К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗ Мускава гастрольпе тухса кайма хатӗрленет. Паян-ыранах мар-ха. Ҫывӑх вӑхӑтра. Тата тӗрӗсрех каласан, ака уйӑхӗнче.
Культура учрежденийӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинчен пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫӗршывӑн тӗп хулинче пурӑнакансемпе асӑннӑ хула хӑнисем чӑваш артисчӗсен пултарулӑхне хаклама пултарӗҫ. Театр гастрольпе Мускавра ака уйӑхӗн 7-8-мӗшӗсенче пулӗ. Чӑваш артисчӗсем Никита Михалковӑн «Мастерская 12» театрӗн сцени ҫине тухӗҫ. Унта Константин Ивановӑн вилӗмсӗр поэми тӑрӑх лартнӑ «Нарспи» спектакль кӑтартӗҫ.
Чӑваш халӑхӗн йӑли-йӗркипе хӑйне евӗр юрри-ташши, илемлӗ туйӗ, Нарспипе Сетнерӗн синкерлӗ юратӑвӗ кашни кураканӑн чун-чӗрине хумхантарасса шанаҫҫӗ.
Нарӑс уйӑхӗн 28-мӗшӗнче Мускав хулинчи «Чӑваш культурин обществи» обществӑлла организаци хутшӑннипе тата Василий Семенов ертсе пынипе «Чӑваш халӑхӗн историйӗпе чӗлхин ҫивӗч ыйтӑвӗсем» темӑпа ҫавра сӗтел иртнӗ.
Мероприяти вӑхӑтӗнче ЧПГӐИ ӑслӑлӑх сотрудикӗ Андрей Сараев «Пӗр саспалли кӑна» докладпа тухса калаҫнӑ. Вӑл авалхи чӑваш историйӗпе ҫӑлкуҫсем ҫителӗксӗр пулнӑ май тӗрӗс фактсене палӑртасси мӗнле йывӑр пулни ҫинчен каласа панӑ. Ӑсчах чӑвашсем пулса кайни ҫинчен шухӑшласа кӑларнӑ концепцисем мӗнле ҫуралнине кӑтартнӑ: вӗсенче тӗрӗс ӑслӑлӑх пӗлӗвӗпе пӗрлех авторсем шухӑшласа кайни пӗрлешсе каять.
Ку доклада хӗрӳ сӳтсе явнӑ.
Ҫавра сӗтел ӗҫне ҫавӑн пекех лингвист-чӑвашҫӑ, Раҫҫей ӑслӑлӑхсен академийӗн Чӗлхе пӗлӗвӗн институчӗн урал-алтай чӗлхисен пайӗн аслӑ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ Александр Савельев хутшӑннӑ. Вӑл тӗрӗк чӗлхисен ҫемйинче чӑваш чӗлхин историйӗн тӗп тапхӑрӗсене ҫутӑ кӑтартнӑ, хунсен, аварсен, хасарсен тапхӑрӗсем ҫинче чарӑнса тӑнӑ.
Раҫҫейре, упӑшкипе арӑмӗ, Мускавран Владивостока ҫуран кайма тухнӑ. Ҫак канмалли кунсенче вӗсем Чӑваш Ене ҫитнӗ.
Пашӑпа Тома кӑрлачӑн 19-мӗшӗнче ҫула тухнӑ. Вӗсем 9500 ҫухрӑма ҫуранах утма палӑртнӑ, транспортпа усӑ курасшӑн мар. Канмалли кунсенче вӗсем Чӑваш Енре пулнӑ. Пашӑпа Тома пирӗн регион илемлӗ пулнине, халӑх тарават йышӑннине палӑртнӑ. Вӗсем хӑйсен ҫулҫӳревӗ пирки телеграм-каналӗнче каласа кӑтартаҫҫӗ.
Чӑваш Енрен тухсан малалла вӗсен ҫулӗ Владивосток еннелле выртнӑ. Унта вӗсем ҫулталӑк вӗҫлениччен ҫитме палӑртнӑ.
Пашӑпа Тома каланӑ тӑрӑх, вӗсем рекорд лартассишӗн мар, хӑйсене тӗрӗслессишӗн, ҫемйине ҫирӗплетессишӗн ҫула тухнӑ.
Ӗнер каҫ енне асар-писер тӑман тапранса кайнине пула Шупашкартан самолётсем те вӗҫсе каяйман. Ҫак йӗркесен авторӗ пӗлнӗ тӑрӑх, Мускава каймалли икӗ рейс та ҫула тухайман.
Сургутран Шупашкара вӗҫсе килсе Минеральные Воды хулине 20 сехет те 50 минутра каяканнине темиҫе хутчен те урӑх вӑхӑта куҫарнӑ. Кайран вара паян ирхине 8 сехетре ҫула тухассине пӗлтернӗ.
Авиакомпани ҫынсене каҫхи апатпа (бургерпа) тивӗҫтернӗ, хулари хӑна ҫурчӗсене вырнаҫтарса тухнӑ. Унта трансфер йӗркеленӗ. Самолет паян кӑнтӑрла иртсен ҫеҫ ҫула тухнӑ.
Ӗнер каҫ енне асар-писер тӑман тапранса кайнине пула Шупашкартан самолётсем те вӗҫсе каяйман. Ҫак йӗркесен авторӗ пӗлнӗ тӑрӑх, Мускава каймалли икӗ рейс та ҫула тухайман.
Сургутран Шупашкара вӗҫсе килсе Минеральные Воды хулине 20 сехет те 50 минутра каяканнине темиҫе хутчен те урӑх вӑхӑта куҫарнӑ. Кайран вара паян ирхине 8 сехетре ҫула тухассине пӗлтернӗ.
Авиакомпани ҫынсене каҫхи апатпа (бургерпа) тивӗҫтернӗ, хулари хӑна ҫурчӗсене вырнаҫтарса тухнӑ. Унта трансфер йӗркеленӗ. Самолет паян кӑнтӑрла иртсен ҫеҫ ҫула тухнӑ.
Чӑваш Енре пурӑнакансем укҫа-тенке банкра тытма тӑрӑшаҫҫӗ. Иртнӗ ҫул вкладсен виҫи унчченхинчен 19 процент ӳснӗ. Кашни ҫыннӑн банкра вӑтамран 343 пин тенкӗ упранать.
Укҫана банкра тытнин виҫипе Чӑваш Ен Раҫҫейре 37-мӗш вырӑн йышӑнать, Атӑлҫи тӑрӑхӗнчи регионсем хушшинче вара — тӑваттӑмӗш.
Банкра укҫа пухса пыракансен пысӑк пайӗ Мускавпа Питӗр хулисенче пурӑнать. Ингуш тата Чечня республикисенче ун пеккисем ытти регионпа танлаштарсан сахалтарах.
Чӑваш Енри хӑна ҫурчӗсене броньлакансен йышӗ ӳснӗ. Кун пирки Раҫҫейӗн туриндустри пӗрлешӗве пӗлтернӗ.
Кӑҫалхи ҫур ҫул валли хӑна ҫурчӗсене йышӑнса хурасси унчченхи танлаштаруллӑ тапхӑртинчен 26 процент ӳснӗ.
Чӑваш Енри хӑна ҫурчӗсене ытларах чухне Мускав тата Мускав облаҫӗнчи, Тутарстанри тата Чулхула облаҫӗнчи ҫынсем йышӑнса хураҫҫӗ. Хамӑр патрисен тӳпи те пур — ку цифра 10 процентпа танлашать.
Мускав хулинче кӑрлачӑн 26-27-мӗшӗсенче тӑван чӗлхе, ҫав шутра вырӑс чӗлхи вӗрентекенсен пӗтӗм Раҫҫей шайӗнче ӑсталӑх лаҫҫи иртнӗ.
Унта ҫӗршывӑмӑрӑн тӗрлӗ кӗтесӗнчи 35 вӗрентекен хутшӑннӑ. Ҫав йышра Элӗк тӑрӑхӗнчи Чӑваш Сурӑм вӑтам шкулӗнчи чӑваш чӗлхипе литературин вӗрентекенӗ Алина Петрова та пулнӑ. Мускавран вӑл ҫӗнтерӳҫӗ пулса таврӑннӑ.
Хӗрарӑм халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче хыпарланӑ тӑрӑх, хӑйӗн урокӗнче Элӗк тӑрӑхӗнчи туй арӑмӗн тумӗ ҫинчен каласа кӑтартнӑ, чӑваш халӑхӗн культурипе паллаштаракан курав йӗркеленӗ.
Мускавра ҫанталӑк япӑхланнӑран Шереметьево аэропорчӗ вӑхӑтлӑха самолетсене йышӑнма чарӑннӑ.
Авиакомпани расписание улшӑнусем кӗртет. Пассажирсем рейссем пулнипе пулманни пирки контакт-центрсенче тата авикомпанисемпе аэропортӑн коммуникаци каналӗсемпе пӗлме пултараҫҫӗ.
Сӑмах май, паян ирхине «Победа» авиакомпанин рейсӗ Мускава (Шереметьево) вӗҫмен, пӗр сехет ҫурӑ тытӑнса тӑнӑ.
Куславкка округӗнчи Варасӑр ялӗнче пурӑнакан Рожновсем туй тунӑранпа 70 ҫул ҫитнӗ. Алексей Калистратовичпа Ефросиния Николаевна 1956 ҫулта пӗрлешнӗ. Вӗсем 5 ача ҫуратса ӳстренӗ, кашнине пӗлӳ парса пурнӑҫ ҫулӗ ҫине кӑларнӑ.
Ҫемье пуҫӗ ӗмӗр тӑршшӗпе ял хуҫалӑхӗнче ӗҫленӗ: колхозра рабочирен пуҫланӑ та механизатора ҫитнӗ. Кил ӑшшин управҫи шкул хыҫҫӑн Мускавра ӗҫленӗ, анчах чунӗ тӑван тӑрӑхах туртнӑ. Унтан таврӑнсан рабочи пулнӑ, кайран — хмелевод.
Паянхи кун Рожновсен – 6 мӑнук, 7 кӗҫӗн мӑнук.
+16.3 °C