Шупашкарта пурӑнакан Виталий Илларионов пенсионер кӗнеке вуласа чунне уҫать. Виталий Ивановича паян Шупашкарти халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн социаллӑ ӗҫченӗ пӑхса пулӑшать. Социаллӑ учрежденире пӗлтернӗ тӑрӑх, ватӑ ҫын алӑран кӗнеке ямасть.
«Пушӑ вӑхӑтра эпӗ ялан кӗнеке вулатӑп. Литература чун апачӗ ҫеҫ мар, вӑл чуна лӑплантарать, йывӑр шухӑшсене сирсе ярать», — тесе каласа кӑтартнӑ ватӑ ҫын.
Хӑй вӑхӑтӗнче инженер пулса ӗҫленӗскер ӑслӑлӑх статйисене те вулама кӑмӑллать. Унсӑр пуҫне вӑл детективпа та кӑсӑкланать.
Виталий Илларионов ӗнентернӗ тӑрӑх, кӗнеке чунри ыратӑва манӑҫтарать, савӑк кӑмӑл парнелет.
Сӑмах май каласан, паян — Пӗтӗм Раҫҫейри библиотека кунӗ.
Красноармейскинчи тӗп вулавӑшра «Вӑрҫӑ ҫулӑмӗпе ҫирӗпленнӗ вальс кӗвви…» лекци-концерт иртнӗ.
Мероприятие вулавӑшри «Туссен тӗл пулӑвӗ» клубра йӗркеленӗ. Вулавӑш ӗҫченӗ Светлана Гурьева «На сопках Маньчжурии» (И. Шатров), «Амурские волны» (М. Кюсс), «Березка» (Е. Дрейзин) вальссем ҫинчен каласа кӑтартнӑ. Тӑван ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче ҫырнӑ тата кӗвӗленӗ «Играй, мой баян», «В лесу прифронтовом», «В землянке», «Моя любимая», «Синий платочек», «Случайный вальс» юрӑсем пирки те вӑл кӑсӑклӑ каласа кӑтартнӑ.
Нестер Янкас ячӗллӗ культурӑпа исккуство тата литература пӗрлӗхӗн правлени председателӗ, Чӑваш таврапӗлӳҫисен пӗрлӗхӗн Красноармейски тӑрӑхӗнчи уйрӑмӗн яваплӑ секретарӗ Виталий Михайлов «Контактра» халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, хӑтлав пурин те кӑмӑлне те кайнӑ.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Варкӑш» клубӗнче «Нарпике ӑраскалӗ» романа сӳтсе явнӑ.
Кӗнеке авторӗ — Валентина Кириллова (литературӑри псевдонимӗ – Тимӗр Алюш Вали). Роман пӗлтӗр Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ.
Романта автор 1900-2023 ҫулсенчи пурнӑҫа ҫутатса панӑ. Кӗнекери тӗп сӑнар – Нарпике. Хӗр туслӑ та нумай ачаллӑ, ҫирӗп ҫӗмьере ҫуралса ӳснӗ. Тӑван яла юратаканскер агронома вӗренсе тухать. Анчах ӑна телей курма пӳрет-и-ха?
Сӑмах май каласан, автор пурнӑҫра мӗн пулса иртнине кунсерен дневника ҫырса пырать иккен. Кайран ун тӑрӑх ӑна ҫырма ҫӑмӑл.
Кӗнекене хаклама писательсем, журналистсем, учительсем тата ыттисем пырса ҫитнӗ. Вӗсем пурте тенӗ пекех романа ырласа та мухтаса каланӑ.
Красноармейскинчи тӗп вулавӑшра лавкка хуҫин куравӗ уҫӑлнӑ. Асӑннӑ курав лавккапа паллаштармасть-ха. Унта тӗрленӗ ӳкерчӗксен ытарайми, пӑхса ытарайми илемӗпе паллашма пулать. Ҫав ӗҫсен авторӗ — Марина Егорова.
Марина Егорова вӑрлӑх сутакан лавкка хуҫи. Усламҫӑ пушӑ вӑхӑтра та ахаль ларма пӗлмест, вӑл алла йӗппе ҫип илет те тӗрлеме тытӑнать. Чӑн-чӑн тӗрӗ ӑстин, ылтӑн алӑллӑ хӗрарӑмӑн ӗҫӗсем чӑннипех ҫыпӑҫуллӑ пулса тухаҫҫӗ. Ун пек ӳкерчӗксем кирек епле киле те илемлетме пултараҫҫӗ.
Хӑйӗн ӗҫӗсенче Марина Егорова хӗллехи сӑна та, ҫуллахи илеме те, савӑк ҫуркуннепе тулӑх кӗркуннене те кӑтартса парать.
Куравра пулса курнӑ Трак ен ҫыннисем ӑстан картинисене питех те ырлаҫҫӗ, тӗлӗннине пытармаҫҫӗ.
Чӑваш Енре те тифлокомментатор пур. Пирӗн республикӑра профессилле ун пек специалист малтан пулман иккен. Халӗ пӗрремӗш ҫавӑн пек специалист пур. Вӑл ҫын — Наталия Перевезенцева, Чӑваш Республикин Л.Н. Толстой ячӗллӗ ятарлӑ вулавӑшӗн директорӗ.
Вулавӑш ӗҫченӗ профессилле тифлокомментаторсен 14-мӗш ушкӑнӗнчен вӗренсе тухнӑ. Пӗлу параканни — Мускаври «Реакомп» институт.
Ҫӗршывӑн тӗрлӗ кӗтесӗнчи специалистсем виҫӗ эрне ҫурӑ вӗреннӗ. Вӗҫемпе «Реакомп» институтӑн профессионалӗсем тата аслӑ категориллӗ тифлокомментаторсем: Г.С. Елфимова, М.М. Сенаторов, П. В. Зотова тата тифлокомментировани ӑсти Я.А. Исаичкина ӗҫленӗ.
Наталия Перевезенцева аслӑ категориллӗ тифлокомментатор пулса тӑнӑ.
Ака уйӑхӗн 8-мӗшӗнче Вӑрмарти Г.Е. Егоров ячӗллӗ вӑтам шкулта тата Куславкка районӗнчи Энтри Пасарӗнчи вулавӑшра паллӑ ҫыравҫӑсемпе тата театр ӗҫченӗсемпе тӗлпулусем иртнӗ.
«Кӗнеке + Театр» ят панӑ мероприятие Раҫҫейри театр ӗҫченӗсен союзне йӗркеленӗренпе 150 ҫул ҫитнине халалланӑ. Тӗлпулӑва вулавӑш ӗҫченӗсем, учительсем, вулакансем тата аслӑ классенче вӗренекенсем пырса ҫитнӗ.
Хӑнасен йышӗнче чӑваш халӑх поэчӗ, Чӑваш Республикин искусствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Светлана Асамат; Николай Максимов прозаик, журналист, куҫаруҫӑ; Раиса Воробьёва писатель тата педагог пулнӑ. Унсӑр пуҫне сумлӑ та ӑста ҫынсенчен пуҫтарӑннӑ йышпа Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн пултаруллӑ артисчӗ Виталий Сергеев ҫӳренӗ.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Варкӑш» литература клубӗнче Тимӗр Алюш Валин (Валентина Кирилловӑн) «Нарпике ӑраскалӗ» кӗнекине сӳтсе явӗҫ. Мероприяти ака уйӑхӗн 28-мӗшӗнче 18 сехетре пуҫланӗ.
Роман пӗлтӗр Чӑваш кӗнеке издательствинче кун ҫути курнӑ. Венера Усанова ку кӑларӑм пирки ун чухне ҫапларах хыпарланӑччӗ: «Нарпике ӑраскалӗ» кӗнекери ӗҫсем 1900–2023 ҫулсенче пулса иртеҫҫӗ. Романри тӗп сӑнар – Нарпике ятлӑ чӑваш хӗрӗ. Малтанах вулакан унӑн аслашшӗ-асламӑшӗн – Тимреспе Сарпин – кун-ҫулӗпе кӗскен паллашӗ, унтан ашшӗпе амӑшӗ – Арханпа Элиме – патне куҫӗ. Туслӑ та пуян ҫемьере ӳсекенскерӗн малашлӑхӗ те ҫутӑ, тумхахсӑр пулас пек. Тӑван яла, ҫӗр ӗҫне питӗ юратать вӑл. Тантӑшӗсем пек хулана кайма ӗмӗтленмест, ҫуралнӑ тӑрӑхрах тӗпленесшӗн. Таса юрату ҫинчен ӗмӗтленекен хӗрӗн кун-ҫулӗ тахӑш самантра арӑш-пирӗш ҫаврӑнса каять».
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Варкӑш» литература клубӗнче Николай Сорокинӑн «Тӑлӑх арӑм минтерӗ» кӗнекине сӳтсе явнӑ. Кӗнеке издательствин ӗҫченӗ Ольга Австрийская хыпарланӑ тӑрӑх, вырӑсларан чӑвашла Вера Александровӑпа Евгений Турхан куҫарнӑ. Кӗнекене савнисен романӗ тесе палӑртнӑ.
Мероприятие «Чӑваш кӗнеки» центрӑн ӗҫченӗ Татьяна Семенова ертсе пынӑ.
Николай Сорокин 1941 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 8-мӗшӗнче Тутарстанри Теччӗ районӗнчи Аслӑ Ӑнӑ ялӗнче ҫуралнӑ. Журналист, публицист, ҫыравҫӑ ТАССӑн Тутарстан Республикинчи ятарлӑ корреспонденчӗ, Хусанта тухса таракан «Сувар» хаҫата никӗслекенӗ, тӗп редакторӗ тата «Шурӑмпуҫ» литература журналӗн тӗп редакторӗ пулнӑ. Вун икӗ кӗнеке авторӗ, ҫав шута «Вечная Волга» роман-трилоги те кӗрет (2006–2008, 2013), чӑвашла «Аттеҫӗм Атӑл» ятпа тухнӑ (2017). «Вера древнего народа» документлӑ фильм ӳкернӗ. Тутарстан Республикин, Раҫҫей Федерацийӗн культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ. Николай Михайлович 2021 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 5-мӗшӗнче ҫут тӗнчерен уйрӑлса кайнӑ.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче «Хождение за словом» (чӑв. Тӗрленет сӑмах тӗрри) проектпа паллаштарнӑ. Ҫавӑн чухнех вулавӑшра ҫавӑн ятлӑ курав уҫӑлнӑ. Ӑна чӗрӗ халӑх сӑмахне пухнӑ икӗ ҫынна халалланӑ. Ҫав датӑсем — «Толковый словарь живого великорусского языка» словарь авторӗ Владимир Даль (1801-1872) ҫуралнӑранпа 225 ҫул ҫитни тата «Чӑваш чӗлхи словарӗн» авторӗ Николай Ашмарин (1870-1933) ҫуралнӑранпа 155 ҫул ҫитни.
Курав экспозицине сайра тӗл пулакан кӑларӑмсенчен, архиври документсенчен, ҫырусенчен, литература тата ӑслӑлах ӗҫӗсенчен, Николай Ашмаринпа Владимир Даль публикацийӗсенчен, тӗрлӗ тӗпчевҫе аса илӗвӗнчен хатӗрленӗ. Тата, паллах, Владимир Даль хатӗрленӗ тӑватӑ томлӑ «Толковый словарь живого великорусского языка» словарьпе Николай Ашмаринӑн 17 томлӑ «Чӑваш чӗлхи словарӗ» пулнӑ.
Тула облаҫӗнчи ӑслӑлӑх вулавӑшӗ «Раҫҫей чӗлхисем 2026» федераллӑ акцие хутшӑнать. Акцие хутшӑнакансене тутар е чӑваш чӗлхипе сӑвӑ вуламалла, унтан вертикаллӑ видео ҫырса халӑх тетелне вырнаҫтармалла. Вуланӑ чухне сӑввӑн куҫарӑвне е унӑн кӗске содержанине ҫырса памалла, тата мӗнле чӗлхепе вуланине палӑртмалла.
Акцие Раҫҫейри наци вулавӑшӗ, ҫав шутра Тутарстан, Дагестан, Мордва тата Чӑваш Республикисен вулавӑшӗсем, хастар хутшӑнаҫҫӗ. Сӑвӑ вуланӑ ролике Тула облаҫӗнчи ӑслӑлӑх вулавӑшӗн «ВКонтакте» халӑх тетелӗнчи страницӑра «ЯзыкиРоссии2026» хештегпа вырнаҫтарса пырӗҫ.
Акцие «Регион 71» информаци агентстви тата «Эпир – Раҫҫей» пӗрлехи информаципе ҫут ӗҫ проектне пурнӑҫлакансем те пулӑшаҫҫӗ. Ку проект пуш уйӑхӗнче пуҫланнӑ. Акци тӗллевӗ – Раҫҫей халӑхӗсен туслӑхне тата пӗр-пӗрне ӑнланнине ҫирӗплетесси.
+23.7 °C