Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Чăвашра çĕнĕрен сăвăç

«Эп вилсен». Çеçпĕл Мишши

1

Çеçпĕл Мишши —

«Кăвар чĕре» —

Чăваш сăвăçи,

Ирĕке йыхăран тӳре,

Хăват чĕнӳçи!

«Чăваш ачи, сассуна пар!

...Сана кĕтеççĕ».

Чунупа пулнă хăв патвар,

Эс — Кĕрешӳçĕ!

Ху çинченех çырнă пулĕ

«Чăваш ачине».

Эс хăвах кăвар чĕлхеллĕ

Килнĕ тĕнчене!

Хăвна-çке эс танлаштарнă

Çеçпĕл чечекпе.

Чи пĕрремĕш хастар утнă

Ирĕк çулĕпе.

Чи пирвайхи çурхи чечек —

Черченкĕ çеçпĕл.

Чăвашшăн пултăн эс тĕрек —

Сăвăçă — Çеçпĕл.

Малалла

Колхозăн хирĕнче ыраш выратчĕ халăх.

Кĕретĕп çын шутне — эп тытнă çĕн çурла.

Анне вĕçлерĕ ĕнтĕ виççĕмĕш каçалăк.

Ĕçлетĕп эпĕ те унпа ăмăртмалла.

Юнашарти ана çинче те пĕр канмасăр

Хул-çурăмне авса Ануш аппа вырать.

Пĕччен пулин те, пирĕнтен хăлаç юлмасăр

Çурлипеле пĕр тикĕссĕн çаварттарать.

Кĕлте çыххи пĕтĕрнĕ чух пуçне çĕклет те

Ануш сăмах хушать:

— Хăпмасть нуша çумран.

Çурла якалчĕ-çке, шăллаттарма тивет пуль.

Çынран юлатăп ĕнтĕ тимĕрçе кайсан.

Хăш вăхăтра кĕлти тулать ун — чухлаймастăн.

Каллех вылянтарать ӳпкевсĕр сăмаха:

— Эй, ĕнерхи хул-çурăм халĕ ыратасшăн...

— Куля, сан пилĕк-çурăму сурмасть-и-ха?

Сăмах чĕнместĕп. Пилĕке сăтăркалатăп —

Хуллен выляткалатăп хытнă шăм-шака.

Ануш аппа каплех тем шахвăртса калать ав:

— Терт-нушари юлташ хурăнташран паха.

Те вăйă, те вăлту сăмах астарнăран-ши —

Ача ăсĕпеле сĕнетĕп эп:

— Анне,

Ануш аппан кив çурлине шăллаттарам-и?

Малалла

Çĕр çаврака. Тĕнче тăват кĕтеслĕ.

Тăванлăх танлăн утрĕ варрипе.

Ахăрмаран сехре хăппи килсессĕн,

Хăяматра çухаласса пĕлмесĕр

Сукмак пĕрлешрĕ кашкăр йĕррипе.

Инçетлĕхри сенкер çĕрсен кĕтесĕ

Чĕмсĕрленсе чĕнсен хаяр çиле,

Ентешĕмсем хирте шăнса кӳтеççĕ,

Нуша пăтти пуçтарăнса çиеççĕ

Пур чух пылпа, çук чух шывпа — пĕрле.

Çĕр хĕсĕр мар. Тĕнче тăват кĕтеслĕ.

Чĕм кĕртрĕ чĕрĕлĕх кашни кĕтессине.

Чĕлхен чĕтревлĕ йыхравне илтсессĕн,

Чун ăшшине йышпа хĕрӳлетесшĕн

Тăванлăх сарчĕ аслă ытамне.

Алран алла парсан пăшал,

Мĕскер кусать çынран çынна?

Урать усал, ĕрчет шакал.

... Ăса кĕрейрĕм тин кăна.

Чунран чуна пырсан хавал

Мĕскер куçать çынран çынна?

Тухать халал, хĕрет вăй-хал.

... Ăша илейрĕм тин кăна.

Çынран çынна куçсан ăс-хал

Телейсĕр хăвармасть çынна.

Çын ăраскалĕ çакнашкал.

... Туйса илейрĕм тин кăна.

Аран-аран палăракан çул хыттипе, çил-тамана пăхмасăрах, пĕр лав чуптарать. Çуна çинче хĕрпе каччă. Вĕсем йĕри-тавра мĕн пулса иртнине асăрхамаççĕ те тейĕн, брезентпа пĕркеннĕ те шăкалтатса калаçса пыраççĕ.

Юлашкинчен каччи ассăн сывласа илет, салху куçĕсене мăчлаттаркаласа хĕрĕ çине пăхать.

— Тăватă çул пĕччен пурăнмалла, — пăшăлтатать вăл хурлăхлăн. — Ытла та нумай вĕренмелле-çке санăн, Оля!

— Юратсассăн, ытларах та кĕтме пултаран, Павлуш, — йăпатать хĕр хăй савнине. — Эпир пĕр-пĕрин патне çыру çӳретсех тăратпăр-çке, уявсене те, ав, пĕрлех ирттеретпĕр.

Уйрăлу пĕрре те хурлантармасть тейĕн, унăн сăн-пичĕ савăнаçлă, капăшка тутисем йăл та йăл кула-кула илеççĕ.

— Ялан çавнашкал вĕсем, пирĕн туйăмсем, — тет Павлуш, савнииĕ çине хурлăхлă куçĕсемпе пăхса.

— Мĕнле?

— Каччине салху чухне хĕрне савăнăçлă.

— Мĕн пирки çапла вăл, Павлуш?

— Ăçтан пĕлем эпĕ, Оля...

— Эпĕ пĕлетĕп.

— Кала.

— Эсĕ кӳренместĕн-и?

— Паллах, кӳренместĕп.

— Мĕншĕн тесен...

— Мĕншĕн тесен эсĕ каятăн, эпĕ юлатăп. Çĕнĕ çынсем, çĕнĕ вырăнсем... Санăн ман çинчен шухашламашкăн вăхăт та пулмĕ.

Малалла

Ăшă çу иртет,

Сисмесĕр ан юл.

Часах кĕр çитет,

Эс халь савăн, кул.

Хĕвел ав хĕртет

Пите пĕçертет.

Çумăр та килет,

Йăпатса илет.

Чечек ешерет,

Пире илĕртет.

Тырă-пул кĕрет —

Хресчен хĕпĕртет.

Кайăк–хур ишет

Аслă кӳлĕре.

Йышĕ ӳсĕ, шет,

Кашни килĕре.

Тавах, тулăх çу,

Кунна эс ан су.

Пырсам ĕмĕре,

Савăнтар пире.

(Чăн пулни)

Ак шаккарĕç алăкран —

Умра тăрать пĕр чикан:

«Ыр çын пулса, пулăшсам,

Мĕн те пулин эс парсам».

Патăм çĕрулми, укçа —

Ярап терĕ юмăçа.

Ыйтрĕ мăшăрăн ятне,

Миçе ача иккенне.

Виç хут сăхсăхма хушрĕ:

«Манран эс ан кул, — терĕ, —

Пăхнăшăн ним кирлĕ мар,

Йĕппе çип çеç мана пар».

Темшĕн эпĕ итлерĕм,

Хамран-хамах тĕлĕнтĕм:

Йĕп мыскарийĕ çинчен

Илтнĕччĕ тантăшсенчен.

«Ĕненетĕн-и мана?

Ан ултала ман чуна».

«Çук, паллах», — тетĕп ăна.

«Эс пытар-ха куллуна.

Шан мана, калап чăнне,

Ак, тупăк тухассине.

Çывăх çыннăвах пăснă,

Саншăн чиркĕве кайнă.

Виççĕр тенкĕ шеллемен,

Çук, укçа вăл хĕрхенмен.

Эс мана мĕн чуль паран,

Кĕлĕ тумашкăн кайран.

Мана укçи кирлĕ мар,

Эс ху сывлăхушăн пар.

Параймасассăн виççĕр,

Çурри те эппин çиттĕр».

Малалла

Яш кунра çухатнă

Тĕкĕре ак тупрăм.

Кăшт тĕсне çухатнă,

Пур пĕр хама куртăм.

Ах хай улталасшăн,

Эп унта хитреччĕ!

«Ма эс кăтартасшăн

урăхла, пĕлесчĕ?»

Аллăм та чĕтрерĕ,

Куçăм тĕтреленчĕ...

Тĕкĕрĕм пĕлтерчĕ:

«Пурте — ĕччĕ, — ĕччĕ...»

Ялт çиçет те çиçĕм

Чăрмалать чуна.

Унăн ĕçĕ вĕçĕм,

Ма вăрçас ăна?

Кашнин хăйĕн ĕçĕ,

Кашнин хăй шăпи.

Вĕçекенĕ — вĕçĕ,

Тепри çĕр шапи...

Чуна чун хуçа-им?

Ман пекки те пур:

Çунатне хуçайнă

Хурлă кайăк хур.

Хĕвеллĕ ăшă çу кунĕ. Скверта çамрăк мăшăр çӳрет. Арçынĕ хура куçлăхпа. Хĕрарăмĕ ăна хулран çаклатнă. Кĕçех эп ларакан хыçлă вăрăм сак çине пырса ларчĕç.

Эпĕ вĕсем калаçнинчен пĕлтĕм: ку хĕрарăм хура куçлăхлă арçын арăмĕ. Нина ятлă.

— Кам та пулин пур-и ку сак çинче? — ыйтрĕ унран упăшки.

— Пур. Санпа юнашарах, сылтăм енче, çамрăк арçын ларать, — пĕлтерчĕ ăна арăмĕ.

Хура куçлăхлă арçын ман енне вăрт çаврăнчĕ:

— Эсир студент мар-и? — тесе ыйтрĕ.

Сăмах май эп ăна хам çыравçă пулни çинчен каларăм. Хура куçлăхлă арçын хăпартланса кайрĕ. Унтан ассăн сывласа илчĕ те:

— Ман çинчен мĕн те пулин çырма пулмасть-ши? — терĕ.

Вăл эпĕ мĕн каласса кĕтмерĕ, калаçăвне малалла тăсрĕ:

— Эпĕ çирĕм пĕррере. Çулталăк каялла шоссе çулĕ çинче авари тӳсрĕм. Сĕм суккăр пулса юлтăм. Юридици факультетĕнче юлашки курсра вĕренеттĕм. Пурнăç çинчен эп нихăçан та çакнашкал шухăшласа курман. Аттепе анне пысăк ĕçре лараççĕ. Нинăпа пĕрлешичченех манăн виçĕ пӳлĕмлĕ хăтлă хваттер, ют çĕршывра туса кăларнă çăмăл автомобиль, сотовăй телефон — тĕрĕссипе, пурте пулнă. Уйăха та çутçанталăкран укçалла илес пек туйăнатчĕ мана...

Малалла