Ҫӗнӗ Шупашкарти 18-мӗш лицейра ӗҫлекен Людмила Турковская «Чӑваш Республикин халӑх вӗрентекенӗ» ята тивӗҫнӗ.
Людмила Николаевна — физика учителӗ. Хӑй вӑл Ҫӗмӗрле хулинче 1960 ҫулта ҫуралнӑ. 1982 ҫулта И.Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университетӗнчен «физик, преподаватель» специальноҫа алла илни ҫинчен калакан дипломпа вӗренсе тухнӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкарти 18-мӗш лицейра физика учителӗ пулса 1991 ҫултанпа ӗҫлет. Аслӑ квалификаци категориллӗ учитель. 1995 ҫултах ӑна «Халӑх вӗрентӗвӗн отличникӗ» паллӑпа чысланӑ. 2003 ҫулта хӗрарӑм Чӑваш Республикин Президенчӗн премине «чи лайӑх учитель» пулнӑ май тивӗҫнӗ. Тепӗр ҫулхине ӑна «Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ учителӗ» ят панӑ.
Педагог тӗрлӗ шайри конкурсра та пӗрре ҫеҫ мар палӑрнӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкар хулинче юпа уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен ӑшӑ пама палӑртнӑ. Кун пирки хула пуҫлӑхӗ Александр Андреев пӗлтернӗ.
Вӑл каланӑ тӑрӑх, малтан ача пахчисене, шкулсене, пульницӑсене ӑшӑ парӗҫ. Унтан вара ҫуртсене тата предприятисене ӑшӑ ҫитӗ.
Аса илтерер: нумай хваттерлӗ ҫуртсене пилӗк кунра вӑтам сывлӑш температури 8 градус ӑшӑран сахалрах пулсан ӑшӑ параҫҫӗ. Ытти ҫурта харпӑрҫӑсен ирӗкӗпе е хула администрацийӗ палӑртнӑ срокра ӑшӑ ҫитӗ.
Сӑмах май, пӗлтӗр Ҫӗнӗ Шупашкар хулинче хутса ӑшӑтмалли сезон авӑн уйӑхӗн 26-мӗшӗнче пуҫланнӑ. Ҫакна та каласа хӑварар: ҫитес кунсенче республикӑра ҫанталӑк сивӗтессине пӗлтернӗччӗ.
Шупашкар хулинче Ленин Комсомолӗн урамӗнче «зебра» ҫинче хӗрарӑмпа хӗрачана таптаса кайнӑ автокран водителӗ тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. Руль умӗнче Ҫӗнӗ Шупашкар хулинче пурӑнакан 63 ҫулти арҫын ларнӑ. Йӗрке хуралҫисем палӑртнӑ тӑрӑх, кӑҫал ҫул-йӗр ҫинчи йӗркене пӑснӑшӑн административлӑ майпа 36 хутчен явап тыттарнӑ. Ытларахӑшӗ – пысӑк хӑвӑртлӑхпа ҫӳренӗшӗн.
Аса илтерер: инкек ӗнер, авӑн уйӑхӗн 24-мӗшӗнче, 10:15 сехетре Ленин Комсомолӗн урамӗнче пулнӑ. 41 ҫулти хӗрарӑм хӗрачапа пӗрле «зебра» урлӑ каҫнӑ, унта светофор ҫук. Ҫав вӑхӑтра вӗсем ҫине автокран пырса кӗнӗ. Водитель таптаса кайсан кӑна чарӑннӑ.
Хӗрача тӗлӗнмелле майпа чӗрӗ юлнӑ, ӑна тухтӑрсем вырӑнта пулӑшу панӑ, пульницӑна илсе кайман. Хӗрарӑм вара вӑйлӑ суранланнӑ, вӑл васкавлӑ медпулӑшу киличченех вилнӗ.
Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакан яш гаражра вилнӗ.
Ача унта мопед юсама кайнӑ. Ҫавӑн чухне вӑл тӗтӗм-сӗрӗмпе наркӑмӑшланнӑ тесе шухӑшлаҫҫӗ.
Ҫав ача пӗр каҫхине «Ольдеевский» гараж кооперативӗнче техникӑпа аппаланнӑ чухне хӑйне япӑх туйма пуҫланӑ. Инкек вырӑнне васкавлӑ пулӑшу паракан тухтӑрсем ҫийӗнчех пырса ҫитнӗ иккен, анчах вӗсем яша ҫӑлса хӑварайман.
Гаражра ытти ҫамрӑк та пулнӑ. Тухтӑрсене вӗсем чӗнсе илнӗ курӑнать.
Вырӑна пырса ҫитнӗ тухтӑрсем ачан пурнӑҫне ҫӑлса хӑварайман.
Халӗ инкек сӑлтавне специалистсем палӑртӗҫ. Вӗсем малтанласа шухӑшланӑ тӑрӑх, гаражра мопед юсанӑ чухне яш бензин пӑсӗпе е мопед кӑларакан сӗрӗмпе наркӑмӑшланма пултарнӑ. Пакунлисем ку ӗҫе халӗ малалла тӗпчеҫҫӗ.
Республикӑри 18 шкулпа ача пахчи 500-шер пин тенкӗлӗх грант илнӗ
Правительство председателӗ Сергей Артамонов авӑн уйӑхӗн 23-мӗшӗнче хушӑва алӑ пуснӑ.
ЧР Министрсен Кабинечӗн пресс-служби пӗлтернӗ тӑрӑх, грантсен пӗтӗмӗшле виҫи — 9 млн тенкӗ. Вӗсене ҫӗнӗ методикӑсем, проектсем кӗртнӗ тата вӗренӳ ӗҫӗнче пысӑк кӑтартусемпе палӑрнӑ 18 учреждение параҫҫӗ.
4,5 млн тенке Шупашкар хули тивӗҫнӗ. Укҫана Ачасемпе ҫамрӑксен пултарулӑх керменӗ, 3-мӗш лицей, 4-мӗш гимнази, 6-мӗш, 49-мӗш, 78-мӗш, 125-мӗш, 204-мӗш, 208-мӗш ача пахчисен хушшинче валеҫӗҫ.
1 млн тенкӗ Ҫӗнӗ Шупашкара яраҫҫӗ: 5-мӗш ача пахчине тата 11-мӗш шкула.
Улатӑрти 6-мӗш гимназие, Элӗкри И.Я.Яковлев ячӗллӗ вӑтам шкула, Патӑрьел округӗнчи Шӑнкӑртамри 1-мӗш вӑтам шкула, Канашри 17-мӗш ача пахчине, Хӗрлӗ Чутай округӗнчи Атнар вӑтам шкулне, Ҫӗрпӳ округӗнчи 6-мӗш ача пахчине тата Ҫӗмӗрлери 1-мӗш ача пахчине 500 пиншер тенкӗ параҫҫӗ.
Куртка вырӑнне 2 пачка спагетти илнӗ. Кун пекки те пулать пурнӑҫра – ултавҫӑсем Ҫӗнӗ Шупашкар хулинче вӗренекен 20 ҫулти студента шӑнман пӑр ҫине лартса янӑ.
Вӑл тӗнче тетелӗнче, тӳлевсӗр пӗлтерӳсен сайтӗнче, 6,5 пин тенкӗпе сутӑнакан куртка тупнӑ та ӑна илес тесе сутуҫӑпа ҫыхӑннӑ. Лешӗ ӑна тавара сервис тулашӗнчи мелпе ярса пама шантарнӑ. Студент ӑна куншӑн укҫа куҫраса панӑ. Анчах тавар килсен уҫса пӑхнӑ та – унта 2 пачка спагетти выртнӑ.
Полицейскисем ултавҫа тупса палӑртнӑ: вӑл – Краснодар крайӗнчи 17 ҫулти каччӑ. Ҫакӑ паллӑ: вӑл унччен те кун пек преступленисем тунӑ. Хальхинче те ун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакан пӗр хӗрарӑм питех те качча каяс тенӗ. Унӑн пӗр арҫын пулнӑ-ха, анчах вӑл ӑна пӑрахса кайнӑ. Ҫавӑн хыҫҫӑн хайхи хӗрарӑмӑн ӑна ҫухатас килмен, вӑл ӑна каялла тавӑрасшӑн ҫуннӑ.
Хӗрарӑм хӑйне качча каймалла мар тунӑ тесе минренӗ, ҫавна тасатмалла тесе шухӑшланӑ.
Ҫавӑн пек шухӑшпа минресе юмӑҫа ӗненнӗ, ӑна тӑватӑ уйӑх хушши укҫа тӳлесе пурӑннӑ. Ара, лешӗ хӗрарӑм ҫӑмӑл мар лару-тӑрӑва лекнӗ, ӑна тасатма самай вӑхӑт кирлӗ тесе каланӑ та хӗрарӑм ӗненнӗ. Ӑна вӑл пӗтӗмпе 100 пин тенкӗ укҫа куҫарса панӑ.
Кайран юмӑҫ хайхипе ҫыхӑнӑва татнӑ.
Ун хыҫҫӑн хӗрарӑм йӗрке хуралҫисенчен пулӑшу ыйтнӑ. Пакунлисем юмӑҫа Чӗмпӗрте тытса чарнӑ. Халӗ вӗсем ҫак хӗрарӑм-юмӑҫ тата миҫе айвана улталанине тӗрӗслеҫҫӗ.
Ҫӗнӗ Шупашкар хулинче пурӑнакан 43 ҫулти хӗрарӑмӑн питӗ качча каяс килнӗ пулмалла. Вӑл хальччен качча кайса курман. Ӑна пӑснӑ тесе шухӑшланӑ. Савнийӗпе уйрӑлсан вара юмӑҫран пулӑшу ыйтнӑ.
Вӑл юмӑҫпа кӑҫал нарӑс уйӑхӗнче тӗнче тетелӗнче калаҫма пуҫланӑ. Хӗрарӑм унран савнине каялла тавӑрса пама, пӑснине илме ыйтнӑ. Ҫаксене йӑлтах сӑнӳкерчӗк тӑрӑх тума май пурри-ҫуккипе кӑсӑкланнӑ.
Юмӑҫ савнийӗ ӑна юратнине, анчах ӑна апат-ҫимӗҫ мар, масар урлӑ уйрӑлмалла тунине каланӑ. Ҫавӑнпа ритуал кӑткӑс-мӗн, юмӑҫ куншӑн 50 пин тенкӗ ыйтнӑ.
Ҫапла хӗрарӑм тӑватӑ уйӑх юмӑҫ ритуалӗсемшӗн укҫа куҫарса тӑнӑ. Анчах савнийӗ таврӑнма шухӑшламан та. Кун хыҫҫӑн тин лешӗ юмӑҫ мар, ултавҫӑ пулнине ӑнланнӑ. Хайхи «юмӑҫ» ҫыхӑнӑва та тухма пӑрахнӑ. Хӗрарӑмӑн ирӗксӗрех полицие кайса пулӑшу ыйтма тивнӗ. Вӑл юмӑҫа пӗтӗмпе 100 ытла пин тенкӗ куҫарса панӑ.
Ҫӗнӗ Шупашкар хулинче 2-мӗш шкул ҫывӑхӗнче хир сыснисен кӗтӗвне асӑрханӑ. Ҫак шкул Ҫамрӑксен урамӗнчи 2-мӗш ҫуртра вырнаҫнӑ.
Хир сысни ҫурисемпе ҫул урлӑ каҫса сквера кӗнӗ. Вӗсем иртен-ҫӳрене асӑрхаман та тейӗн – лӑпкӑнах утнӑ.
Вырӑна Чӗрчунсен тӗнчине сыхлакан дирекци инспекторӗсем килнӗ. Шупашкар хула администрацийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, хир сыснисене каялла вӑрмана янӑ.
Специалистсем ӑнлантарнӑ тӑрӑх, хир сыснисемпе тӗл пулсан пӑлханса ӳкмелле мар, хирӗҫ тӑмасан вӗсем хӑрушлӑх кӑларса тӑратмаҫҫӗ. Ытларах чухне хир сыснисем ҫулран аташса кайса ҫынсем утакан вырӑнсене тухаҫҫӗ.
Хусан хулинче «Раҫҫейри халӑхсен костюмӗсем» фестиваль иртнӗ. Унта 31 регионтан 430 ытла ҫын хутшӑннӑ.
Чӑваш Ен чысне Ҫӗнӗ Шупашкар хулинчи Ирина Вирясова хӳтеленӗ. Вӑл ал ӗҫ ӑсти тата Чӑваш Енри ал ӑстисен гильдийӗн пайташӗ.
Ирина Сабировна фестивальте хӑйӗн проекчӗпе «Наци тумӗллӗ пукане» номинацире паллаштарнӑ. Вӑл «Чӑваш тӑрӑхӗнчи (Чӗмпӗр кӗпӗрни пулнӑ) вырӑс халӑхӗн костюмне тӑхӑннӑ пуканесем» коллеци хатӗрленӗ.
Эксперт канашӗ унӑн ӗҫне пысӑка хурса хакланӑ. Коллекци ҫирӗп суйлав витӗр тухса фестиваль вӑхӑтӗнче Хусанти хӑйне евӗр ӑсталӑх центрӗн экспозицине илем кӳнӗ.
Ирина Сабировна фестиваль уншӑн питӗ усӑллӑ пулнине, пысӑк опыт пухма май панине палӑртнӑ.
+4.3 °C