Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 -4.0 °C
Ҫилсӗр ҫирӗк тӑрри те хумханмасть.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Аçтахар Плотников: Питлӗх

Аçтахар Плотников04.10.2015 12:542295 хут пӑхнӑ

Юхма Мишши хатӗрленӗ «Ылтӑн ҫӳпҫе» кӗнекери статьясемпе малалла паллаштаратпӑр. Аса илтеретпӗр, кӗнекен иккӗмӗш ячӗ — «Чӑваш сӑмахӗсен вӑрттӑнлӑхӗ». Ӑна 1993 ҫулта кӑларнӑ («Вучах» библиотекинче).

 

Питлӗх тесессӗн эпир халь кӑмака ҫӑварне хупламалли хатӗре аса илетпӗр: ӑна тимӗртен (шӑвӑҫран) тунӑ, унӑн алтыткӑҫи те пур...

Ҫапах та мӗншӗн ҫак кил-ҫуртра усӑ куракан япала «пит» сӑмахпа ҫыхӑннӑ-ха?

Хӑшпӗр чухне кӑмака ҫӑварне хупланӑ питлӗх ҫине пӑхса тӑратӑн-тӑратӑн та... ӗлӗк-авал ҫак япала ҫарҫыннисем усӑ курнӑ хатӗр пекех туйӑнса каять. Чӑнах та, питлӗх — пите валли, пите-куҫа хуплама, тӑшманран сыхлама тунӑ хатӗр. Ҫакӑ унӑн авалхи пӗлтерӗшӗ. Урӑхла каласан, питлӗх — ҫар хатӗрӗ, щит. Пыра-киле, ҫар ҫыннисем питлӗхсемпе усӑ курма пӑрахнӑ: вӑрҫӑ-харҫӑ йӗрки улшӑнса пынӑ. Ҫитменнипе тата чӑвашсем питӗ килӗшӳллӗ, ҫӗр ӗҫлесе пурӑнакан халӑх пула пуҫланӑ, ҫар культури манӑҫса пынӑ. Питлӗх — ӗлӗк ҫарҫыннине кирлӗ япала; килте, хуҫалӑхра усӑ курма ҫеҫ пулса тӑнӑ. Пыра-киле ҫӗнӗ ламсемшӗн вӑл ҫар хатӗрӗ мар, кӑмака ҫӑварне хупламалли япалӑна пӗлтерекен сӑмах пулса юлнӑ. Ҫапла ҫав, пурнӑҫ йӗрки ҫыннӑн шухаш-туйӑмне те, тавракурӑмне те, шухӑшлав виҫипе шухӑшлав йӗркине те, юлашкинчен хӑйне те хальхаҫҫӑнхи саманара кирлӗ еннелле улӑштарать.

 

Комментариле

Сирӗн ятӑp:
Анлӑлатса ҫырни:
B T U T Ячӗ1 Ячӗ2 Ячӗ3 # X2 X2 Ӳкерчӗк http://
WWW:
ӐӑӖӗҪҫӲӳ

Пурӗ кӗртнӗ: 0 симв. Чи пысӑк виҫе: 1200 симв.
Сирӗн чӑвашла ҫырма май паракан сарӑм (раскладка) ҫук пулсан ӑна КУНТАН илме пултаратӑр.

Эсир усӑ курма пултаракан Wiki тэгсем:

__...__ - сӑмаха каҫӑ евӗр тӑвасси.

__aaa|...__ - сӑмахӑн каҫине тепӗр сӑмахпа хатӗрлесси («...» вырӑнне «ааа» пулӗ).

__https://chuvash.org|...__ - сӑмах ҫине тулаш каҫӑ лартасси.

**...** - хулӑм шрифтпа палӑртасси.

~~...~~ - тайлӑк шрифтпа палӑртасси.

___...___ - аялтан чӗрнӗ йӗрпе палӑртасси.


Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем

 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org