Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Пирĕн Наçтук пит маттур,

Ĕненмесен кил те кур!

Чăхсене хăех пăхать,

Пахчана ирех тухать.

Чупа-чупа шыв йăтать,

Тирпейлет йăрансене.

Юрла-юрла тăрăшать,

Шăварать хăярсене.

Сар çăмха пек чĕпписем

Хĕпĕртеççĕ вăл тухсан.

Хура кушак çурисем

Сĕт кĕтеççĕ Наçтукран.

Нăрик-нăрик чух-чухне

Ачашласа ӳстерет.

Амăш килте çук чухне

Çупа çăкăр çитерет.

Уçă варкăш çил пулса

Çивĕтне тытам-и?

Ăшă пиллĕн йăл кулса

Хыттăн чуптăвам-и?

Сар хĕвел шевли пулса

Пӳлĕмне кĕрем-и?

Санăн илемне курса

Эпĕ киленем-и?

Мăшăр кăна хăмăр куç,

Çук унта çӳçенчĕк.

Савни, кантăкна яр уç, —

Мĕншĕн эс кӳренчĕк.

Е, эп татнă чечексем

Часах сӳнчĕç, шанчĕç?

Эп те, эс те — çеçкесем

Пĕрре мар юрланĕç.

Савăнатăп, садсем чĕрĕлсессĕн,

Савăнатăп, туссем пĕрле чух.

Кив вăрман кăчăкпа илĕртсессĕн

Ĕмĕтпе эп пулман пĕртте чух(ăн).

Юрататăп шур хĕллĕ хире эп,

Сив кăрлачăн шартан илемне.

Эп, ырра çав-çавах ĕненетĕп,

Ĕненетĕп савни куллине.

…Улмуççи çеçкине ĕнтĕ çурчĕ,

Çамрăк çулçă калаçрĕ çилпе.

Шухă шухăш пуçра пĕртте çукчĕ,

Куç хупмарăм паян çĕрĕпе…

Иртнине хальхи пек ас илсессĕн,

Тем, çуталчĕ куççуль куçăмран…

Ĕмĕтри каяллах-ха килеслĕн,

Ĕмĕтри — тап-таса шуçăмран.

Кишĕр! Кишĕр! Куçна уç, -

Терĕ ирех çарăк тус. —

Кил-ха кунта çывăхрах,

Илтĕн хыпар туххăмрах!

Кала мĕн калассине, —

Кӳрши парать сассине. —

Ача тутлăн çывăрать,

Эп кайсанах вăранать.

— Итле, кума, каçхине

Ăшă çумăр çумалла.

Унччен мĕн пур пиçене

Кăкласа ывăтмалла!

Ара, хурт-кăпшанкисем

Вĕçĕм кунта килеççĕ,

Йĕплĕ, çӳллĕ пиçенсем

Сĕткенсене ĕмеççĕ.

— Ытти-хытти тарам-ха! —

Кишĕр чунтан хĕпĕртет. —

Ай çумăрĕ çутăр-ха,

Пĕтĕм шăм-шак кĕçĕтет!

Хапха алăкĕ кăриклетрĕ. Ват карчăк Униççе алăк умне тухса тăчĕ. Вăл тĕксĕм пĕлĕт çинелле пăхса илчĕ, унтан сăхсăхрĕ те ерипен пылчăклă урам тăрăх мăн калушĕсемпе лепĕшлеттерсе малалла кайрĕ.

— Тумаллах, — тет карчăк хăй ăссĕн мăкăртатса, — тутарасах пулать. Ăна вара турă пулăшĕ... турăсар ăçтан...

Собор чиркӳ патĕнче Униççе карчăк тепĕр карчăка тĕл пулчĕ. Лешĕ кунтан темскер ыйтасшăнччĕ те, анчах Униççĕ карчăк унăн çумĕн пит васкавлăн иртсе кайрĕ. Воçтвишенски пупа курнă пулнă вăл.

Карчăк хыçалтан пырса пуп çаннинчен тытсан, пуп çаврăнса тăрса ыйтнă карчăкран:

— Мĕн сана? — тенĕ.

— Пачăшкă, — тенĕ карчăк хĕрелнĕ куçĕсене мăч-мăч хупкаласа, — молепĕн туса пар-ха... турă чури Ваççили шкулта лайăх вĕрентĕр тесе тăвасчĕ... Ывăлăн ачи пур манăн, Ваççили ятлăскер. Халĕ вăл университета кĕнĕ вĕренме, çыру янă. Университетах кĕнĕ... Молепĕн тăвасчĕ.

— А! — мăкăртатса илнĕ Воçтаишенски. — Юрать.

Молепĕн хыççăн Униççе карчăк Воçтвишенские укçа пама кĕсйинчен чечеклĕ тутăр кăларса салтма тытăнать.

— Апла университетра вĕренет эппин? — тенĕ укçа каларасса кĕтсе Воçтвишенски. — Тухтăр пулма вĕренет-и-ха?

Малалла

Уйăх та пур, хĕвел те пур.

Çӳл тӳпере сут çăлтăр пур —

Ярăмланса çунаканни,

Çĕр тĕнĕлне тытаканни.

Ырă та пур, усал та пур.

Ик вут хушшинче этем пур —

Хĕрӳ хĕрсе пиçекенни.

Хăй шăпине туптаканни.

Тăван та пур, тăшман та пур.

Вĕсен хушшинче илем пур —

Чун шевлине çутаканни,

Çут тĕнчене çăлаканни.

Чуччу ларкăчĕ пушах,

Такама кĕтет.

Маншăн тунсăхлать пулас,

— Ярăнма кил! — тет.

Пукане йĕре-йĕре

Тăчĕ ир-ирех.

Кушакки манпа пĕрле

Утрĕ чиперех.

Хăрамаççĕ куçăмсем,

Ярнăпăр пĕрле.

— Лайăх ларăр, тусăмсем! —

Кăшкăртăм пĕррех.

Кушак çури шикленет,

Мăч хупать куçне.

Пукани те тĕлĕнет,

Ялт çĕклет пуçне.

Кушак тарчĕ ман çумран,

Эх, хавшак чĕре!

Пукане юлмасть унран,

Ӳкрĕ ав çĕре.

Ыткăнтăм çӳлтен çӳле,

Çăлтăрсем патне!

Таврăнтăм ӳле-ӳле

Кăн-кăвак питпе.

Ытарлă шăплăх... Систермесĕр

Çĕрле именчĕк юр çусан

Кукша пуçсем тăман вĕçтернĕн

Туйса чупас килет çарран.

Çакна сисет кушак çури те...

Анчах малтан, хăй еккипе,

Юра асăрхануллăн питĕ

Тĕксе пăхать вăл тяппипе.

Юрату пурăнать-и пирте?

Чун кăварĕ парать-и вăй-хал.

Юрату та килет те иртет,

Юрату пултăрин алла-ал.

Умри çутă малаш — пурăну.

Пĕр-пĕрне тăванла ăнлансассăн

Çутçанталăк, санри курăну

Çут тĕнче лабиринчĕ пек аслă.

Каç пулттипе тăрантас кӳлсе арăмпа иксĕмĕр пуçана патне хăнана кайрăмăр. Хаваслă хамăр, хире-хирĕç пăхса, кулкаласа çеç ларатпăр. Пуçанапа арăмĕ — Палляпа Катя — эпир килнĕшĕн питĕ савăннă. Пире тӳрех кĕреке хушшине туртса лартрĕç те черкке тыттарчĕç. Ăна тута патне илсе пытăм кăна, çав вăхăтра айăкран такам чĕпĕтрĕ. Пăхатăп: арăм иккен.

— Йăлтах ан ĕç, — çурма сасăпа калаçать вăл, — аван мар.

Черккене каялла лартрăм. Çынсем сĕтел çинчи тутлă апата тĕшĕрме тытăнчĕç. Чăнах та, ăна сĕтел çине курма лартман вĕт, эпĕ те çиме пуçăнтăм. Купăста турамне илнĕ чух пĕри шĕвĕр пушмак кĕлипе ура çине ай-вай хытă пусрĕ. Çиллĕм капланса килчĕ, юрать-ха арăм пуснă ăна, унсăрăн, тен, вĕçерĕнсех каяттăм.

— Нумай ан çи, çынсем тем калĕç, — куçран чăрр пăхать вăл.

Арăм чарнине никама палăртмасăрах хăнасемпе калаçма пикентĕм. Хăвăрах пĕлетĕр — хăна-вĕрле кулкалама юратать — эпĕ те çавах.

— Сантăр, ытлашши ан калаç, чĕлхи чараксăр теме пултараççĕ, — тет арăм.

Итлерĕм ăна. Ним тума аптăраса сĕтел çиттин яраписене пĕтĕркелеме тытăнтăм. Каплех арăм сăмаххи:

— Аллуна унтан ил, хышкаланса ларать тейĕç.

Малалла