Чӑваш Енри тухтӑр тата медицина блогерӗ Ксения Георгиева Пӗтӗм Раҫҫейри «Профилактика ҫути» конкурсра ҫӗнтернӗ. Унӑн «Ксения Георгиева тухтӑрпа сывӑ пул» проекчӗ «Профилактика тата сывӑ пурнӑҫ йӗрки пирки чи лайӑх тухтӑр блогӗ» номинацире ҫӗнтернӗ.
Палӑртса хӑварар: Ксения Георгиевӑн кӗске видороликӗсем ЧР Сывлӑх сыхлавӗн министерствин официаллӑ сообществинче VK-клипсенче тухаҫҫӗ. Унӑн роликӗсене нумай ҫын пӑхать.
Ксенийӑна ҫитӗнӳ тунӑ ятпа ЧР сывлӑх сыхлавӗн министрӗ Лариса Тарасова саламланӑ. Ҫӗнтерӳҫӗсене ака уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Мускавра чыслӗҫ. Унта ун чухне «Ҫын тата эмел» Раҫҫей наци конгресӗ иртӗ.
Шупашкарти Куҫ микрохирургийӗн тухтӑрӗсем арҫын куҫӗнчен 20 сантиметр тӑршшӗ чӗрӗ хурт кӑларнӑ.
Вӗсенчен Чӗмпӗр облаҫӗнчи арҫын пулӑшу ыйтнӑ. Ӑна куҫ хупанки ҫинчи «мӑкӑль» канӑҫсӑрлантарнӑ. Тӗрӗслесен тухтӑрсем шалча пӑрҫи пысӑкӑш япала асӑрханӑ. Вӑл ыратманни шурӑ халатлисене пушшех те сисчӗвлентернӗ. Ҫав вырӑна шӑтарсан жгут евӗр япала курӑннӑ. Офтальмолог гельминта сиенлетесрен (ӑна пула аллерги пуҫӑнма пултарать) ӑна пинцетпа тытса кӑларнӑ. Куҫран кӑларнӑ хурт чӗрӗ пулнӑ, авкаланнӑ.
Пациент аса илсе ҫапла каласа кӑтартнӑ: ҫулла ҫурт тӑрринче ӗҫленӗ чухне ӑна вӑрӑм туна куҫран ҫыртнӑ. Кайран ҫав вырӑнта пӑнчӑ тухнӑ, вӑл ыратман, анчах ӳссе пынӑ.
Куҫ микрохирургийӗн тухтӑрӗсем кун пек тӗслӗхпе иккӗмӗш хут тӗл пулнӑ. Сиплемесен паразит ытти тӗртӗмпе органа куҫма пултарать.
Чӑваш Енре 16 ҫулти каччӑ питбайкпа ярӑннӑ хыҫҫӑн пульницӑна ҫакланнӑ.
Ӑна ҫак транспорта нумаях пулмасть кӑна парнеленӗ. Вӑл унпа нумаях та ярӑнайман — ҫул ҫине ярӑнма тухсан инкеке лекнӗ, аварире суранланнӑ. Каччӑна васкавлӑ медпулӑшупа Республикӑри ача-пӑча клиника больницине илсе ҫитернӗ. Тухтӑрсем тӗрӗсленӗ хыҫҫӑн каччӑн аяк пӗрчисем хуҫӑлнине палӑртнӑ, сулли ҫурӑлнӑ, кунсӑр пуҫне пуҫ мими сиенленнӗ. Пӗр сӑмахпа, самаях аманнӑ.
Халӗ унӑн больницӑра чылай вӑхӑт сипленме тивӗ.
Вӑрнар округӗнчи Хирпуҫ ялӗнче иртнӗ ҫулхи авӑн уйӑхӗнче ҫӗнӗ фельдшер пунктне уҫнӑччӗ. Ҫав вӑхӑтранпа кунта ҫынсем сывлӑха сиплеме 1,5 пин хутчен килнӗ. Пункт ҫывӑхри 270 ҫынна — ӗҫлекенсене, ачасене тата пенсионерсене — пулӑшу кӳрет.
Кунти ҫынсем каланӑ тӑрӑх, ҫӗнӗ ҫурт малтанхипе танлаштарсан самай хӑтлӑрах: ӑшӑ, ҫутӑ, унта паянхи кунри хатӗрсем вырнаҫнӑ. Кунта 14 ҫул хушши ФАП-ра вӑй хуракан Алевтина Алексеева фельдшер тӑрӑшать. Чирлемесӗр пурӑнас тесе ял ҫыннисем валли тӗрлӗ сывлӑх шкулӗсем йӗркеленӗ, унта 100 яхӑн заняти ирттернӗ ӗнтӗ.
Пурӑнакансемшӗн тата пӗр пысӑк ҫӑмӑллӑх — эмелсене ФАПран туянма май пур. 2025 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа кунта 350 ытла тӗрлӗ эмел сутнӑ, ҫакӑ ҫынсене район центрне ҫула тухса вӑхӑтпа укҫана перекетлеме май парать.
Етӗрне районӗн тӗп пульницинчен 1,5 миллион тенкӗ шыраса илесшӗн. Ку – тухтӑр йӑнӑшне пула.
Истори акӑ мӗнлерех: 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче участок терапевчӗ хӗрачан анеми пулнине палӑртнӑ та стационара выртма направлени панӑ. Тепӗр кунхине хӗре пульницӑна илсе ҫитернӗ. Анчах икӗ талӑкра унӑн сывлӑхне тӗплӗн тӗрӗслемен. Кайран вара унӑн пуҫ миминчи юн ҫаврӑнӑшӗ пӑсӑлнине палӑртнӑ. Кун хыҫҫӑн ӑна Шупашкарти Васкавлӑ медпулӑшу пульницине илсе ҫитернӗ.
Ҫапла сывлӑхне тӗплӗн тӗрӗслеменнине пула хӗрӗн сывлӑхӗ вӑйлах япӑхланнӑ. Ҫавна май хӗрӗн амӑшӗ прокуратурӑна заявлени ҫырнӑ.
Чӑваш Енри тухтӑрсем кӑвапа грыжипе тата ҫурӑлса кайнӑ аппендикспа асапланнӑ хӗрарӑма ҫӑлса хӑварнӑ.
Шупашкар районӗнчи больницине медицинӑра сайра тӗл пулакан йывӑр лару-тӑру пулса иртнӗ. Хирургсен пӗр вӑхӑтрах икӗ хӑрушӑ чирпе — хӗсӗннӗ кӑвапапа тата ҫурӑлса кайнӑ аппендицитпа — кӗрешме тивнӗ.
69 ҫулти хӗрарӑм больницӑна хырӑмӗ питӗ ыратнипе, ӑш пӑтраннипе тата вӑйӗ чакса кайнӑран лекнӗ. Ҫакӑ ӑна темиҫе кун асаплантарнӑ. Тухтӑрсем тӳрех васкавлӑн операци тума йышӑннӑ.
Операци вӑхӑтӗнче кӑвапа ҫинҫе пыршӑна хӗсӗнсе ларни палӑрнӑ. Телее, ӑна ҫӑлса хӑварма май килнӗ — пырша пайӗсем чӗрӗ юлнӑ. Анчах чи хӑруши аппендикс пулнӑ: гангрена пуҫланнӑ пирки вӑл татӑлнӑ, ҫакӑ вара перитонит патне ҫитернӗ.
Хирургсем аппендикса касса кӑларнӑ та хырӑм ӑшне тасатнӑ. Операци хыҫҫӑн хӗрарӑмӑн сывлӑхӗ хавшакран ӳпки шыҫнӑ, ҫавӑнпа ӑна реанимацие куҫарнӑ. Пилӗк кунран чирлӗ ҫын хӑйне лайӑхрах туйма пуҫланӑ, 40 кун сипленнӗ хыҫҫӑн ӑна киле кӑларнӑ.
Шупашкарти тухтӑрсем уксус ӗҫнӗ хӗрарӑма ҫӑлса хӑварнӑ. 70 ҫулти ватӑ уксуса ӑнсӑртран ӗҫнӗ имӗш. Тухтӑрсене вӑл ҫапла ӗнентернӗ.
Хӗрарӑм 70 процентлӑ уксуса пӗр апат кашӑкӗ ӗҫнӗ-мӗн. Телеграмри «Пуринчен малтан» каналта пӗлтеонӗ тӑрӑх, хӗрарӑм чутах вилмен: унӑн ҫӑварӗ, апат ҫулӗ пиҫсе кайнӑ. Васкавлӑ медицина пулӑшӑвӗ паракан тухтӑрсем хӗрарӑмӑн хырӑмлӑхне тасатса, интенсивлӑ инфузиллӗ терапи туса ирттернӗ.
Шурӑ халатлисем ҫине тӑни сая кайман: уксус ӗҫсе шар курнӑ хӗрарӑмӑн пурнӑҫне ҫӑлса хӑварма рултарнӑ. Малашне унӑн питӗ тимлӗ пулмалла: пули-пулми шӗвеке ӗҫмелле мар, кашни япалана хӑй вырӑнне тӗплӗн лартса упраиалла. Сывлӑхран пахи ним те ҫук – темле ӗҫес килсен те пули-пулми шӗвеке ӑша ямалла мар.
Шупашкарти тухтӑрсем пӗр ҫул аш-какай, пулӑ ҫимесӗр пурӑннӑ 24 ҫулти каччӑна ҫӑлнӑ.
Унӑн сывлӑхӗ чӑннипех те хӑрушлӑхра пулнӑ. Каччӑ питӗ вӑйлӑ начарлансан, вӑйсӑрлансан, япӑх ҫывӑрма тытӑнсан тӑванӗсем васкавлӑ медпулӑшу чӗннӗ. Пульницӑра анализ илнӗ те гемоглобин шайӗ икӗ хут пӗчӗк пулни палӑрнӑ. Ҫакна пула органсене кислород япӑх ҫитет, чӗре те хӑрушлӑхра. Каччӑ пӗр ҫул пахча-ҫимӗҫпе кӑна пурӑннӑ иккен.
Тухтӑрсем каччӑна рациона белоклӑ апат-ҫимӗҫ кӗртме сӗннӗ.
Ку шӑматкун, ыран, Чӑваш Енре черетлӗ Сывлӑхпа спорт кунӗ иртӗ. Сывӑ пурнӑҫ йӗркине юратакансемшӗн 4,6 пин ытла объект уҫӑ пулӗ: бассейнсем, катоксем, фитнес-залсем, стадионсем…
Ҫавӑн пекех уҫӑ тренировкӑсем, юлташлӑх матчӗсем пулӗҫ, ӑсталӑх класӗсем ирттерӗҫ. Спорт учрежденийӗсен расписанийӗпе ЧР Спорт министерствин сайтӗнче тата спорт комплексӗсен халӑх тетелӗнчи ушкӑнӗсенче пӗлме пулать.
2026 ҫулхи нарӑсӑн 5-16-мӗшӗсенче сыватӑшра (ҫар ветеранӗсен Шупашкарти госпиталӗнче) выртрӑм. Унта муталаннӑ сӑвӑсене пӑхса илӗр-ха...
* * *
Вӑрнар чӑвашне Сергей Андреева
Тӑн мӑкалать. Чакса пырать ӑс-хакӑл.
Ӑшри ятсем каяҫҫӗ манӑҫа.
Пурнас пулать. Тек урӑхла мӗн тӑвӑн?
Хӑв ирӗкпе утаймӑн канӑҫа.
Пуҫ ҫаврӑнать. Пӗтсе пырать вӑй-халӑм,
Нуша ҫӗре кайма тесе тӑрсан
Чупса эс пытӑн, патӑн ҫирӗп алӑ –
Вӑю ҫӳлти хӑват пек пулчӗ сан!
Чун савӑнать. Утас ҫулсем пӗтмен-мӗн
Сан пек хастар ҫынсем пулсан ҫумра.
Текех усал-тӗсел ҫулӑхнине итлемӗп –
Таса тӗнче йӑлтӑртатать умра!
* * *
Пурнӑҫ каҫми ҫырма урлӑшӗ мар,
Капӑр кӗперлӗ вӑл пулмарӗ.
Каҫрӑм пӗрех васкавлӑн та вӑр-вар,
Тен, каясси те тек юлмарӗ.
Юлчӗҫ хыҫа аваллӑх сукмаксем,
Кукӑр ҫулсем тӳрленеймерӗҫ...
Тӳрӗ иккен пуласшӑн пуҫтахсем,
Мана вара ухмах-ха эсӗ терӗҫ.
Ӑсли-ухмахшӑн ҫут тӗнче пӗрре,
Чӑтни те савӑнни ҫеҫ питӗ тӗрлӗ.
Ҫанталӑкра пур хӗвелпе тӗтре,
Пӗрин – хӗвел, теприншӗн – вӗҫсӗр нӳрлӗх.
+14.3 °C