Иртнӗ эрне вӗҫӗнче «Трактор тӑвакансен культура керменӗ» халӑх пултарулӑхӗн ҫуртӗнче «Звуки музыки народной» (чӑв. Халӑх кӗввин сасси) ӑсталӑх сехечӗ иртнӗ.
Ал айӗнчи тӗрлӗ хатӗртен чӑваш халӑх музыка инструменчӗсене ӑсталакан маттур, краевед, чылай кӗнеке авторӗ, Николай Фомиряков ачасене чӑваш музыка инструменчӗсем пуҫланса кайни, вӗсен кашнин янӑравлӑхӗ ҫинчен каласа кӑтартнӑ.
Ӑстапа тӗл пулма Шупашкарти 20-мӗш тата 49-мӗш вӑтам шкулсенче 6-мӗш класра вӗренекенсем пырса ҫитнӗ. Вӗсем хӑмӑшран сӑрнай, шӑпӑр валли чӗлӗх хатӗрлеме май пуррине пӗлсе тӗлӗннӗ.
Ҫӗрпӳ районӗнче ачасем вӑйӑ вылянӑ. 12 ҫулти хӗрача йывӑҫ ҫине хӑпарса кайнӑ та анайман. Ытти шӑпӑрлан кун пирки васкавлӑ медпулӑшӑва шӑнкӑравласа пӗлтернӗ. Ачасем адреса тӗплӗн калайманнипе тухтӑрсем ҫав вырӑна тӳрех шыраса тупайман.
Ирина Емельянова тата Андрей Егоров фельдшерсем, Игорь Мефодьев водитель ачана пулӑшнӑ. Хӗрачана ҫӗр ҫине антарнӑ. Кун хыҫҫӑн вӑл малалла вылянӑ.
Республикӑн тӗп хулинче пурӑнакан пӗр хӗрача шкула ҫӳреме пӑрахнӑ.
Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӑн специалисчӗсем ҫемьере темиҫе хутчен те пулнӑ. Хӗр шутне кӗнӗ ачапа темиҫе хутчен те калаҫнӑ, ашшӗпе те сӑмахланӑ, анчах усси пулман.
Комплекслӑ центрӑн специалисчӗсем пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫемьере хальхинче «Полици тата ачасем» акци ирттернӗ май кайнӑ. Йышра ҫул ҫитменнисемпе тата ашшӗ-амӑшӗпе ӗҫлекен тӗрлӗ специалист пулнӑ.
Маларах асӑннӑ ача пӗчӗк чухнех амӑшӗсӗр тӑрса юлнӑ, вӑл ашшӗпе пурӑннӑ. Анчах юлашки ҫулсенче арҫын воспитани енӗпе ҫителӗксӗр вӑй хунӑ – пике уроксене сиктерме пуҫланӑ. Нумаях пулмасть ӑна хулари Социаллӑ реабилтаци центрне вырнаҫтарнӑ.
Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен центрта тӑван халӑхӑмӑр культурине, йӑли-йӗркине упраса хӑварас тӗллевпе те тӗрлӗ ӗҫ туса ирттереҫҫӗ. Паян, ав, унта ҫӳрекен амӑшӗсемпе ачисем чӑваш тӗррине тӗрлеме пуҫтарӑннӑ.
«Алӑ алӑра» программӑпа килӗшӳллӗн йӗркеленӗ мероприятие пухӑннисене чӑваш тӗррин асамлӑхӗпе ятарлӑ хӑтлав урлӑ та паллаштарнӑ.
«Чӑваш тӗрринчи кашни эрешӗн пӗлтерӗш пуррине эпӗ пӗлмен те. Ҫӗннине пӗлме питӗ кӑсӑклӑ пулчӗ!» – тӗлӗннине пытарман Шупашкарта пурӑнакан Светлана Григорьева.
Шупашкарти 43-мӗш шкулта вӗренекен Федор Матросов Чӑваш Ене пӗрре мар тӗлӗнтернӗ. Пӗлтӗр вӑл 60 килограмм таякан кавӑн ӳстернӗ, кӑҫал вара унӑн пахчинчи ҫак ҫимӗҫ – 73 килограмм. Вӑл тӗнчери чи пысӑк пулакан сорт пулнӑ – «Атлантический гигант». Федор ӑна ҫуркуннех акнӑ, фитолампа айӗнче ӳстернӗ. Ҫулла пахчана тухса лартнӑ. Ҫимӗҫ пысӑк пултӑр тесе ытлашши хунавӗсене татнӑ. Хальлӗхе арҫын ача пысӑк кавӑнпа мӗн тумаллине палӑртман.
Федор тахҫантанпах ӳсен-тӑранпа кӑсӑкланать. Кавӑнсӑр пуҫне вӑл помидор, тӗрлӗ пахча ҫимӗҫ ӳстерет. Арҫын ача ҫитӗнcен агроном пуласшӑн.
Хӗрарӑм ачасене ашшӗ хӗнет тесе полицие пӗлтернӗ. 32 ҫулти арҫын тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Следстви версийӗ тӑрӑх, 2017 ҫултан пуҫласа кӑҫалхи авӑн уйӑхӗччен 8-13 ҫулсенчи виҫӗ ачине хӗненӗ, психика тӗлӗшӗнчен сиен кӳнӗ. Кӑҫал кӑрлач уйӑхӗнче аслӑ хӗрӗ тӗлӗшпе ясар ӗҫсем тунӑ. Ун чухне хӗрача 13 ҫулта пулнӑ.
Ачасен амӑшӗ кун пирки полицие пӗлтернӗ. Кун хыҫҫӑн арҫынна тытса чарнӑ.
Халӗ ун тӗлӗшпе пуҫарнӑ пуҫиле ӗҫе малалла тӗпчеҫҫӗ.
Ҫӗмӗрле районӗнче пурӑнакан хӗрарӑм, йӗкӗреш кӗтекенскер, тухтӑр патне йышӑнӑва кайнӑ. Шӑп ҫав самантра унӑн юн кайма пуҫланӑ. Шурӑ халатлисем ӑна хӑвӑрт пулӑшнӑ, 8 минутранах операци тунӑ.
Ҫут тӗнчене арҫын ачапа хӗрача килнӗ. Хӗр пӗрчи 1500 ытларах грамм тайнӑ, арҫын ача - 1900 грамм.
Ачасем халӗ Президент пепкелӗх центрӗнче. Арҫын ачана реанимаци уйрӑмӗнчен ахаль палатӑна куҫарнӑ. Хӗрачана хальлӗхе реанимацире сӑнаҫҫӗ. Арҫын ачапа амӑшӗ курнӑҫнӑ ӗнтӗ.
Ҫулта-йӗрте питех те асӑрхануллӑ пулмалли каламасӑрах паллӑ пек те, анчах теприсем пӗрех тимсӗр. Ҫӗнӗ Шупашкарта, ав, пӗр хӗрарӑм-водитель кӑнтӑр кунӗнчех ачана ҫапса хӑварнӑ. Инкек Винокуров урамӗнче пулнӑ.
Ҫуран ҫӳрекенсене каҫса ҫӳреме ятарласа палӑртса хӑварнӑ вырӑнта 12 ҫулти арҫын ача каҫнӑ. Машина ун ҫине пырса кӗнӗ. Суранланнӑ ачана больницӑна ӑсатнӑ.
Шупашкарти Ленин урамӗнче вара «Опель Астра» автомобиль водителӗ хӑй умӗнче пыракан «Хендай Солярис» машинӑпа пырса ҫапӑннӑ. «Хендай» водителӗ ҫурӑм шӑммине амантнӑ. «Опель Астра» автомашина рульне тытса пынӑ этем медицина тӗрӗслевӗ витӗр тухма килӗшмен.
Шупашкарти Ленин районӗнчи ЗАГС пайӗ хӑйне евӗр ята регистрациленӗ. Кун пек ята ашшӗ-амӑшӗ тин ҫуралнӑ ачине панӑ. Пепке Луна ятлӑ.
Шупашкарта халӗ Луна ятлӑ икӗ хӗрача пурӑнать. Пӗр ҫул каялла Мускав районӗнчи ЗАГС пайӗ ҫавнашкал ята регистрациленӗ.
«Луна» латин чӗлхинчен куҫарсан «уйӑх», «уйӑхлӑ» тесе куҫать. Рим ҫыннисен Луна Ҫӗр спутникӗн турри пулнӑ.
Шупашкарта пурӑнакан 74 ҫулти арҫынна ҫирӗп режимлӑ колоние 5 ҫуллӑха ӑсатнӑ. Суд палӑртнӑ тӑрӑх, вӑл 14 ҫула ҫитмен ачасем тӗлӗшпе ясар шухӑшне пурнӑҫланӑ.
Следстви тата суд ҫирӗплетнӗ тӑрӑх, 2021 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 21-мӗшӗнче Шупашкарти пӗр лавккара вӑл 10-ри тата 11 ҫулти хӗрачасем патне пынӑ та ясар шухӑшне пурнӑҫланӑ. Ӑна ҫав вырӑнтах тытса чарнӑ.
Судра арҫын хӑйӗн айӑпне йышӑнман. Анчах судья приговора ун майлӑ вуламан.
-21.7 °C