Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Пĕлеймерĕм:

Мĕншĕн ӳпкелерĕ,

Çӳçренех лăскарĕ çил мана?

Ăнланмарăм:

Мĕншĕн йуçĕ эрĕм

Кăтăкларĕ йĕпхĕртсе чуна?..

Мĕншĕн анăç антăхса юнарĕ?

Хĕрлĕ хĕм хĕлхемĕ пĕрхĕтсе!

Мĕншĕн кĕр тăманĕ пит васкарĕ?

Сив хĕле тăмарĕ вăл кĕтсе?..

Шурă хут — мĕн пурĕ — йăлт пĕлесшĕн.

Хуравне хывасшăн — сĕвемшер.

Тăранми ыйтать-çке, мур илесшĕ!

Кĕвĕçĕ арăм евĕр кӳлешет.

Çак çут тĕнчемĕр ик хĕвеллĕ:

пĕри куллен çиçет çӳлте,

тепри талăксерен шевлеллĕ

кашни пӳртре, кашни килте...

Тăван çĕршыв — хĕвел вăл пирĕн.

Ăшши, çути ĕçчен валли.

Хулан та ялăн, сăртăн, хирĕн

çӳрет çынсен хитре кулли.

Тăван çĕршывăма пăхаççĕ

планетри континентсем,

вăл уçнă çул çине тухаççĕ,

Çĕре хăюллăн çĕнетсе.

Тăван çĕршыв — телей çĕршывĕ,

чăн çамрăклăх çĕршывĕ — вăл.

Ялан пурнасчĕ ырă-сывă,

ялан хĕвел çуталтăр йăл!

Коммунизм хĕрлĕ ялавне

Çеçпĕл Мишши

Хурланатпăр.

Çемçелен кăмăла

шăл çыртса хытаратпăр.

Шăп пыратпăр.

Йывăр сывă чуна!

Мучие юлашки хут çула ăсататпăр,

мучие ялĕпех чыс туса пытаратпăр,

пытаратпăр — Çынна.

Пичĕ шурă,

çĕнĕрен вăранаймĕ унта уçă кулă,

ĕнĕ урăх

çунас çук хĕрелсе...

Тупăкра... хускалми... Чуна çывăх

салхулăх,

чуна çывăх сăпайлăх, таса ыратулăх

çухалать тĕлкĕшсе.

Пĕтереймĕ,

тĕппипех пĕтереймĕ

шăнтса сивĕ вилĕм,

çук, çĕртеймĕ

унăн чаплă ятне.

Чĕнтĕрленĕ тупе хальхиллех

илĕм-тилĕм,

хальхиллех ăна ăшшăн кашни аса илĕ,

мухтаса кун-çулне.

Урасемсĕр

тăрса юлнă пулин те çĕршывшăн,

Мускавшăн

вăл ӳкмесĕр

Малалла

Каçса кайса вулатпăр-и роман

е каласа парать-и ветеран —

чун-чĕрене хыватпăр: чăннипех,

фашист йăхне хăюллăн çĕннипе

çуралнă вăрçăра пăхаттирсем —

çĕршывшăн ĕмĕр-ĕмĕр чĕррисем.

Хисеп те чью мухтавлă паттăра!

Анчах та урăххи те пур асра:

васканă хăшĕ юнлă вăрçăрах

сутма та сутăнма, хăра-хăрах.

Сутма васканă — пурнăç илемне,

тупма васканă — йытă вилĕмне!

Пĕрремĕш пайĕ

Эп ачаччĕ,

Лайăх астăватăп.

Асанне чĕрçи çинче ларса:

«Асаннем, хăçан-ши

пысăк пулăп?» —

Теттĕм чăр-р! ăна

Куçран пăхса.

Шухă çиллĕ,

Тĕксĕм кĕрхи каç,

Ăшăнмах чĕртем кăмакана.

Яшлăхпа ачалăх ытаруллăн

Аякран ал сулчĕç те мана —

Ăмăртсах чупаççĕ, уйрăлаççĕ,

Аякра-а-ан салам ярса тăраççĕ.

Саламне эп йышăнма хавас,

Вăхăчĕ иртет-çке, мĕн тăвас?

Ватлăх кăчăк туртрĕ те мана:

«Хĕрĕм, кĕр-ха, — терĕ, — хăнана».

Ах, суятăн, кинеми, суятăн,

Иртерех хăв алăкна уçатăн.

Ан сыхла,

Тархасшăн, ан васкат...

Çитĕп сан патна эп пурпĕрех,

Кĕрĕп каярах, чĕнмесĕрех.

Ах, еплерех хĕр!

Ах, епле чипер!

Çутă кӳлĕри

Шурă акăш пуль.

Хушса юрламалли:

Шел, эс манăн мар,

Чунра шĕл кăвар.

Çук, эс манăн мар.

Ах, еплерех хĕр!

Ах, епле чипер!

Ешĕл улăхри

Сарă чечек пуль.

Хушса юрламалли.

Ах, еплерех хĕр!

Ах, епле чипер!

Каçхи тӳпери

Çутă çăлтăр пуль...

Хушса юрламалли.

Шупкалнă тухăçран,

сар çихлихне

ура сакăлтине çити усса,

тухать лаша тăп-тăрă ирхине,

çăп-çăмăллăн юртса.

Вăр-вар кăна,

йĕнерсĕр-мĕнсĕрех,

сиксе ларса тытатăп чĕлпĕртен —

çӳлтен

ытарайми тăван çĕре

курассăм килнĕрен.

Хавас та пур,

салху та — чунăмра,

пăхатăп уйăрса хура-шура.

Урхамахпа вĕçетĕп Çĕр тавра,

ман вĕçевре — шырав.

Таçта

çынсем йĕреççĕ татăлса,

таçта

çынсен шăмми те тирĕ çех,

таçта

сасса хупласшăн та пăвса —

хĕреççĕ-хĕреççех,

хиреççĕ хирĕçех.

Васка, лашам!

Эс çавăнта васка!

Юлаймăпăр кар тăнă халăхран.

Çил, вĕр!

Лашамăн çилхине лăска:

эпир — çил пур йăхран.

Эй, халăхăм, халăхăм,

Куçăм тулли халăхăм,

Чĕрем тулли халăхăм.

Эй, халăхăм, халăхăм,

Ытарайми чипер çĕрĕм,

Вăй питти тавралăхăм —

Çăкасар, юманлăхăм.

Эй, халăхăм, халăхăм —

Чун ăшши-тасалăхăм,

Ырлăхăм та сывлăхăм,

Савнăçăм та хурлăхăм,

Чăтăм-чăтăм пурнăçăм.

Эй, халăхăм, халăхăм —

Ачалăхăм, яшлăхăм.

Çĕнтерӳ-хастарлăхăм.

Тăван чĕлхе, тăван сăмах —

Мĕн авалтан мул хушакан

Ылтăн-кĕмĕл пурлăхăм.

Эй, халăхăм, халăхăм,

Чăваш ятне халăхăм —

Улăп евĕр станлăхăм.

Çыпăçуллă ĕçне-пуçна

Тӳррĕн йăтса утатăн,

Çутă тĕнче хӳтлĕхĕнче

Çутă пурнăç тăватăн.

Эй, Турăçăм, Турăçăм —

Кăкăр тулли сывлăшăм.

Тавах, сывă усратăн,

Тимлĕ куçпа упратăн,

Чăваш килне ырă сунса

Ырă ярсах тăратăн.

Этем, Йăва хĕр-ывăлне

Пиллĕн савса пăхатăн.

Эй, халăхăм, халăхăм,

Чăваш ятлă халăхăм —

Вăрлăхăм-пуянлăхăм,

Малалла

Эпир виççĕн. Мостовой, Кубань тăрăхĕнчи казак, вăрçăччен уй-хир бригадирĕ пулса ĕçленĕ. Тепри Ленинградри рабочи — Щербенев. Виççĕмĕшĕ эпĕ — Атăл çинчи чăваш.

Отряд командирĕ пире Каменка ятлă пысăк салара вырнаçнă фашистсен вăйне пĕлме хушрĕ. Пирĕн тăшмана курăнмалла мар. Салара миçе салтак тăнине, мĕнпе хĕçпăшалланнине, дозорсем ăçта вырнаçнине тĕрĕс пĕлсе таврăнмалла.

Эпир Каменка таврашĕнче иккĕмĕш кун çӳретпĕр ĕнтĕ. Ыран каçхине задание пурнăçлани çинчен командира çитсе пĕлтермелле.

Каменка тăшман тылне фронтпа çыхăнтаракан çул çинче ларать. Ăна пур енчен те вăрман хупăрласа илнĕ. Сала варрипе пĕчĕкех мар шыв юхса иртет. Ун урлă хывнă кĕпере тăшман уйрамах хытă хураллмть. Вăл юханшыв çинчи пĕртен-пĕр шанчăклă кĕпер. Ăна çĕмĕрсен, тăшманăн фронтпа çыхăнакан чи пысăк çулне темиçе кунлăха та пулин пӳлсе лартнине эпир ла-йăх ăнланатпăр.

Кĕперĕн сылтăм енче кирпĕчрен тунă чиркӳ ларать. Халь ун тăрри çук. Ăна хĕçпе касса татнă пекех сӳсе пăрахнă. Тулаш стенисене те снарядпа шăтарса пĕтернĕ. Вăл, аякран пăхсан, кантăр ани çине кайăксене хăратма лартнă мĕлке евĕр, çĕтĕк-çатăк курăнать. Чиркĕве хирĕç, çул леш енче, икĕ хутлă чул çурт ларать. Вăрçăччен унта шкул пулнă пулас. Халь вăл çуртра карательсем тăраççĕ. Эпир сăнанă тăрăх, шкулта сахалтан та çĕр çынна яхан вырнаçнă. Унсăр пуçне, ялти ытти пӳртсенче те фашистсем тухса çӳрени курăнать.

Малалла