Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

И.Е.

Темскер çунать каллех,

темскер йăлтăртатать,

çĕклет те путарать — ăçта эп, мĕн эп, кам?

Ман аллăм çумĕнче ик ал кăштăртатать, —

ӳсет, пурнать, сӳнет, çунать унта такам.

Эп юр пек чӳхенетĕп, эп курăк пек таса,

юр чунĕ — юр çути, ман чунăм — эпĕ хам.

Ман çаннăм çумĕнче сан çаннуна туйса

çунса вăйран каям, йăлт — витĕр! — ыратам.

Итлени мар ку, çук! -

Бетховен антăхса

хăй сывлăшне хуллен хăй çавăрса яма

çӳлтен вăй кĕртнĕ чух — эп хам та ăнтăлса

кĕтеп сан сывлăшна — сана лăплантарма.

Кĕтмен чухне эп — çук, эп кĕтнĕ чух çеç пур...

Юр евĕр чӳхенет Тăваттăмĕш концерт.

Ман çумăмра — ман çын, ман тĕлĕк,

ман шур юр,

анчах хăратăп эп — ман хул ăна лекет.

Яр çутă сĕркĕчсем хĕлĕхсене тивни,

йăл-ялтăр çутăсен вĕри ушкăнĕсем —

пĕр çирĕп йĕр пекех... Çав йĕрĕн уйрăлми

Малалла

Курни — сахал. Курнин пĕлтерĕшне,

хам туйнă пек, епле эп кăтартайăп?

Мĕнле йĕрсем эп кун валли тупайăп,

ăçтан илейĕп эпĕ вĕсене?

Эп тăвайман ӳкерчĕк — ман ăсра:

вăл сталактит пек ялтраса илет те,

курнать — Скопас вакханки пек... Чĕтрет те

сасартăк çухалать шухăшăмра.

Хĕрарăм пӳ-сине-и сĕмленсе

арçын пӳ-сийĕпе танлаштаратăп, —

пĕр пекскерсен уйрăмлăхне куратăп:

драмăпала трагеди пек вĕсем.

Асра эп самолетăн çунатне

куратăп: сивĕ çумăрăн тумламĕ

ялтрать пек ун çинче... Ун пек тăвам-и

ялти витре çинчи тумламсене!

Пăрланнă юр ӳкет хырсем çинчен, —

кĕрт ăшĕнчи йĕрри-суранĕ чĕрĕ! —

Ĕлккен курка, хуратнă кĕмĕл тĕрĕ

ялтрать пек — пĕр амантнă кĕртсенче.

Эй, тертĕм: сăнарласчĕ — сăнара!

Саккун пек ку — ăса сăнар кĕрсессĕн.

Тен, йыт йăли пек... — Вăл çыврас килсессĕн

çапла çаврăнкалать йăви тавра...

Павел Васильева

Пуç ухса хуллен кĕçенчĕ

Чипер утăм, çӳрен ут.

Куçĕпе мана вăл сĕнчĕ:

«Йĕнерле те чĕлпĕр тыт!»

Ма, çӳренĕм, кĕçенетĕн,

Мĕн ыйтатăн тулхăрса?

Утă-сĕлĕ çитерем-и,

Шăварам-и шăхăрса?

Çилхӳне пĕр çивĕтлем-и:

Пурçăн лентăсем ярса?

Йĕнерле те вĕçтерем-и

Таканна вут хыптарса?

Урхамахăм, çилçунатăм!

Эп каяп инçе-инçе,

Пуç ухса мана ăсатăн,

Кĕтсе илĕн кĕçенсе.

Эп кайсан салху ан пул эс,

Ан кăшла çăварлăхна.

Илĕртӳллĕн кĕçенсе çеç

Чĕтрентер тавралăха.

Такăнмасăр, пуç усмасăр

Тух мала ака туйра.

Ут кĕтӳ уя тухсассăн,

Тутлă курăк çи уйра.

Çилхӳне çил ачашлатăр

Пăшăлтаттăр хăлхаран,

Хуçуна аса илтертĕр

Тунсăхланă хушăра.

Сарăлать ем-ешĕл улăх

Энĕш шывĕ хĕррипе.

Ун çаранĕ шыв пек тулăх,

Хумханать çил вĕрнипе.

Катаран куçа çиеççĕ

Ытарма çук чечексем.

Вĕсене татса килеççĕ

Пуç кăшăль тума хĕрсем.

Кăшшин-кашшин, янкăс саслăн,

Илтĕнет çава сасси.

Каччăпа хĕр ăмăртаççĕ, —

Хыçалта ĕнтĕ каччи!

Çивĕтне вĕлт ывăтать хĕр,

Ах чипер-çке куçĕсем!

Юратмасăр мĕнле тӳсчĕр

Çулăм чунлă каччăсем!..

Васкатать хĕрсех пĕр йĕкĕт

Çулакан машинăна.

Юрату та çĕнĕ ĕмĕт

Тыткăнланă каччăна.

Ав, лере сип-симĕс утă

Тавăрать пĕр ушкăн хĕр.

Чунĕсем хаваслă, çутă.

Ма тесен — пуян-çке çĕр!

Юлташăмпа çул çӳреве кайма шутларăмăр. Галя тусăм мана кукамăшĕ тĕнче хĕрринче кермен пурри пирки пĕлтернине каласа пачĕ. Çав керменте пурăнакансем вилмеççĕ-мĕн.

Ир çинче карап çине лартăмăр та çул çӳреве тухрăмăр. Кайсан-кайсан пĕр хулана çитрĕмĕр. Çак хула майри питĕ савăнчĕ, пире чаплă хăналарĕ, çывăрма вырăн сарса пачĕ. Ир çинче вăл пире хăйĕн çĕр шывĕнче хăварасшăн пулчĕ.

— Эпĕ тĕрĕ тĕрлеме юрататăп, йĕпсем пĕтсе çитсен эпĕ вилетĕп, — терĕ вăл. Эпир юлма килĕшмерĕмĕр. Вăл пире асамлă патак парнелерĕ. Унччен те пулманччĕ, эпир тĕнче хĕрне çитсе тăтăмăр, кермен куртăмăр. Пире кермене кĕртрĕç. Патшана йăлтах каласа патăмăр. Вăл пире: «Эсир хăвăр шыранине тупнă», — терĕ. Çав тери хĕпĕртенипе вăранса та кайнă! Галя тусăма каласа патăм тĕлĕке, вăл та питĕ хĕпĕртерĕ.

К.Юлдашева

Çулçăсем вĕçсе ӳкеççĕ

Кантăкран сĕтел çине,

Ман килте паян, пиччеçĕм.

Эс ларан кĕрекене.

Чăвашра, эппин, тутарăм,

Эс те пул-ха чăвашла:

Алтăрпа сăра тытар-и,

Япăх мар пирте хăмла.

Чей вара — тутар йăли вăл,

Хам сăйланнă сахал мар.

Чашкăртăр мулла пек кивĕ

Çутă хырăм — сăмавар.

Эп «Урман кăзне» итлесшĕн —

Хисеп ту-ха ман çурта!..

Çул çине юрлар, иптешĕм:

«Чăт-чăт, хăта, чăт, хăта».

Туспăхшăн сăра чашлатăр,

Тыт-ха, пирĕн хурăнташ!

Ман кĕрекере янратăр

Çеçпĕлпе пĕрле Такташ.

Шап-шурă лантăш.

Шурă çĕмĕрт.

Сирень чечекĕ кĕп-кĕрен.

Çурхи каçра çиçсессĕн ĕмĕт,

Ăçтан киле васкав кĕрен?

Вун çиччĕри çап-çамрăк хĕршĕн

Ытла асамлă çут тĕнче.

Утма тăрать —

пӳрте кĕресшĕн,

Чарнать шур çĕмĕрт умĕнче.

Пĕччен куккук таçта сас панăн

Кĕç туйăнать. Чăнах автать!

Хĕр чĕрине илем капланнă,

Тем кĕтнĕн вăл кăлт-кăлт тапать.

Утать те хĕр, аран хăйса пек

Сирень çине ӳкет алли.

Ӳсет чун тунсăхĕ, асапĕ...

Сирень турачĕ кам валли?!

Каччă хĕре: атя, çул май-и? —

Тесе тытас тăк аллинчен,

Ăна никам çăлса çăлаймĕ:

Хĕр чунĕ — пĕлĕт тӳпинче!

Аслатин çухалĕ те кĕрлевĕ,

Савăнтарĕ сывлăш тасални.

Юрату çав авăк кĕрлев евĕр

Çынсенче çĕн туйăм хускални.

Юрату — чунсен таса кăварĕ,

Юрату — садсем чечек çурни.

Юратма кăвар чунсем пултарĕç,

Вучĕ пулмин çеç çуни-çунми.

Юрату асап-инкек те ярĕ, —

Туйăмпа ан пултăр выляни.

Ĕмĕре ултав хуçса хăварĕ,

Çавă пулĕ туслăх аманни.

Юрату вăл — юратма пĕлсессĕн,

Юрату вăл — ĕмĕрлĕх савсан,

Юратушăн шанчăклă пул эсĕ,

Юратмашкăн ăраскал пур сан.

Юратсассăн ĕçлеме те çăмăл,

Ывăнми сиксе юрлать чĕре.

Юратсассăн çутă, çутă кăмăл,

Чи телейлĕ çын эс тĕнчере.

Чыслăха хыт упрăр, ан çухатăр.

Çирĕп пăхăр пурнăç тӳпине.

Нарспипе Сетнер пек хыт юратăр,

Мухтама поэчĕ тупăнех!

Пĕррехинче эпĕ вăрмана чăрăш касма кайрăм. Пăхатăп та, ман умран кайăк вĕçсе кайрĕ, хыççăнах хут ӳкрĕ. Унта çапла çырнă: «Малтан тӳрĕ кай, унтан сулахаялла пăрăн. Унта пысăк юман пур, çав юман çинче çип çакăнса тăрать, çав çипрен турт». Кайăк каланă çулпа утрăм та юман патне çитсе тухрăм, çипрен туртрăм. Каллех ман çине хут ӳкрĕ. Унта çапла çырнă: «Хĕл Мучине кĕт, вăл сан пата килет, эсĕ ăна сăвă каласа пама ан ман, ăна пулăш».

Нумай та вăхăт иртмерĕ, Хĕл Мучи çитрĕ тăчĕ. «Эсĕ Наташа-и?» — тет. Эпĕ хăрасах кайрăм, анчах та çухалса каймарăм, ăна сывлăх сунтăм. Кайран сăвă каласа патăм, унтан унăн кутамккине йăтма пулăшрăм. Эпир пĕр пысăк кермене çитрĕмĕр. Хĕл Мучи: «Эпĕ халех килетĕп, кăштах кĕт», - терĕ те пӳртрен тухса кайрĕ.

Пӳртре пăхкаларăм, кăштах таса мар, эпĕ шăпăр илтĕм те Хĕл Мучин пӳртне тирпейлерĕм, апат та пĕçерсе лартрăм.

Часах Хĕл Мучи çитсе те кĕчĕ. «Ах, тутлă апат шăрши кĕрет». — терĕ, хывăнчĕ те сĕтел хушшине ларчĕ. Эп пĕçернĕ апата мухта-мухта çиет. Апат хыççăн Хĕл Мучи манран: «Мĕн кирлĕ сана, хĕр пĕрчи, мĕн ыйтатăн, пурне те пурнăçлăп».

Манăн шоколад астивсе тата кăштах канхвет-пĕремĕк те тутанса пăхас килетчĕ. Хам шухăшсене пĕлтертĕм çеç, ман ума канхфет-пĕремĕк пысăк хутаççи тухса та ларчĕ. «Тавтапуç, Хĕл Мучи», — терĕм чунтан савăнса. Хĕл Мучи мана лаша кӳлсе пачĕ, лав çинче тем пысăкăш чăрăш, вĕçтертĕмĕр çеç килелле, хĕпĕртенипе пĕр чарăнми юрлатăп.

Малалла

Санпа тĕл пулнă вăхăтра

Мĕн-ма хаваслă ман чĕре?

Санпа калаçнă вăхăтра

Туятăп эп çурхи ире.

Санпа çӳренĕ вăхăтра

Урам хитре, тӳпе таса.

Санпа ташланă вăхăтра

Лĕп çил вĕрет пире савса.

Санпа юрланă вăхăтра

Пире итлет уй-хир, вăрман...

Санпа ĕçленĕ вăхăтра

Нихçан та ывăнса курман.

Санпа тĕл пулнă вăхăтра

Чуна кĕрет хĕвел шевли.

Санпа çӳренĕ вăхăтра

Эп тĕнчере чи телейли!