Ҫӗнӗ Шупашкарти 47-ри арҫын Европӑран «Хонда» машина туянма ӗмӗтленнӗ. Анчах юмахри карчӑк пек ҫурӑк валашка умӗнче тӑрса юлнӑ.
Машина сутни пирки пӗлтерӗве вӑл мессенджерта курнӑ: 2021 ҫулта туса кӑларнӑ «Хондӑна» Европӑран хӑваласа килме шантарнӑ. Арҫын ку пӗлтерӗве 20-ри ывӑлне кӑтартнӑ, лешӗ тӗнче тетелӗнче компани пирки ҫынсем мӗн ҫырнине тишкернӗ – ним япӑххи те тупӑнман. Кун хыҫҫӑн ывӑлӗ сутуҫӑпа ҫыхӑнса машинӑна илессине пӗлтернӗ.
«Менеджер» паспорт сканне, адреса, телефон номерне ярса пама ыйтнӑ. Унтан килӗшӳ ярса панӑ. Ҫапла каччӑ нарӑсӑн 27-мӗшӗнче Ҫӗнӗ Шупашкарти банкра 400 ытла пин тенкӗ куҫарса панӑ. Пушӑн 5-мӗшӗнче вӑл тепӗр 500 пин тенкӗ куҫарнӑ. Тепӗр кунхине «менеджер» утильсборшӑн тепӗр 1,5 млн тенкӗ тӳлемелли пирки сӑнӳкерчӗк ярса панӑ. Кун хыҫҫӑн тин арҫын ултав серепине лекнине ӑнланнӑ та полицие кайнӑ.
Кун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ
Чӑваш Республикинчи вӑтам ӗҫ укҫи 90 184 тенкӗпе танлашнӑ. Ҫавӑн пек кӑтарту пулнӑ 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче.
Пӗр уйӑх маларах вара, 2025 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче, республикӑра вӑтам ӗҫ укҫи 65 981 тенкӗ пулнӑ. Пӗлтӗр ҫулталӑк пуҫламӑшӗнче вӑтам шалу 60 862 тенкӗ пулнӑ.
Атӑлҫи федераци округӗнче 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнчи вӑтам ӗҫ укҫи кӑтартӑвӗпе пирӗн республика Мӑкшӑ Республикинчен, Киров облаҫӗнчен, Пенза облаҫӗнчен иртсе кайнӑ. Чи пысӑк кӑтарту Тутар Республикин пулнӑ. Унта раштав уйӑхӗнче вӑтам ӗҫ укҫи 121 пин тенкӗпе танлашнӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакан 74 ҫулти арҫын ултавҫӑсене 6,5 миллион тенкӗ куҫарса панӑ.
Полицие пырсан вӑл акӑ мӗн каласа кӑтартнӑ: нарӑсӑн 24-мӗшӗнче ун патне вӑл 40 ҫул ытла ӗҫленӗ предприятири кадрсен уйрӑмӗнчи специалист шӑнкӑравланӑ. Ӑна сиенлӗ стажшӑн пенсие ҫӗнӗрен шутласа памалла-мӗн. Палламан ҫын смс-ҫырупа килнӗ кода ыйтнӑ – ку Пенси фондне ҫырӑнма кирлӗ имӗш.
Кайран унпа «йӗрке хуралҫисем» тата «Тӗп банк ӗҫченӗсем» ҫыхӑннӑ. Хайхискерсем «Госуслуги» порталти даннӑйсене ют ҫынсем пӗлнӗ тесе хӑратма тытӑннӑ, вӗсем терроризм организацийӗсене укҫа куҫарма пултараҫҫӗ-мӗн. Вӗсем каланипе 74 ҫулти арҫын ҫӗнӗ телефон, сим-карта, роутер илнӗ. Ҫапла преступниксем ӑна йӑлт сӑнаса тӑнӑ.
Хайхи арҫын арӑмӗпе пӗрле банка кайса счет ҫинчи пысӑк укҫа илнӗ. Унта ӗҫлекенсене ку укҫа Мускавра операци тума кирлӗ тесе суйнӑ. Пушӑн 3-мӗшӗнче каҫхине курьер укҫана илсе кайнӑ та истори ҫакӑнпа вӗҫленӗ. Арҫыннӑн вара полицие кайма тивнӗ.
Шупашкарти хӗрарӑм банк карттине ҫухатнӑ. Ӑна вара 51 ҫулти арҫын тупнӑ. Анчах арҫын карттӑна тавӑрса пама шутламан та – унти укҫапа вӑл 4 кун лавккана йӑркканӑ.
Ҫав кунсенче арҫын 12 пин тенке яхӑн тӑкаклама ӗлкӗрнӗ. Хӑй ӑнлантарнӑ тӑрӑх, ытларах вӑл ют ҫын укҫи-тенкипе эрех туяннӑ.
Тытса чарнӑ чухне арҫын ҫумӗнче хӗрарӑмӑн карттине тупнӑ. Вӑрланӑ тесе ун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. Шар курнӑ хӗрарӑмӑн тӑкакне саплаштарас тесе йӗрке хуралҫисем унӑн телевизорне конфискациленӗ.
Чӑваш Енри нумай ачаллӑ пӗр хӗрарӑм патшалӑх укҫипе ҫӗвӗ мастерскойӗ уҫнӑ.
Хӑйӗн ӗҫне хӗрарӑм темиҫе машинӑран тата ҫине тӑрса ӗҫлес килнинчен пуҫланӑ.
Шупашкарти Марина Николаева патшалӑхпа социаллӑ контракт тума май пуррине илтсен ҫав енӗпе кӑсӑкланма, кирлӗ документсене пухма пуҫланӑ.
Социаллӑ контракта пула вӑл хӑйӗн ӗҫне уҫса ҫемьене тытса тӑмалӑх укҫа ӗҫлесе илет.
Патшалӑх пулӑшнипе хӗрарӑм вӗренӳ центрӗсенчен касса ҫӗлеме вӗренсе тухнӑ. Унтан «Галия» ҫипуҫ хатӗрлес, унӑн дизайнне палӑртас ӑсталӑха хӑнӑхнӑ тата ҫӗвӗҫ енӗпе вӗреннӗ.
Социаллӑ контракт укҫипе Марина промышленность ҫӗвӗ машинисем, оверлок, пӑс генераторӗ, пусма касмалли сӗтел тата кирлӗ фурнитура туяннӑ.
Паян хӗрарӑм хӑйӗн ӗҫне ҫине тӑрсах аталантарать.
Чӑваш Ен Элтеперӗ Олег Николаев ялсене аталантарасси пирки хӑйӗн шухӑшне пӗлтернӗ. Вӑл палӑртнӑ тӑрӑх, ял ҫыннисен хулари пек пурӑнмалли майсем пулмалла. «Ку вӑл пирӗн инвестици меслечӗ: ҫын хӑйне меллӗ тата шанчӑклӑ туймалли, мегаполисри мӗнпур сервиссемпе усӑ курмалли, ҫав хушӑрах ялти пурнӑҫӑн мӗнпур лайӑх енӗсене сыхласа хӑвармалли тавралӑха йӗркелесси. Ҫак ӗҫе технологи тата республикӑри кашни ҫыншӑн уйрӑм майсем туса парассине тӗпе хурса малалла тӑсӑпӑр», — тенӗ вӑл.
Ҫак тӗллевпе килӗшӳллӗн «Ял территорийӗсене комплекслӑ аталантарасси» программа пурнӑҫланать. Унпа килӗшӳллӗн ялсенче культура ҫурчӗсемпе шкулсене юсанӑ. Ҫӗнӗ оборудовани илсе панӑ. Ҫавӑн пекех спортпа туслӑ пулмашкӑн футбол тата хоккей вылямалли вырӑнсем йӗркеленӗ.
Чӑваш Енри ял хуҫалӑх министрӗ Андрей Макушев пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫак программа валли 2025 ҫулта 2,6 миллиард тенкӗ уйӑрнӑ пулнӑ. 2026 ҫул валли вара калӑпӑш 3,1 миллиард тенке ҫитнӗ.
Программа ял ҫыннисене пурӑнмалли ҫурт-йӗр туянма та пулӑшать. Пӗлтӗр 12 ҫемье ҫурт лартма укҫа илнӗ. Тата 31 ҫын ҫӑмӑл ял ипотекипе усӑ курнӑ.
Ял ҫыннисем хӑйсем те айккинче тӑмаҫҫӗ, ялсене илемлетме хутшӑнаҫҫӗ.
Шупашкарта 12 ҫулти арҫын ача ҫемье укҫи-тенкине ҫӑлас тесе... ултавҫӑсене 175 пин тенкӗ куҫарса панӑ.
5-мӗш класра вӗренекен арҫын ача патне мессенджерта палламан ҫын ҫырнӑ, ашшӗ-амӑшӗн укҫине ҫӑлмалла тесе ӗнентернӗ. Вӑл килте укҫа ӑҫта упраннине пӗлнӗ. Ҫав вырӑнтан укҫана илнӗ те накама ним каламасӑр ҫывӑхри банкомата кайнӑ, унта палламан ҫын каласа тӑнипе 175 пин тенке «хӑрушсӑр счет» ҫине куҫарнӑ.
Ҫакна пурнӑҫласанах мессенджерта ҫырӑнни хуралнӑ. Арҫын ачан кун пирки амӑшне каласа пама тивнӗ.
Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Красноармейскинче пурӑнакан 43 ҫулти арҫын тӗнче тетелӗнче техника туянма тӑнӑ та 100 пин тенкӗсӗр тӑрса юлнӑ.
Арҫын юр тасатмалли техника туянма тӑнӑ. Тавара тупсан вӑл заявка янӑ та хӑйӗн телефон номерне кӑтартнӑ. Сутуҫӑпа калаҫнӑ хыҫҫӑн вӑл ӑна 100 пин тенкӗ ытла куҫарса панӑ. Лешӗ трек-номер ярса пама шантарнӑ та ҫухалнӑ. Сайта та блокировка тунӑ.
Арҫын полицие кайнӑ. Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ
Шупашкарта студенткӑна банкомат умӗнчех ҫаратса кайнӑ.
Ку нарӑс уйӑхӗн 12-мӗшӗнче Шупашкарти суту-илӳ ҫуртӗнче пулса иртнӗ. 16 ҫулти хӗр банкомат патне пырса 95 пин тенкӗ илнӗ. Хайхискер телефон туянасшӑн пулнӑ иккен.
Анчах... Укҫана алла тытнӑ кӑна – хыҫалта тӑракан арҫын 95 пин тенке туртса илнӗ те тарнӑ. Хӗр ун хыҫҫӑн чупнӑ, анчах хӑваласа ҫитеймен. Ҫапла унӑн полицие кайма тивнӗ.
Полицейскисем кеҫех вӑрра, 30 ҫулти арҫынна, тытнӑ. Ун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Чӑваш Енре пурӑнакан кашни ҫын уйӑхсерен вӑтамран 30-шер пин тенкӗ ытларах укҫа тӑкаклать.
Потребительсен тӑкакӗ енӗпе пирӗн республика рейтингра 58-мӗш вырӑнта.
Раҫҫейре пурӑнакансен тӑкакӗ иртнӗ ҫул 12.2 процент ӳснӗ — кашни ҫын тӑкак вӑтамран 48,8 пин тенке ларать. Ҫав шутран 35 пин тенки тавар туянма каять. Тӗрлӗ пулӑшушӑн тӳлеме 11,4 пин тенкӗ тӑкаклаҫҫӗ, килте мар чух апатланма 2,4 пин тенкӗ тухса каять.
+15.5 °C