Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 -1.0 °C
Ват ҫынтан кулма хушман.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Софья Савнеш: Ҫимӗкре масар пасар пек кӗрлемелле-и?

Софья Савнеш06.06.2017 22:212086 хут пӑхнӑ

Мӗн ӗлӗкрен Ҫимӗк чӑваш халӑхӗшӗн пысӑк уяв пулнӑ. Ҫак кун ял кӗрлесе тӑрать кӑна. Ара, аякри хуласенчен тӑван-пӗтен тӗп киле пуҫтарӑнать-ҫке-ха. Пурте пӗрле пухӑнса масар ҫине каяҫҫӗ, пирӗнтен яланлӑхах уйрӑлса кайнисене асӑнаҫҫӗ.

Православи тӗнне ӗненекенсем масар ҫине эрех-сӑра ӗҫме, апат ҫиме каймаҫҫӗ. Вӗсем тӑванӗн вилтӑпри патӗнче ларса ӑна лайӑххипе аса илеҫҫӗ, ӑшра кӗлӗ тӑваҫҫӗ. Ҫапла чиркӳ хушать. Анчах пирӗн, чылайӑшӗн, урӑхла пулса тухать.

Ку ахӑртнех чӑвашсен халӑх йӑли-йӗркипе ҫыхӑннӑ. Ӗлӗкхи йӑла-йӗрке паянхи кунччен сыхланса юлнӑ. Масар ҫинче эрех ӗҫни, апат-ҫимӗҫе вилтӑпри ҫине хурса хӑварни чиркӳ саккунӗсемпе килӗшсе тӑмасть. Пачӑшкӑсем вилнисене чиркӳре асӑнмалли пирки асӑрхаттараҫҫӗ.

Чылай ҫӗрте Ҫимӗкре масар пасара ҫаврӑннӑнах туйӑнать. Халӑх йышлӑн пухӑнать ун чухне, ҫавна май ҫӑва кӗрлесе кӑна тӑрать. Темшӗн ҫынсем шӑппӑнрах калаҫмалли пирки манаҫҫӗ. Ӳсӗр ҫынсем ҫапкаланса утнине курма пулать тата. Лачкам ӳсӗр пуличчен ӗҫсе лартаҫҫӗ. Хирӗҫнӗ тӗслӗх те пулать. Паллах, ку масар ҫинче питӗ килӗшӳсӗр.

Теприсем тата музейри пек вилтӑприсене пӑхса ҫӳреҫҫӗ. Унашкал ҫынсенчен тӗлӗнме пӑрахмастӑп. Масар ҫине килсен хӑвна йӗркеллӗ тытмалли пирки кашнинех астӑвасчӗ.

Пирӗн масарӑн хапхи ҫине ҫапла ҫырса хунине палӑртас килет: «Чарӑнсам, иртен-ҫӳрен, мана асӑнсам. Эпӗ — килте, эсӗ хальлӗхе — хӑнара». Чуна витерекен сӑмахсем. Анчах вӗсене вырӑсла ҫырнӑ. Чӑвашла пулсан тем пек аванччӗ.

Пӑшӑрхантаракан тепӗр ыйту — ҫынсем хӑйсем хыҫҫӑн ҫӳп-ҫап хӑварни. Вӗсем хыҫҫӑн камӑн тасатмалла? Хутаҫсене, хут татӑкӗсене, ытти ӑпӑр-тапӑра масар умӗнчи контейнера тухса пеме йывӑр-ши? Ку хамӑра кӑна мар, пирӗнтен ӗмӗрлӗхех уйрӑлса кайнӑ тӑвансене те хисеплеменнине кӑтартать.

 

Комментари:

атика // 3088.48.6627
2018-01-15 17:48
мĕн суятăр хăш чăваш йăлинче эрех ĕçсе япăнмалли пур ,эрех илсе пыраканнисемте йăлтах чиркÿне çÿрекенсем каласанта:эп язычник мар -теççĕ те черкене шалт çавăрса хураççĕ те сысна çÿпе çыртса,вара хăйсене христянин теççĕ.
2018-07-29 15:06
Ку ĕнтĕ чăваш е вырăс пулнинчен килмест, пур халăхра та пур çакă. Хăш масар çинчен çимĕкре килне илсе таврăнаççĕ те, тирпейлесе кутăн леçсе хăварнă тĕслĕхсем те сахал мар. Ăнланман çынна хăть вырăс чĕлхипе çыр, хăть чăвашла, пурпĕрех. Тата тепĕр тĕлĕнтермĕш: чиркÿ праçникĕсенче ĕçлеме юрамасть теççĕ, ĕçкĕ тума вара юрать. Хăть Мăнкун, хăть ытти праçник эрех сăра юхса тăрать. "Веселие на Руси есть питие", -тесе каланă пулать Владимир кнеç. Пĕлемстĕп, чăн е ахальтнех сÿпĕльтетеççĕ çука пур туса, анчах та кулленхи пурнăçра ĕçкĕ хуçаланать.

Комментариле

Сирӗн ятӑp:
Анлӑлатса ҫырни:
B T U T Ячӗ1 Ячӗ2 Ячӗ3 # X2 X2 Ӳкерчӗк http://
WWW:
ӐӑӖӗҪҫӲӳ

Пурӗ кӗртнӗ: 0 симв. Чи пысӑк виҫе: 1200 симв.
Сирӗн чӑвашла ҫырма май паракан сарӑм (раскладка) ҫук пулсан ӑна КУНТАН илме пултаратӑр.

Эсир усӑ курма пултаракан Wiki тэгсем:

__...__ - сӑмаха каҫӑ евӗр тӑвасси.

__aaa|...__ - сӑмахӑн каҫине тепӗр сӑмахпа хатӗрлесси («...» вырӑнне «ааа» пулӗ).

__https://chuvash.org|...__ - сӑмах ҫине тулаш каҫӑ лартасси.

**...** - хулӑм шрифтпа палӑртасси.

~~...~~ - тайлӑк шрифтпа палӑртасси.

___...___ - аялтан чӗрнӗ йӗрпе палӑртасси.


Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем

 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org