Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

«Ак Барс» — чемпион!» — тесе кăшкăрни,

Пăва хули те тăрăх çĕкленет.

Çĕрлехи сас таçта çити кайни —

Хăшпĕр çынна вырăн çинчен çĕклет.

Машинăсем вăрăм сигнал парса,

Калăн, туй килнĕ пек кăшкăртаççĕ.

Çамрăксем пур урама янратса,

«Ак Барс» çĕнтернĕшĕн савăнаççĕ.

Апрелĕн вуниккĕмĕшĕ паян —

Космонавтика кунĕ — паллă кун!

Тутарстан кĕрлет, кĕрлет ян! та ян!

«Ак Барс» матчра хастар çĕнтернĕ ун.

Пĕррене те ноль шутпа вĕçлесе,

Гагарин Кубокне вăл тивĕçрĕ.

Кӳршисен хапхине хăй гол кĕртсе,

Тутарстана тӳпенех çĕклерĕ.

Çавăнпа Хусан хули кăна мар,

Пĕтĕм Тутарстан хавхаланать ав.

Пăвана та вăратрĕ çав хыпар,

«Ак Барс» хоккеисчĕсене — мухтав!

Шыв арманĕ-и эс

Е çил арманĕ, чун-чĕрем?

Тĕрлĕ шухăш авăртан

Самантсерен.

Каллĕ-маллĕ хутласа

Хăлтăртатан,

Тĕлсĕр çилĕн

Урăм-сурăм тулашан.

Е хĕвеллĕ кунăн — йăлтăр!

Е эс ăмăр. Пурте пултăр,

Пурте пултăр, пурте пултăр! —

Чун тени вăл тем те куртăр.

Пуçăмра — çӳçеллĕ тутăр,

Çӳçине çил вĕçтерет.

Мĕн вырăнне мана хутăр?

Тĕрĕсне кам пĕлтерет?

Çил арманĕ, шыв арманĕ,

Ал арманĕ авăртать.

Арман чулĕн çивĕч шăлне

Шăйра-шăйра мăкатать.

Арман — йывăр çуначĕпе

Тӳпенелле туртăнать,

Пĕр çĕкленсе, пĕр кукленсе,

Çăнăх сапса, хывăх сапса,

Шыва, çиле чӳк тăвать,

Кăштăртатса, çаврăнанса,

Çавра юрăсем хывать.

Çын ăшĕнчи тĕнчере те

Çитмĕл çичĕ вăй вылять.

Çын ăшĕнчи тĕнчере те

Чун армань кăлтăртатать.

Пукане чирлерĕ,

Нимĕн те çимест.

Эп чĕнсен — чĕнмерĕ,

Тек выляс килмест.

Эп ăна чĕркерĕм

Ăшă кипкепе,

Сăпкара сиктертĕм

Пит хĕрхеннипе.

Канăçа çухатрăм

Ĕнтĕ уншăнах,

Юрăсем юрларăм

Ывăнмасăрах:

«Тухтăр эсĕ пулăн

Çитĕнсе çитсен,

Аннӳне сыватăн

Чирлесе ӳксен».

Атăл тăрăх хăпарать шурă пăрахут.

Çыран хĕрринче ларать пирĕн пĕчĕк çурт.

Йытă çури хамлатать алăк умĕнче.

Сар автанĕ авăтать аслăк çумĕнче.

Чăххи-чĕппи айкашать, хĕвел питтинче.

Ачи-пăчи савăнать Атăл хĕрринче.

Çулçӳревçĕ сас парать — çамрăк капитан:

«Кам манпа пĕрле пырать — ишĕ кăмăлтан!»

«Ӳссе çитĕпĕр часах!» — терĕç ачасем.

«Ишсе кил ун чух татах!» — илтĕнчĕç сассем.

Йыт çури вĕрет — куштан: «Каях! Кай кунтан!»

Сулчĕ çунатне автан: «Сыв пул, капитан»

Çуллахи каникула тухнăранпах ĕмĕтленсе пурăннă ĕмĕчĕ пурнăçа кĕреймерĕ Нинăн. «Вăрçă!.. Фашистла Германи пирĕн çине ирсĕррĕн тапăннă», — пĕлтерчĕç пĕр ирхине. Тăваттăмĕш класран вĕренсе тухнă хĕрачан пионер лагерьне каймаллаччĕ, анчах халь ĕнтĕ ун çинчен шутламалли те çук. Вăйпитти арçынсем, вĕсен шутĕнчех Нина ашшĕ те, фронта кайса пĕтрĕç. Хĕрарăмсем Великая юханшыв хĕррипе окопсем чаваççĕ.

Фронт çывăхĕнчи хула пурнăçĕ тĕпренех улшăнчĕ Урамра ытларах çар çынысене тĕл пулатăп. Нинăсенчен инçех мар, хула хĕррине вырнаçнă районти больницăна, час-часах хĕрлĕ хĕресле автомашинăсем пыра-пыра кĕреççĕ. Шурă халатлă, пилотка тăхăннă хĕрарăмсем бинтпа чĕркесе пĕтерпĕ суранланнă çынсене наçилкка çине вырттарса палатăсене иле-иле каяççĕ.

Нина амăшĕ, окоп чавнă çĕртен хытă ывăнса таврăнать пулин те, кашпи каç пĕрре больницăна кайса пăхмасăр çывăрма пултараймасть.

— Хамăр хулари пĕр палланă çынна илсе килчĕç. Аçу çук... — тет амăшĕ, юлашки кунсенче куççульпе хĕрелсе тăртаннă куçĕсене хĕрачинчен пытарма тăрăшса..

Малалла

1

Мишша пиччем...

Латсăр асар-писер, хăрушă каçхине,

Эс çеç пĕлетĕн, сĕм çĕрле е ир енне —

Ват çăкаран кайса çакăниччен,

Вилĕмӳпе тĕлме-тĕл пуличчен —

Ĕç вырăнне пусăрăнса ларса,

Сĕтел питне шăтăкласа, чăрмаласа —

Чĕртнĕ-чĕртмен, тӳрех, темрен хăранăн

Эс миçе шăрпăк сӳнтерме васкарăн?..

«Эй, Турăçăм, мĕн-ма мана пăрахрăн,

Хĕн танати туллать — чăтап хăраххăн,

Чурăс çынсен тетти эп», — терĕн-им?

Мăшкăл тӳсни пуссах антарчĕ-им?

Телей пӳрменшĕн ӳлесе хухленĕн

Ăшри хĕлĕхусем арканчĕç-им?

Пĕчченçĕ-пĕчченех пурăннăçемĕн

Юратăву чăл-пар саланчĕ-им?

«Инкек-синкек лутăркаса пĕтернĕ,

Чирлĕ, асаплă, чухăн чăваша

Шупашкарта та, Украинăра та

Çын вырăнне хумарĕç», — терĕн-им?

Ним юлмасса шанмин — юн тымарне татса:

«Юна пĕрĕхтерем хăть!» — терĕн-им?

Кантур пӳлĕмĕнче пăяв шыранăçем

Юн тумлатса утса çӳрерĕн-им?

«Эп — çутă тĕнчере çукпа пĕрех,

Эп никама та кирлĕ мар», — тесех,

Малалла

Йĕксĕк чĕлхи йĕке мар,

Арча тĕпне хураймăн.

Куратăн унран типшар,

Тĕксĕмленет çутă сăн.

Айăпсăр кӳрентерсен,

Чĕре хӳхлет ачалла.

Çын тĕрли пулать иккен:

Нимсĕр хуçать кăмăла.

Пуплеме пĕлмен сăмах

Пите-куçа вăрăнать.

Инкек-синкек вăл çумрах,

Йăваша çил те туллать.

2011, 02, 05

Мĕн тесе кăна çырас-ши пĕр пĕлмен çынна,

Уçса параймастăп пуль çыру тăрăх чуна.

Йышăнса илсемĕр хĕрӳллĕ, ăшă салам,

Салампа пĕрлех сире ырлăх-сывлăх сунам.

«Тутарстан чăвашĕсем» теекен группăра,

Вуласа «çӳреттĕм» тĕрлĕ хыпар-хăнара:

Сирĕн сăна унта курсан — пăлханса кайрăм,

Мĕн-тĕр çыхăнтарать пире, эп çавна туйрăм.

Хăвăр та ăнкартăр, паллах, ман шухăшсене,

Шăпа тени илсе тухрĕ сирĕн çул çине,

Мĕншĕн тесен чунăм таса, ырă кăмăлăм,

Пĕтĕм тĕнчешĕн парне пултăр йăл-йăл куллăм!

2011, 02, 06

Çенĕкре ларать куршак,

Йăпшăнса пырать кушак.

Какай çиес килнипе

Канăç пĕтрĕ иртенпе.

Вăйĕ çук аш çимесен,

Кайса ӳкĕ çил вĕрсен.

Шăши епле тытмалла,

Питне епле çумалла?

Кушак йăппăн пускалать,

Куршак тавра кускалать.

Тен, унта хуран кукли?

Эх, пулас карас пулли!

Ĕмĕтленчĕ кăлăхах,

Мăр-мăр кайрĕ пăлхансах.

«Эх, телейĕ çук пулас —

Куршакра йӳçет кăвас!

Урамра тӳлек те ăшă çанталăк. Хутран-ситрен йытăсем канăçсăррăн вĕрсе яни тата картана вырнаçса пĕтеймен пирки выльăх-чĕрлĕх макăрни илтĕнет. Ялти культура керменĕнчен ташă кĕвви тата çамрăксем ахăлтатса кулни, кăшкăрашса калаçни урамра шăплăха сирет. Мăнтарăн çамрăкĕсем, кунĕпе ĕçлесе ывăнаççĕ пулин те пĕр каç та клуба каймасăр юлмаççĕ, тунсăхласа çитнĕ тантăшĕсене курма вăскаççĕ. Çамрăк çамрăках çав. Юн вĕресе çеç тăрать. Чĕре тухса ӳкесле хыттăн тапать. Мĕн тери хăвăртрах каç пултарас килет. Уйра ĕçлетĕн-и, вăрманта утă çулатăн-и е кил хушшинче тирпейлетĕн-и — пуçран чун савакан çын сăнарĕ тухмасть. Ывăнса çитсен те хĕвел аниччен нумай юлмарĕ ĕнтĕ, чăт тесе лăплантаратăн. Пĕрмаях савăнăçлă юрăсем юрлас килет, ытла та телейлĕ самантсенче вара çунат хушса вĕçме те хатĕр. Юханшыв хĕрринчи лăстăркка ватă йăмрасем çулçисене шывра чӳхени, тӳпере каçса кайса тăри юрлани, хĕвел хĕртсе пăхни — пурте саншăн пек туйăнать... Халь йăлтах тĕксĕмленнĕ, çутă уйăх та ман çине сиввĕн те хĕрхенсе пăхать пек. Хĕвел те кăнтăрла манран куçне тартать.

Сакă çинче ларакан Натали аппа сисмесĕрех йывăр асаилĕве путрĕ. Ăна халь никам та кансĕрлемест. Çанталăкĕ лăпкă. Аса илмелли вара çав тери нумай. Пуçри шухăшсем хăвăрт-хăвăрт мĕлтлетеççĕ. Натали аппа куçне ал тутрипе шăлса илчĕ. Унăн пит çăмарти çине икĕ вĕри тумлам юхса анчĕ. Çакна туйнă пĕркеленчĕк пичĕ туртăна-туртăна илчĕ. Аллисем тăр-тăр чĕтрерĕç. «Эх, пурнăç!» — терĕ вăл ассăн сывласа. Вара тарăн шухăша путрĕ...

Малалла