Токиора ҫак кунсенче Олимпиада иртнине пурте пӗлетпӗр ӗнтӗ. Ӑмӑрту ҫурла уйӑхӗн 8-мӗшӗнче вӗҫленӗ.

Ҫурла уйӑхӗн 24-мӗшӗ—авӑн уйӑхӗн 5-мӗшӗсенче Токиора XVI ҫуллахи паралимп вӑййисем иртӗҫ. Чӑваш Енрен унта пилӗк спортсмен хутшӑнӗ: Елена Иванова, Сергей Бирюков, Денис Гаврилов ҫӑмӑл атлетсем, Сергей Иванов ертсе пыракан спортсмен тата Татьяна Гуреева парабадминтонистка.

Японин тӗп хулине пирӗн ҫӗршывран 241 Раҫҫей спортсменӗ тухса кайӗ, ҫав шутра тава тивӗҫлӗ спорт мастерӗсем — 90-ӑн, тӗнче класлӑ спорт мастерӗсем — 94-ӑн.

Олимпиадӑна хутшӑнма Чӑваш Енри 4 спортсмен тивӗҫнине Чӑваш халӑх сайчӗ пӗлтернӗччӗ. Аса илтерер: спорт гимнастики енӗпе — Владислав Поляшов тата Елена Герасимова, ирӗклӗ кӗрешӳ енӗпе — Сергей Козырев, шӑчӑпа сикессипе — Анжелика Сидорова.

2021 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 23-27-мӗшӗсенче Шупашкарта Ҫӑмӑл атлетика енӗпе Раҫҫей чемпионачӗ иртӗ. Ун хыҫҫӑн тепӗр уйӑхран Токиора Олимп вӑййисем пуҫланӗҫ.

Ҫӑмӑл атлетика чемпионачӗ пирки каласан, Чӑваш Енӗн тӗп хулинче вӑл ҫиччӗмӗш хут ӗнтӗ иртет. Юлашки хутчен ун пек ӑмӑртӑва пирӗн патра 2019 ҫулта пуҫтарӑннӑччӗ. Кӑҫал та ҫӗршыври чи вӑйлӑ ҫӑмӑл атлетсем Шупашкара килсе ҫитмеллеччӗ. Анчах кӑшӑлвирус тесе чемпионата малтан кӗркуннене куҫарчӗҫ, кайран вара Шупашкарта мар, Челябинскра ирттерме йышӑнчӗҫ.

Олег Мустаев ярса панӑ сӑнӳкерчӗк

Чӗмпӗр хулине тӗрӗк ушкӑнне кӗрекен чӗлхесене тӗпчекен Синджаро Казама унти чӑвашсемпе тӗл пулма килсе ҫитнӗ. Токиори университет профессорне Чӑваш наци конгресӗн вице-президенчӗсем Олег Мустаевпа Тимӗр Хуначи кӗтсе илнӗ. Чӑваш халӑх сайтне Олег Мустаев пӗлтернӗ тӑрӑх, хӑнана вӗсем яраплансен портӗнче кӗтсе илнӗ.

Яппун профессорӗ Чӗмпӗре ҫитнӗ-ҫитмен Иван Яковлев патриарха пуҫ тайма кӑмӑл тунӑ.

Сӑмах май ҫакна та палӑртмалла: 2016 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Синджиро Казама Шупашкара, И.Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университетне, килнӗ. Ун чухне профессор чӑваш диалекчӗсемпе те кӑсӑкланнӑ. Тӗрлӗ халӑх диалектне пухса профессор словарь кӑларасшӑннине пӗлтернӗ.

Хӑнана ЧПУн вырӑс тата чӑваш филологийӗпе журналистика факультетӗнче вӗренекен Анна Ижетникова пулӑшнӑ. Вӑл профессор ыйтнӑ 150 сӑмаха тури чӑвашсен диалекчӗпе куҫарса панӑ тата чӑвашла сӑмах ҫаврӑнӑшӗсене диктофон ҫине ҫырса илнӗ.

Чӑваш Ен спортсменки Японин тӗп хулинче Токиора иртнӗ ӑмӑртура тӗнче чемпионкин ятне тивӗҫнӗ. Аиша Александрова штангӑна выртса тӗртнӗ, вӑл 62,5 килограмм ҫӗкленӗ. Палӑртмалла: ку унӑн кӗлеткин йывӑрӑшӗнчен 19 килограмм нумайрах.

Аиша Александрова Ҫӗрпӳ хулинче пурӑнать. Вӑл Токио хулине самолетпа 10 сехет вӗҫнӗ, аякри ҫӗршыва ҫитсен тӳрех ӑмӑртӑва хутшӑннӑ. Ҫул ҫинче, паллах, ывӑнтарать. Ҫапах ку Аишӑна пӗрремӗш вырӑна тухма чӑрмав кӳмен. «Тӳрех помост ҫине! Халӑхра калашле, карап ҫинчен бала лекнӗ. Ҫитменнине, Мускав вӑхӑчӗпе ирхи 3 сехетре», - ҫапла ҫырнӑ Ҫӗрпӳ хулин Инстаграм страницинче.

Токио университечӗпе «Рикэн» естествӑлла ӑслӑлӑхсен институчӗн ӑсчахӗсем шыв айӗнчи скважинӑсем тавра питӗ тарӑнра пурӑнакан бактерисене тӗпченӗ. Вӑл вырӑнсенсе шыв чулпа сӗтӗрӗннӗрен электричество пулать.

Тарӑнри организмсене кантӑкран ӑсталанӑ савӑта хурса тӗпчевҫӗсем бактерисем ҫине 0,3 вольт хӑватлӑ электричество янӑ. Сӑнакансем хайхи тӗпчекен чӗрӗ организмсем аммиак, кӑмрӑк йӳҫек газне тата шыв кӑларма пуҫланине курнӑ. 8 кун сӑнанӑ хыҫҫӑн бактерисен йышӗ 20% таран ӳснӗ. Ҫав хушӑрах вӗсем хӑйсене валли тӑранмалӑх сахӑр та кӑларнӑ.

Ӑсчахсем ҫапла май ҫак бактерисем энергие хими синтезӗнчен кӑна мар, пӗчӗк электричество разрядӗнчен те тупма пултарнине палӑртнӑ.

«Рикэн» институчӗн тӗпчев ушкӑнӗн ертӳҫи Рӳхей Накомура ҫапларах пӗтӗмлетнӗ: «Хӗвел ҫутти ҫук тата тӑранмалли хими элеменчӗсем ҫук вырӑнта та организмсем хӑйсене пурӑнма майсем тупайраҫҫӗ. Пирӗн тӗпчев ҫакна кӑтартрӗ те».