Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Тăванăмсем,

ĕçетре, çиетре, вылятра, кулатра,

тулли кĕрекере юрлатра –

ирĕк парсамăр мана,

тăвар тутти çинчен

сăмах каласшăн эп.

Эпир çук чух,

сĕм авалах,

кил хӳттинче вучах çунма,

мăрьесенчен шур тĕтĕм тухма

пуçласанах

пӳрт ăшшине тытакансем

вĕренĕ шӳрпене сыпа-сыпа

яшка тутти тутаннă,

тăвар тутти

тутаннă.

Çав тутта паттăр тăхăмсем

ĕмĕрсен тĕтĕмĕ витĕр,

çулăм витĕр илсе тухнă,

атте-аннемĕре,

атте-аннемĕрсем вара

пире пилленĕ,

тăварлăпа тăварсăра

чĕлхе вĕçпе тутантарса,

кутран çапса

вĕрентнĕ.

Рехмет вĕсене.

Эпир паян

сĕтел çине малтан

тăвар лартатпăр,

пĕрремĕш кашăка

астивсе пăхатпăр.

Патшалăх сăрине те

асаттесен тути-масипе виçсе

курка хĕрне

тăвар сапса ĕçетпĕр.

Ĕçсе çиетпĕр çеç-и, –

ирĕк парсамăр мана,

тăвар тутти çинчен

сăмахăма тăсатăп.

Çак çĕр çинчи пурнăç туттине те

Малалла

Çеçпĕл Мишшине

– Пĕлтер, вăрманăм, мĕн тăвас,

ыр тусăм, евитле!

– … итле …ле.

– Ухмахсене ухмах теме

хăю çитертĕм çеç…

– … тертĕм çеç … тĕм çеç.

– Айăпсăрне хӳтĕлеме

хăю çитертĕм çеç…

– … тертĕм çеç … тĕм çеç.

– Нивушлĕ пур пăтранчăкпа

тивет пĕрле юхмах?

–… ухмах …ах.

– Нивушлĕ çак уяр-инкек

татах та типĕтет?

– … пĕтет …тет.

– Апла кала, мĕн тумалла?

Туссем – юман кĕреш.

– … кĕреш … кĕреш.

Калинке шалтлатать. Ак—урам.

Август çилĕ вăш-вăш çулăхать.

Уçă сывлăш сиплет кăкăра...

Лупас айĕн автан авăтать.

Çулпала эп васкавлăн пырап...

Укăлча тăрса юлчĕ хыçа.

Машинпа ĕнер çапнă тырра

Тасатасчĕ часрах алласа.

Ман колхозăн йĕтемĕ пуян,

Ав, мĕн чухлĕ капан йĕркерен.

«Эсĕ пит те ир тăнă паян,

Мĕн пирки, — тет хурал, — ир çӳрен?»

Эп анчах-им, илтен — грузовик,

Кĕр-кĕрлет ав, тухать гаражран.

Ян каять ирхи юррăн кĕвви,

Ял енчен шурăмпуçĕ таран.

«Çамрăксем пит маттур кучухне,

Кунĕн-çĕрĕн пĕлмеç çывăрма», —

Ват хуралçă чĕртет чĕлĕмне: —

«Комсомол хушать паттăр пулма»...

Пит паха пуçару çамрăксен, —

Тытăнас теççĕ тырă леçме.

Чăн, хĕрӳ чун чĕрийĕ вĕсен,

Йышлăн çитĕç часах йĕтеме.

«Ырă ĕç, пит аван, тамаша», —

Тутлăн ĕмрĕ мучи чĕлĕмне.

«Ĕнер çапнă паха ыраша

Ăсатасчĕ патшалăх складне»...

Машинпа çитрĕç ман тантăшсем,

Малалла

Çухалнă сурăхсем

Килĕсене килсессĕн, шăплансан,

чипер кинсем

сĕтел çине ăш сĕт лартсан,

алла хăяр, çăкăр чĕлли тытса

уй еннелле утатăп.

– Кино пит чаплă-çке паян, –

тĕл пулнă хĕрĕсем

шӳтлеççĕ. –

Çĕрле те сухаланăшăн сана

мĕнчуль тӳлеççĕ?

Ĕçри юлташăм

тăратрĕ трактора.

Ун чĕлпĕрне тыттарчĕ те

ыр каç сунса

çап-çамрăк арăмĕ патне уттарчĕ.

Эй, кайрăмăр, сухаçă!

Суха касси

лăп-лăп кăна вырнаçтăр,

суха çĕççи

чĕллисене

ыр чухăн пек шеллевсĕр

кастăр,

çĕр амăшĕ, çĕр ашшĕ

ан ятлаçăр.

Каç сĕмлĕхне сире-сире

хăватлă утăм

пĕр хартлатрĕ,

ял çывăхне çитсен кĕçенчĕ те

пĕр кукалесе айра ташларĕ,

тепре çăварлăхне чăмларĕ,

çапах та чĕлпĕр пушанмарĕ.

Ĕшеннĕ ĕçченсем

вырăн çине тӳнеççĕ.

Культура çурчĕн çутисем

тепĕр каçчен сӳнеççĕ,

ыйхăсăр аптранă ватă та

лăштах пулать.

Çак вăхăтра

сухаçăн мамăкпа мăкланнă

янахĕ усăнать.

Эй, ырă ыйхă, ырă ыйхă!

Малалла

Чейисене

чей куркипе сăйлаççĕ,

тăмсайсене параççĕ

тăм курка.

Мана та хăнана

паллакансем чĕнеççĕ,

анчах мĕне кура

тăм куркине кăна

сĕнеççĕ?

27.07.1974.

– Мăшăр чĕкеç пӳрт умĕнче

кăçал та çавăрчĕ йăва, –

аннем кин кĕртесси çинчен

çапла пуçлать калаçăва.

Шахвăртнине туйса илсен

çурма шӳтле вăлтса хуратăп:

– Йăви вăл пулĕ, кӳршĕсен

кушакĕнчен хăратăп...

Йĕпреç. 27.07.1974.

Аса килет мана Морозов —

Мухтавлă паттăр пионер.

Вăл çĕнĕ пурнăçшăн кĕрешнĕ, —

Ун пек пулмашкăн вĕренер.

Аса килет мана Чекалин —

Хастарлă çамрăк партизан.

Вилĕм таканĕ умĕнче те

Фашистсене вăл парăнман.

Эпир вĕсен ятне манмастпăр,

Тивлетлĕ халăх ĕçĕнче

Сăнĕсене умра тытатпăр,

ĕçĕ вĕсен — чĕресенче.

Эс хитре. Çийĕнте

Ялкăшать пурçăн тум,

Кăтралатнă çӳçӳ

Сан питне эрешлет,

Илĕртӳллĕн кулать

Писевленĕ туту,

Ăнланатăп—саван,

Сана куншăн—рехмет.

Вальс кĕвви шăранса

Илтĕнсен вăйăра,

Эс мăнаçлăн пăхса

Çĕкленен чи малтан.

Авкаланчăк, чечен

Çаврăнан ташăра,

Сисĕнет: Ман пекки

«Урăх çуккă ялта».

Юрĕ. Урăх ан пултăр.

Тек кирлĕ те мар...

Кур епле ыттисем —

Пирĕн тантăшхĕрсем?

Лăпкăн, ăшшăн пăхни —

Яш чĕрешĕн кăвар,

Илемленнĕ ĕçре

Ытарми сăнĕсем.

Кашниех тăрашать

Ырă чунлă пулма,

Ĕççинче те — ĕçчен,

Вăйăра та кал-кал.

Пĕр эс çех вĕçкĕнле

Тыткалатăн хăвна,

Пĕр эс çех ĕççинче

Курăнатăн сахал.

Инçетелле вĕçеççĕ,

инçетелле вĕçеççĕ пĕлĕтсем.

Çитсе курман çĕрсем енне чĕнеççĕ,

çитсе курман çĕрсем енне

чĕнеççĕ пĕлĕтсем.

* * *

Хĕвел питне хуплать тесе

ан хурлăр,

ан хурлăр пĕлĕте.

Çĕре вăл кирлĕ,

çĕре вăл кирлĕ сулхăн сăн пама,

тата мана –

кăштах тунсăхлама.

* * *

Пĕлĕттĕм,

кам сăмахне,

кам сăмахне йывăра илчĕ-ши пĕлĕтĕм.

Çул-йĕре уяса та тăмарĕ,

куççуль витĕр утса алне сулчĕ те

çухалчĕ.

* * *

Пĕлĕтсем,

ăмсанатăп сире, пĕлĕтсем –

инкек мĕскерне чухламастăр эсир,

тăшман аллине пĕлейместĕр эсир,

пĕлĕтсем.

Пĕлĕтсем,

хĕрхенетĕп сире, пĕлĕтсем –

телей пылакне тутанмастăр эсир,

юлташ аллине пĕлейместĕр эсир,

пĕлĕтсем.

25.07.1974.

Çунатлă ĕмĕтĕм

хăйне валли йăва шырарĕ,

кĕрхи вĕçевпеле

çӳрерĕ инçетре.

Анчах çурхи пĕр каç

тăван енех вăл таврăнчĕ,

хам чĕререх вăл çавăрчĕ

йăва.

Йĕпреç. 1974, çĕртме.