Чӑваш Республикин хисеплӗ ҫыннисене ҫӑмӑллӑхсем вырӑнне ҫулсерен 100-шер пин тенкӗ пама пуҫлӗҫ. Ку кӑҫалтан вӑйра пулӗ.
Ҫапла йышӑннӑ паян ЧР Министрсен Кабинечӗ. Унччен Чӑваш Республикин хисеплӗ ҫыннисен ҫакӑн пек ҫӑмӑллӑхсем пулнӑ: коммуналлӑ тӑкаксен ҫуррине саплаштарни, общество транспорчӗпе тӳлевсӗр ҫӳрени, санаторипе курортсене тата культура учрежденийӗсене тӳлевсӗр кайни. Ҫак ҫӑмӑллӑхсемпе халӗ пурӑнакан 13 ҫынран иккӗшӗ кӑна усӑ кураҫҫӗ.
Кӑҫалтан ҫак ята тивӗҫнисене ҫулталӑкне 100 пин тенкӗ пама тытӑнӗҫ. Ку ята унччен тивӗҫнисем вара суйлама пултарӗҫ: 100 пин тенкӗ е ҫӑмӑллӑхсем.
Сӑмах май, «Чӑваш Республикин хисеплӗ ҫынни» ята 28 ҫын тивӗҫнӗ, ҫав шутра халӗ пурӑнманнисем те пур.
Шупашкар районӗпе юхса иртекен Йӑршу юханшывӗ урлӑ вырӑнти хастарсем кӗпер хывасшӑн. Хӑйсен вӑйӗпе мар-ха, патшалӑх укҫипе. Анчах унсӑр пуҫне вӗсем хӑйсен тӳпине те хывнӑ.
«Ниме - Народный бюджет» программӑна хутшӑнса килсерен укҫа пухнӑ. Халӗ кӗпере туса паракан организацие палӑртмалла, ӑна суйласа илме аукцион ирттересси пирки тӳре-шара пӗлтернӗ ӗнтӗ.
Йӑршу юханшывӗ урлӑ хывма палӑртнӑ кӗпер чиркӳллӗ Шемшер ялӗпе Тавӑшкассине ҫыхӑнтарӗ.
Подрядчикӑн ӗҫе кӑҫалхи ҫу-авӑн уйӑхӗсенче пурнӑҫламалла. Кӗпере тума 9,8 миллион тенкӗ укҫа уйӑрма палӑртнӑ. Ӑна республика бюджетӗнчен тата вырӑнти хыснаран уйӑрмалла, унсӑр пуҫне халӑх пухса панӑ кӗмӗл те пур.
Аукциона ака уйӑхӗн 8-мӗшӗччен пӗтӗмлетмелле.
Шупашкарти пӗр аслӑ шкулта вӗренекен студентка ултавҫӑсен аллине лексе ҫур миллион тенкӗ ҫухатнӑ.
Ӗҫ-пуҫ ҫапла пулса иртнӗ: 19 ҫулти хӗр пӗлтӗрхи чӳк уйӑхӗнче интернетра каччӑпа паллашнӑ. Хайхи йӗкӗт криптобиржӑра тупӑш тумалли майсем пирки каласа кӑтартнӑ.
Хӗр ӑна ӗненнӗ, вӑл каланипе телефонӗ ҫине ятарлӑ сарӑм вырнаҫтарнӑ. Унтан кредитсем илнӗ, пӗтӗм укҫана ҫав «менеджер» каланӑ счетсем ҫине куҫарнӑ. Вӑхӑт иртсен студентка ӗҫлесе илнӗ тупӑша илес тенӗ, анчах, паллах, илеймен. Ҫапла вӑл ултавҫӑсен серепине лекнине ӑнланнӑ. Студентка тупӑш тӑвас тесе 500 пин тенкӗ ҫухатнӑ.
Шупашкарти кӳлмекре вырнаҫнӑ Анне палӑкӗ кивелнӗ, ҫавна май ӑна кӗҫех юсӗҫ.
Хальхи вӑхӑтра тӗплӗ юсав ӗҫӗсен проект документацине тӑвакана палӑртма аукцион ирттереҫҫӗ.
Малтанхи хак – 4 237 069 тенкӗ. Конкурса хутшӑнма заявкӑсене ака уйӑхӗн 8-мӗшӗччен йышӑнаҫҫӗ.
Пӗлтӗр монумент мӗнле лару-тӑрура пулнине хакланӑ. Подрядчикӑн ҫав пӗтӗмлетӗве тӗпе хурса проект документацине хатӗрлемелле. Обьект 46 метр ҫӳллӗш, сарлакӑшӗпе вӑрӑмӑшӗ – 25,3-шер метр.
Пахалӑхсӑр ҫӗвӗсене тасатмалла тата ҫӗнӗрен сварка тумала, бетонсене ҫӗнетмелле, ҫурӑксене сапламалла, арматурӑна коррозирен тасатмалла, постамент ҫинчи гранит плитасене улӑштармалла тата ытти те. Проектра ҫак ӗҫсене тумаллине пӑхса хӑварнӑ. Ӗҫсене кӑҫал раштав уйӑхӗн 21-мӗшӗччен вӗҫлемелле.
Хальхи вӑхӑтра машинӑсӑр ҫемье ҫук та темелле. Килсерен пӗрер машина ҫеҫ те мар, хӑшӗсенче аслисен кашнин пӗрер автомобиль.
Вӑрмар районӗнче пурӑнакан Алексей Григорьев машина ванмасӑр пулмассине аван ӑнланса ӑнланать ҫеҫ мар, ҫавна май ку енӗпе вӑл укҫа ӗҫлесе илме шухӑш тытнӑ. Арҫын патшалӑхпа социаллӑ контракт ҫырса хӑйӗн ӗҫне уҫма шухӑш тытнӑ. Ӗҫе вӑл 2025 ҫулта пуҫӑннӑ. Халӗ Григорьевсен ҫемйине ку ӗҫ самай кӗмӗл парать. Ун патне машина юсаттарма пыракансем те кӑмӑллӑ юлаҫҫӗ тесе калаҫҫӗ.
Алексей Григорьев автомобиле юсать тата кузова ҫӗнетет. «Чи кирли — хӑраса та шикленсе тӑмалла мар. Выртан каска мӑкланнӑ тесе ахальтен каламан вӗт», — тесе шухӑшлаҫҫӗ Алексей йышши чӗрӗ те вӑр-вар ҫынсем.
Улатӑрти 62 ҫулти хӗрарӑм ултавҫӑсене ылтӑн катӑкӗсем тата укҫа паса янӑ.
Хӗрарӑмпа упӑшкине хӑйсемпе «Тӗп банк ӗҫченӗсем» тесе паллаштарнӑ ҫынсем хӑратма тытӑннӑ. Унччен маларах «Пенси фондӗнчен» шӑнкӑравланӑ. Хӗрарӑм темиҫе кун афристсен витӗмӗнче пулнӑ, вӗсемпе кунне 10 сехет таран та калаҫнӑ. Ултавҫӑсем каланипех вӑл ҫӗнӗ телефон тата сим-картта туяннӑ.
Пуш уйӑхӗн 10-мӗшӗнче арӑмӗпе упӑшки ятарласа Шупашкара банка кайнӑ, унта ылтӑн катӑкӗсемпе монетӑсене кӑтартма ыйтнӑ, вӗссене туяннӑ. Банк ӗҫченӗсем сисчӗвленсе вӗсенчен ултавҫӑсем пирки ыйтнӑ. Арӑмӗпе упӑшки вара мӑнукӗсен пуласлӑхӗшен ылтӑн туяннине пӗлтернӗ. Ҫав кунах вӗсем ылтӑн катӑкӗсене курьера парса янӑ.
Тепӗр кунхине ултавҫӑ упӑшкине счет ҫинчи 2,5 млн тенке илме ӳкӗте кӗртнӗ. Вӑл банкра заявка хӑварнӑ, укҫана тепӗр эрнерен илмелле пулнӑ. Ҫав вӑхӑтрах ултавҫӑсем арӑмне вкладри 1,3 млн тенке илтернӗ, ӑна Улатӑрта курьер илсе кайнӑ.
Юлашки укҫине парса ярсан тин хӗрарӑм ултавҫӑсен тӗлне лекнине ӑнланнӑ.
Республикӑн Финанс министерствинче ҫак инновациллӗ тӳлев хатӗрне кулленхи пурнӑҫра ӗҫе кӗртессине халалланӑ ятарлӑ канашлу иртнӗ. Пӗрремӗш вице-премьер тата финанс министрӗ Михаил Ноздряков палӑртнӑ тӑрӑх, регион ҫӗнӗ йышши тӳлевсемпе усӑ курас енӗпе хатӗрленсе пырать. Канашлу вӑхӑтӗнче тӑватӑ тӗрлӗ тӳлев сценарине тӗплӗн тишкерсе тухнӑ, вӗсемпе пӗр чӑрмавсӑр усӑ курма май пур. Ҫавӑн пекех нумай ачаллӑ ҫемьесене шкул тата спорт форми илмелли тӳлевсемпе тивӗҫтерес механизма вӗҫлесе пыни пирки пӗлтернӗ.
Саккунпа килӗшӳллӗн, хысна укҫине цифрӑллӑ тенкӗпе 2027 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен тин уйӑрма май пурри пирки аса илтернӗ. Апла пулин те Михаил Ноздряков ҫакӑ чӑрмав пулса тӑмалла марри пирки каланӑ. Ведомство пуҫлӑхӗ ҫак механизма халех тӗрӗслесе пӑхмалли урӑх ҫулсене шырама сӗннӗ. Канашлӑва хутшӑннисем Ял хуҫалӑх министерствин нормативлӑ базӑна улӑштармалли пирки килӗшнӗ. Эксперимент ирттерсе ҫӗнӗ йышши субсидипе чи малтан сӗт туса илекенсене тивӗҫтерӗҫ.
Етӗрне районӗн тӗп пульницинчен 1,5 миллион тенкӗ шыраса илесшӗн. Ку – тухтӑр йӑнӑшне пула.
Истори акӑ мӗнлерех: 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче участок терапевчӗ хӗрачан анеми пулнине палӑртнӑ та стационара выртма направлени панӑ. Тепӗр кунхине хӗре пульницӑна илсе ҫитернӗ. Анчах икӗ талӑкра унӑн сывлӑхне тӗплӗн тӗрӗслемен. Кайран вара унӑн пуҫ миминчи юн ҫаврӑнӑшӗ пӑсӑлнине палӑртнӑ. Кун хыҫҫӑн ӑна Шупашкарти Васкавлӑ медпулӑшу пульницине илсе ҫитернӗ.
Ҫапла сывлӑхне тӗплӗн тӗрӗслеменнине пула хӗрӗн сывлӑхӗ вӑйлах япӑхланнӑ. Ҫавна май хӗрӗн амӑшӗ прокуратурӑна заявлени ҫырнӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкарти 47-ри арҫын Европӑран «Хонда» машина туянма ӗмӗтленнӗ. Анчах юмахри карчӑк пек ҫурӑк валашка умӗнче тӑрса юлнӑ.
Машина сутни пирки пӗлтерӗве вӑл мессенджерта курнӑ: 2021 ҫулта туса кӑларнӑ «Хондӑна» Европӑран хӑваласа килме шантарнӑ. Арҫын ку пӗлтерӗве 20-ри ывӑлне кӑтартнӑ, лешӗ тӗнче тетелӗнче компани пирки ҫынсем мӗн ҫырнине тишкернӗ – ним япӑххи те тупӑнман. Кун хыҫҫӑн ывӑлӗ сутуҫӑпа ҫыхӑнса машинӑна илессине пӗлтернӗ.
«Менеджер» паспорт сканне, адреса, телефон номерне ярса пама ыйтнӑ. Унтан килӗшӳ ярса панӑ. Ҫапла каччӑ нарӑсӑн 27-мӗшӗнче Ҫӗнӗ Шупашкарти банкра 400 ытла пин тенкӗ куҫарса панӑ. Пушӑн 5-мӗшӗнче вӑл тепӗр 500 пин тенкӗ куҫарнӑ. Тепӗр кунхине «менеджер» утильсборшӑн тепӗр 1,5 млн тенкӗ тӳлемелли пирки сӑнӳкерчӗк ярса панӑ. Кун хыҫҫӑн тин арҫын ултав серепине лекнине ӑнланнӑ та полицие кайнӑ.
Кун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ
Чӑваш Республикинчи вӑтам ӗҫ укҫи 90 184 тенкӗпе танлашнӑ. Ҫавӑн пек кӑтарту пулнӑ 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче.
Пӗр уйӑх маларах вара, 2025 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче, республикӑра вӑтам ӗҫ укҫи 65 981 тенкӗ пулнӑ. Пӗлтӗр ҫулталӑк пуҫламӑшӗнче вӑтам шалу 60 862 тенкӗ пулнӑ.
Атӑлҫи федераци округӗнче 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнчи вӑтам ӗҫ укҫи кӑтартӑвӗпе пирӗн республика Мӑкшӑ Республикинчен, Киров облаҫӗнчен, Пенза облаҫӗнчен иртсе кайнӑ. Чи пысӑк кӑтарту Тутар Республикин пулнӑ. Унта раштав уйӑхӗнче вӑтам ӗҫ укҫи 121 пин тенкӗпе танлашнӑ.
+11.3 °C