каçсен куçа çиен йӳçекĕ —

Эп икĕ тĕнчере тăр пĕчченни...

«Мӗн каласси куҫра пулнишӗн...»


Мĕн каласси куçра пулнишĕн

Ӳпкевĕм çук — ан айăпла.

Каçар пĕр туйăмсăр кулнишĕн,

Хăш чух ман кăмăлăм çапла.

 

Куратăн-и, вылянчĕ сывлăш?

Туятăн-и, чĕтрет шăлан?

Çу каçипе кивелнĕ сырăш

Кĕç кайăк сассипе тулать.

 

Кĕр шăршине туятăп мар-и...

Çил çулçă вăййинче асать.

Кунта — сип-симĕс те сап-сарă,

Кунта халь — кăткăс та ансат...

Мечӗк


Тăппи-таппи-тап-тап!

Хытăрах мана эс çап!

Çавăрса çĕре пăрах! —

Пулăп эп хаваслăрах.

 

Тăппи-таппи-тап-тап!

Меллĕрех мана эс çап!

Хĕнесен те эс мана,

Кӳренместĕп эп сана.

 

Тăппи-таппи-тап-тап!

Эп сикмешкĕн юратап.

Эх, çитесчĕ пĕлĕте!

Пурнăçласчĕ ĕмĕте!..

Тăппи-таппи-тап-тап!

Тыт мана!

Атту тарап!..

Сайккапа Суйкка


Йăкăлт-якăлт! Йăкăлт-якăлт!

Сикрĕ, сикрĕ, сикрĕ Сайкка.

Йĕчĕ, йĕчĕ, йĕчĕ Суйкка:

— Ай! Сикет кĕпер çине,

Тарĕ кĕç вăрман хыçне!..

 

Йăкăлт-якăлт! Йăкăлт-якăлт!

— Эпĕ сан теттӳ-çке, Суйкка, —

Тет ăна мулкачĕ Сайкка, —

Сикмĕп эп кĕпер çине,

Тармăп эп вăрман хыçне.

 

Йăкăлт-якăлт! Йăкăлт-якăлт!

Сикрĕ, сикрĕ, сикрĕ Сайкка —

Ыр сăмах итлет, ав, Суйкка:

— Пулăп эп ялан санпа,

Эп санпа — хавас сăнпа!

 

Йăкăлт-якăлт! Йăкăлт-якăлт!

Санпала пĕрле сикетпĕр,

Юханшыв патне çитетпĕр,

Сикĕпĕр кĕпер çине,

Тарăпăр вăрман хыçне!

 

Йăкăлт-якăлт! Йăкăлт-якăлт!

Сикрĕ Сайкка, сикрĕ Суйкка,

Сикрĕç, сикрĕç, сикрĕç çуйкăн!

Сикĕç, ак, кĕпер çине,

Тарĕç сĕм вăрман хыçне.

 

Йăкăлт-якăлт! Йăкăлт-якăлт!

Çитрĕç, ак, кĕпер патне,

Ситрĕç, ак, вăрман патне...

Сикĕç кеç кĕпер хыçне,

Сикĕç, ак, вăрман хыçне...

 

Йăкăлт-якăлт! Йăкăлт-якăлт!

Малалла... Аннесĕр шиклĕ...

Малалла

Кӗске доклад


Чăваш АССР Халах Комиссарĕсен Совечĕпе ВКП(б) обком бюровĕ «Кил вырăнĕсенче сад ĕрчетесси çинчен» йышăннă постановление хăшпĕр колхозсем тĕплĕн сӳтсе явман, кăшт-кашт калаçкаланипех ирттерсе янă. (Çырусенчен.)

Доклад тăвакан çын ӳсĕрсе илчĕ те калама тытăнчĕ:

— Ĕнтĕ çапла, юлташсем! Эпĕ пит кĕске каласа парап.

— Кĕске аван ĕнтĕ. Ытлашши вăрăм тăсса калани итлеме йăлăхтарать,— терĕ тахăшĕ хыçалта ларакансенчен.

— Эпĕ сире партипе правительство «...кил вырăнĕсенче сад ĕрчетесси çинчен» йышăннă постановление пурнăçлас тĕлĕшпе мĕнле ĕçлемеллине каласа парасшăн,— тесе пуçласа ячĕ вăл. — Вăл постановлени тăрăх кашни хуçалăхăн хăйĕн кил вырăнĕнче 15–20 тĕп йывăç лартса ӳстермелле, кун çинчен эсир ĕнер итленĕ радиопередачăран пĕлетĕр, ун çинчен каламăп. Революци хыççăн симĕс йывăçсем лартнă çĕр талккăшĕ мĕн чул ӳсни çинчен те эпĕ каламăп, — ăна эсир хăвăрпа юнашар ларакан «Шурăмпуç» колхозăн пысăк садĕнченех курса тăратăр. Садсем тупăш кӳни çинчен те каламăп. Ăна эсир Упрам колхозникăн панулми сачĕпе Вăрăм Павăлăн çырла сачĕ пĕлтĕрхи çул мĕн чухлĕ тупăш панинченех пĕлсе тăратăр. Партипе правительство сад ĕрчетекен колхозниксене пулăшу парассине те ĕнерхи радиопередачăран пĕлтĕр — ун çинчен те каламăп. Çимĕç йывăççине чи паха сортлисене суйласа лартма кирли çинчен те каламăп. Мичурин сорчĕсем, анис улмасем çиме пит тутлине пĕчĕк ачасемех аван пĕлсе тăраççĕ. Сад ĕрчетес ĕçе ертсе пыма ăста садоводсем хатĕрлеме кирли çинчен те каламăп.

Малалла

Самана таппи


Тĕрĕслĕх кăвайчĕ чунра сӳнмесен,

Хăюллăн утма мехел çитерсен,

Вăй-хална кура пурнăçа çĕнетсен, —

Сана валли яр уçă çĕн самана таппи.

 

Ырăпа усала уйăрма вĕренсен,

Хытса ларнă чуна сăмахпа çемçетсен,

Хăюлăх тени ултава çĕнтерсен, —

Сан аллунта, ентешĕм, çĕн самана таппи.

 

Эхер пĕри те тепри саккăрла çаптарсан,

Е тата ыр çынна пĕтерме хăтлансан,

Сăмах вăйĕ ӳкнине çĕкленме пулăшсан, —

Тайма пуçăм сана, çĕн самана таппи!

Капӑр тум халь тӑхӑнатпӑр


Тĕслĕх кăтартсам, куян,

Курăнар паян пуян,

Тăхăн капăр кĕпеме

Уявра халь çӳреме.

 

Тĕлĕнĕ атте-анне

Курсанах хĕр-куянне:

— Пирĕн килте пур иккен

Пит хитре куян-пике!

 

Ун валли принц тупмалла,

Лавккана васкамалла!..

Атте куян-принц туянĕ,

Савăнĕ пике-куянĕ.

 

Тяппипе принц пуçран шăлĕ —

Тăхăнтарĕ пуç кăшăлĕ:

— Эс — çураçнă хĕрĕм, — тейĕ,

Хĕр-куянăм хĕпĕртейĕ.

 

Куян туйĕ чаплă кĕрлĕ,

Пит нумай куян-тус вĕрлĕ —

Пăхĕç ман куян çине.

Сăнĕç мана — хуçине.

■ Страницăсем: 1 2 3 4 5 6 7 8 ... 723