Раштав уйӑхӗнче Шупашкарти 36 ҫулти сварщик Европӑран машина туянма шутланӑ. Анчах машинӑсӑр та, укҫасӑр та тӑрса юлнӑ.
Вӑл тӗнче тетелӗнче реклама тупнӑ та каҫӑ ҫине пуснӑ. Ҫапла «менеджерпа» ҫырӑнма пуҫланӑ – хайхискер машина тупма тата документсене хатӗрлеме пулӑшать-мӗн.
«Менеджер» 1,5 млн тенкӗ куҫарма ыйтнӑ. Арҫын куҫарма тӑрсан банк операцие тӑватӑ хутран кая мар пӑрахӑҫланӑ. Анчах арҫын банк ӗҫченӗсене ҫав палламан ҫын ӑна улталаманнине ӗнентерме пултарнӑ. Ҫапла вӑл 1,5 млн тенкӗсӗр юлнӑ. Ку укҫаран пӗр пайӗ – кредит илнӗскер.
Кун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Шупашкарта пурӑнакан 50-ри хӗрарӑм интернетра арҫын-тус тупнӑ хыҫҫӑн 2 млн тенкӗсӗр тӑрса юлнӑ.
Хайхи юлташ ӑна брокер счечӗ уҫса укҫа нумай ӗҫлесе илни пирки юптарнӑ. Ун хыҫҫӑн хӗрарӑмӑн та инвестицисемпе тупӑш тӑвас килсе кайнӑ. Ҫӗнӗ тусӗ ӑна «финанс аналитикӗн» номерне панӑ. Ҫав «аналитик» каланипе хӗрарӑм телефонӗ ҫине сарӑм лартнӑ та вӑл кӑтартнӑ счетсем ҫине укҫа куҫарса тӑнӑ. Ҫапла 2 млн яхӑн тенкӗ куҫарнӑ.
Каярахпа унпа «брокер компанийӗн ӗҫченӗ» ҫыхӑннӑ, тепӗр 7 пин доллар куҫарма ыйтнӑ. Вара тин хӗрарӑм ултавҫӑсен серепине лекнине ӑнланнӑ.
Шупашкар округӗнчи 18-ти хӗр, Шупашкарти колледжра вӗренекенскер, ашшӗн ячӗпе 850 пин тенкӗ кредит илнӗ те пӗтӗм укҫана ултавҫӑсене куҫарса панӑ.
Палламан ҫын хӗре кредит илнӗ хыҫҫӑн укҫана «хӑрушсӑр счет» ҫине куҫарма хушнӑ. Хӑйне шӑнман пӑр ҫине лартса янине вӑл кая юлса ӑнланнӑ.
Ку тӗслӗх тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Шупашкарта шкул ачи ултавҫӑсен аллине лексе амӑшӗн ылтӑн алки-эрешне парса янӑ. Пӗтӗмпе – 500 пине яхӑн тенкӗлӗх.
Раштавӑн 25-мӗшӗнче ун патне арҫын шӑнкӑравланӑ, вӑл маркетплейс ӗҫченӗ-мӗн. Хайхискер ача патне посылка килнине пӗлтернӗ, паспорт даннӑйӗсене тата СМС-ҫырупа килнӗ кода ыйтнӑ. Арҫын ача йӑлтах каланӑ.
Кун хыҫҫӑн ун патне палламан ҫынсем шӑнкӑравлама тытӑннӑ. Вӗсем ачана явап тыттарассипе хӑратнӑ, видеоҫыхӑну урлӑ хваттере кӑтартма ыйтнӑ. Алка-эрешсене курсан вӗсене «тӗрӗслемешкӗн» памалла тесе ӗнентернӗ.
Ача эрешсене курьера парса янӑ. Телефонра палламан ҫынсемпе ҫырӑнни хуралсан тин вӑл хӑйне улталанине ӑнланнӑ.
Шупашкарта 88-ти кинемей чутах ултавҫӑсене 170 пин тенкӗ парса яман. Вӑл ӑна чечек савӑчӗ ӑшне хунӑ та Хусана такси урлӑ ӑсатма тӑнӑ.
Кинемей такси чӗннӗ, водителе Хусана хутаҫсем тата чечек савӑчӗ леҫмеллине пӗлтернӗ. Шамиль Катдусов таксист ватӑ хӗрарӑм ҫухалса кайнине, хӑйне урӑхла тытнине сиснӗ. Вӑл ӑна улталама пултарнине ӑнкарса илнӗ. Вӑл сакккаса Хусана мар, полици участокне илсе ҫитернӗ. Полицейскисем чечек савӑтӗнче тӑпра ӑшӗнче 170 пин тенкӗ ытла тупнӑ.
Йӗрке хуралҫисем кинемейпе тепӗр талӑкран кӑна калаҫайнӑ, мӗншӗн тесен вӑл ултавҫӑсем хушнипе алӑка уҫман.
Акӑ мӗн пулса иртнӗ: ун патне палламан ҫын шӑнкӑравласа диспансеризаци тухмалли пирки каласа паспорт даннӑйӗсене ыйтса илнӗ. Кайран вара ҫак даннӑйсемпе «патшалӑха хирӗҫ усӑ кураҫҫӗ» тесе хӑратма пуҫланӑ.
Шамиль Катдусов таксиста ШӖМӗн Шупашкарти пуҫлӑхӗ Александр Темнов ватӑ хӗрарӑм пулӑшнӑшӑн тав тунӑ.
Шупашкарта пурӑнакан икӗ ҫын ячӗпе ултавҫӑсем пӗчӗк кредит илнӗ.
56 ҫулти арҫын парӑм пирки хӑйӗн патне микрофинанс организацийӗнчен ҫыру ҫитсен ҫеҫ пӗлнӗ. Унта ӑна 14,5 пин тенкӗ парӑма тӳлесе татма ыйтнӑ. Арҫын ӗнентернӗ тӑрӑх, вӑл кивҫен илмен. 58 ҫулти хӗрарӑма вара 11 пин тенкӗ парӑма тӳлесе татма ыйтнӑ.
Халӗ ку тӗслӗхсемпе пуҫиле ӗҫсем пуҫарнӑ. Пакунлисем ултавҫӑсене тупса палӑртасшӑн.
Шупашкарти предприятисенчен пӗринче ӗҫлекен 48 ҫулти хӗрарам ултавҫӑсемпе явӑҫса кайнӑ та пӑтӑрмахран йӗрке хуралҫисем тытса чарма тӑрсан та итлемен.
Телефонпа шӑнкӑравланӑ палламан ҫынсене вӑл СНИЛС тата ИНН номерне каланӑ. Унтан вӑл ултавҫӑсемпе 3 эрне телефонпа калаҫса пурӑннӑ. Лешсем малтан ӑна патшалӑх укҫа парать тесе хавхалантарнӑ, кайран ун ячӗпе 2 миллион тенкӗ кредит илсе Украинӑна куҫарса ярасшӑн тесе хӑратнӑ.
Хӗрарӑм чӑннипех те кредит та илнӗ, хӑйӗн мӗнпур укҫине те ултавҫӑсене куҫарса панӑ. Пӗтӗмпе 8,5 миллион тенкӗ.
Хӗрарӑма банк ӗҫченӗсем те, йӗрке хуралҫисем те чарас тенӗ, вӑл никама та итлемен, хӑйӗн пекех тунӑ. Тӗрӗсрех каласан, пач палламан ҫынсене ӗненнӗ.
Комсомольски округӗнчи полицейскисем 60 ҫулти арҫынна ултавҫӑсен серепине лекесрен ҫӑлнӑ. Вӑл чутах палламан ҫынсене 1 млн ытла тенкӗ куҫарса паман. Юрать, ӑна, банка кайма тухнӑскере, полицейскисем тытса чарнӑ.
Ҫак арҫынпа мессенджер урлӑ палламан ҫын ҫыхӑннӑ. Вӑл ӑна хӑратса пӗтернӗ, укҫана «хӑрушсӑр счет» ҫине куҫарма ӳкӗте кӗртнӗ. Арҫын укҫа куҫарас тесе банка кайма тухнӑ, палламан ҫынна 1 млн тенкӗ ытла (ҫав шутран пӗр пайӗ кредит) куҫарса пама хатӗрленнӗ.
Полици уйрӑмне илсе кайсан тин вӑл ултавҫӑсен аллине лекнине ӑнланнӑ.
Шупашкарти арҫын машина туянма тӑрсан ултавҫӑсен тӗлне лекнӗ. Ҫапла вӑл 1,5 миллион тенкӗсӗр тӑрса юлнӑ.
Арҫын машина сутни пирки интернетра пӗлтерӳ тупнӑ та сутуҫипе ҫыхӑннӑ. Хайхискер унпа машинӑна мӗнле туянасси пирки калаҫнӑ. Кун хыҫҫӑн арҫын ӑна машинӑн ҫур хакне куҫарса панӑ та «тимӗр урхамаха» кӗтме пуҫланӑ. Анчах «сутуҫӑ» каллех укҫа ыйтма тытӑннӑ — машинӑна илсе килессипе ҫыхӑннӑ пӑтӑрмахсем сиксе тухнӑ иккен.
Арҫын машинӑна кӗтсе илеймен. Вӑл полицие кайнӑ.
Чӑваш Енри 51 ҫулти библиотекарь хӑйӗн директорӗпе калаҫнине ӗненсе ултавҫӑсене 700 пин ытла тенкӗ куҫарса панӑ.
Чӑннипе, банк унӑн счетне блокировка туман-тӑк тӑкакӗ тата нумайрах пулма пултарнӑ. Ӗҫ-пуҫ вара ҫапларах пулса иртнӗ. Ун патне мессенджерта ҫыру килнӗ. Хӗрарӑм ӑна директор ҫырни пирки иккӗленмен, мӗншӗн тесен аватарка ҫинче унӑн сӑн ӳкерчӗкӗ пулнӑ. «Директор» библиотекӑра тӗрӗслев пулассине пӗлтернӗ. Ултавҫӑ анлӑ схемӑпа усӑ курнӑ: такамсем унӑн счечӗ урлӑ Украинӑна укҫа куҫараҫҫӗ имӗш, ҫавӑнпа унӑн куншӑн явап тытма тивӗ.
Хӑраса ӳкнӗ хӗрарӑм ҫӗнӗ телефон, сим-картта туяннӑ. Банка кайса счечӗ ҫинчи 755 пин тенкине илсе ултавҫӑсем каланӑ счет ҫине куҫарнӑ. Вӗсем хушнипех тепӗр банка кайнӑ. Юрать-ха, унта унӑн счетне блокласа хунӑ. Кун хыҫҫӑн тин хӗрарӑм ултавҫӑсен аллине лекнине ӑнланнӑ.
-4.7 °C