Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 +7.0 °C
Шӑтӑк шӑрҫа ҫӗрте выртмасть.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Rusakov усӑ курaкан дневникӗ


Авалтан килнӗ этнос ячӗ

  09.03.2020 18:51 | 1300 хут пӑхнӑ

Эпир час-часах чӑваш халӑхӗн «чӑваш» текен этнос ячӗ хӑҫан пулса кайни ҫинчен калаҫатпӑр. Тата мӗншӗн-ха Атӑл тӑрӑхӗнчи пӑлхар халӑхӗн этнонимӗ Хусан ханлӑхӗ вӑхӑтӗнче «чӑваш» этнонимпа улшӑнни ҫинчен е кун пек улшӑну пулман та-ши, текен ыйту та нумай ҫынна канӑҫ памасть. 19 ӗмӗр вӗҫӗнче – 20-мӗш ӗмӗр пуҫламӑшӗнче пурӑннӑ Н.И.Ашмарин паллӑ историк-тюрколог авалхи пӑлхарсене ҫак «пӑлхар» ятпа ытти халӑхсем чӗннӗ, пӑлхарсем хӑйсене хӑйсем «чӑвашсем» тени ҫинчен каланине нумайӑшӗ пӗлетпӗр.

Малалла...

 

Истори авӑрӗнче ҫухалнӑ чӑвашсем

  14.12.2019 20:21 | 1461 хут пӑхнӑ

17 ӗмӗрте-20-мӗш ӗмӗр пуҫламӑшӗнче Пушкӑртстанра пурӑннӑ типтерсен (тептярьсен) сословийӗ чӑваш халӑх историйӗнче пысӑк пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑнать пулсан та, ҫак анлӑ сарӑлнӑ халӑх сословийӗ ҫинчен чӑваш историкӗсем ҫырни ҫукпа пӗрех. Пӗтӗмӗшле илсен, типтерсем ҫинчен тутар-пушкӑрт историкӗсем (А.З.Асфандияров, Р.К.Рахимов, Р.Г.Кузеев, Д.М.Исхаков тата ыттисем), тата вӗсем ҫырнипе усӑ курса, ытти ӑсчахсем ҫыраҫҫӗ. Ҫакна шута илсе, типтерсен историйӗ ҫине чӑвашла куҫпа пӑхса, эпӗ ҫак тишкӗрӳллӗ статьяна ҫырас терӗм.

Малалла...

 

Диагноз лартӑнчӗ, чӗрӗлмелле...

  08.12.2019 11:24 | 1509 хут пӑхнӑ

Виҫҫӗ-тӑваттӑри ывӑлӗпе вырӑсла калаҫса тӑракан чӑваш хӗрарӑмӗнчен, ма вӑл ачипе чӑвашла калаҫманни ҫинчен ыйтрӑм та вӑл мана ҫапла хуравларӗ:

— Ывӑл манпа вырӑсла калаҫнӑран, эпӗ унпа темшӗн элле чӑвашла калаҫаймастӑп ҫав: чӗлхе ҫаврӑнмасть. Именетӗп-ши вырӑсла калаҫакан хамӑн ачапах чӑвашла калаҫма, е урӑх сӑлтавӗ ҫакӑн, анчах ҫакна ниепле те ӑнлантараймастӑп. Шалти тормоз чарать, пӗр сӑмахпа.

Тепрехинче ҫамрӑкранпах пӗрне-пӗри пӗлекен юлташ, калаҫӑва чӗлхе проблемисем ҫинчен хускатсан, хӑйӗн сӑмахӗсене пӗртен-пӗр тӗрӗс чӑнлӑх вырӑнне хурса, татӑклӑн тата уҫҫӑн ҫапла каласа хучӗ:

— Эпир — чӑвашсем, пирӗн хушша пӗр-пӗр вырӑс е урӑх халӑх ҫынни пырса кӗрсенех, пурте ҫав самантрах вырӑсла калаҫма пуҫламалла.

Малалла...

 

Малашлӑха пӑхса...

  29.11.2019 11:45 | 2273 хут пӑхнӑ

Куҫа курӑнакан историлле вӑрах мар перспективӑра тӗнчери тата пирӗн ҫӗршыври чӗлхесем епле енне улшӑнассине мӗнле куратпӑр-ха? Епле пӑтӑрмахсем кӗтеҫҫӗ хальхи халӑхсен чӗлхисене?

Раҫҫее илсен, шкулсенче ачасене ППЭ-пе экзамен тыттарсах акӑлчан чӗлхине вӗрентме пуҫланине пурте пӗлетпӗр ӗнтӗ. Ҫакна пула кӑшт вӑхӑтран, пӗр вунӑ-вунпилӗк ҫултан Раҫҫейри кашни шкул пӗтерекен ача акӑлчанла калаҫма пӗле пуҫласси каламасӑрах паллӑ. Пирӗн тӑван чӗлхене тиркекен чылай чӑвашсем паян хӑйсен ачисене вырӑс чӗлхине ҫеҫ вӗрентме тӑрӑшнӑ пекех, паянхи нумай вырӑс та ачисене пурнӑҫра акӑлчанла калаҫма вӗрентме тӑрӑшнине куратпӑр.

Малалла...

 

Ӑслӑрах пулас тесен

  25.11.2019 13:20 | 1460 хут пӑхнӑ

Унчченрех вырӑсла калаҫма пӗлекен чӑвашсем вырӑсла калаҫма пӗлмен чӑвашсен умӗнче хӑйсене лешсенчен ӑслӑрах, вырӑсла каласан, „крутойрах“ ҫын вырӑнне хунине астӑватпӑр-ха. Чӑвашла каласан „чӑнкӑрах“ ӗнтӗ. Анчах юлашки саманара ун пек пулма пӑрахрӗ : ҫын вырӑсла калаҫма пӗлни вӑл ыттисенчен ӑслӑрах е „крутойрах“, „чӑнкӑрах“ пулнине кӑтартмасть. Мӗншӗн тесен паянхи кун кашни чӑваш ҫынниех, пӗчӗк ачаран пуҫласа чи ватӑ ӳсӗмри мучиччен е карчӑкчченех, нумай чухне вырӑссенчен те ирттерсе, вырӑсла шатӑртатса лайӑх калаҫать.

Малалла...

 

Чӑваш сӑмахӗсем ытти чӗлхесенче ма нумай?

  12.04.2019 13:22 | 2827 хут пӑхнӑ

Чӑваш халӑх сайтӗнче Германири Визбаден хулинче Клара Адягаши венгр тӗпчевҫин «Chuvash Historical Phonetics» кӗнеки пичетленсе тухни ҫинчен пӗлтернине астӑватпӑр-ха. Унта чӑваш фонетикин историлле аталанӑвне тӗпчесе пӗлес тӗлӗшпе автор тӗнчери тӗрлӗ чӗлхере упранса юлнӑ чӑваш сӑмахӗсемпе усӑ курнӑ тенӗччӗ. Асӑрхӑр: ҫак кӗнекере чӑваш чӗлхине ытти чӗлхесенчен кӗнӗ сӑмахсем пирки мар — тӗнчери ытти чӗлхесене кӗнӗ тата паянхи кун та ҫав чӗлхесенче пур чӑваш сӑмахӗсем пирки калаҫу пырать иккен!

Малалла...

 

Об общих исторических корнях чувашей и сибирских татар

  15.02.2019 16:58 | 3424 хут пӑхнӑ

Проживающая на территории Западной Сибири от Уральских гор до реки Енисей — в сегодняшних Тюменской, Омской, Томской, Курганской, Кемеровской областях народность сибирских татар, официально именуемая субэтносом современного татарского народа и в средневековье являвшаяся основным населением Сибирского ханства, раньше имела аналогичное с предками современных чувашей Поволжья — суварами или савирами самоназвание: «сабиры» или «сабыры». У самобытного народа сибирских татар были свои, отличные от литературного языка поволжских и приуральских татар национальный язык и культурные традиции.

Малалла...

 

Когда и кем основана Москва?

  21.01.2019 19:31 | 2469 хут пӑхнӑ

Официально годом основания города Москвы считается 1147 год, а ее основателем — суздальский князь Юрий — сын Владимира Мономаха, за жажду к власти и военную активность с целью присоединения новых земель прозванный Долгоруким. Но по имеющимся источникам будущая столица России возникла не на пустом месте. Между Пермской землей и Русским Севером на территории сегодняшних Тульской, Орловской, Рязанской, Калужской, Московской, Смоленской, Кировской областей в 1 тысячелетии новой эры проживали первобытные финно-угорские племена, в основном — дьяковцы.

Малалла...

 

Свидетельства об индо-иранских корнях чувашского народа

  30.11.2018 16:46 | 5891 хут пӑхнӑ

В чувашской д. Кирюшкино нашего Федоровского района республики Башкортостан, откуда в 1927 году отделилась наша д. Веселовка, воскресенье как выходной день начали отмечать только в начале 20 века. В чувашских деревнях Теняево и Орловка ҫимӗк (троицу) до сегодняшнего дня отмечают в один из четвергов конца мая или начала июня. Данные факты говорят о существовании раньше у чувашей своего, отличного от сегодняшнего официального, перечня названий дней недели. Об этом же говорят и сегодняшние чувашские названия семи дней недели.

Малалла...

 

О чем говорят исторические карты Поволжья?

  23.11.2018 16:58 | 7345 хут пӑхнӑ

При рассматривании исторических карт Поволжья времен Хазарского каганата, Волжской Болгарии, Золотой Орды и Казанского ханства наблюдается такая картина. Если на картах этих государственных образований средневековья обозначены места проживания таких народов, как болгары, сувары, марийцы (черемисы), мордва, буртасы, мадьяры, хазары, кипчаки (половцы), печенеги, башкиры, удмурты (вотяки) и другие, то такой крупный народ Поволжья, как чуваши нигде не указан. Если после распада Хазарского каганата обозначение хазар на карте на месте их проживания заменяется обозначением кипчаков (половцев), то при Золотой Орде обозначения мест проживания кипчаков (половцев) на картах Поволжья уже заменяются обозначением мест проживания татар.

Малалла...

 
Страницӑсем: [1], 2
Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем

0 Хурал кӗтесӗ (чат)

Ҫанталӑк

Шупашкарта ҫывӑх вӑхӑтра (10.04.2020 03:00) уяр ҫанталӑк, атмосфера пусӑмӗ 746 - 748 мм, 6 - 8 градус ӑшӑ пулӗ, ҫил 4-6 м/ҫ хӑвӑртлӑхпа кӑнтӑр енчен вӗрӗ.

Гороскоп

СурӑхВӑкӑрЙӗкӗрешРакАрӑсланХӗрТарасаСкорпионУхӑҫӑТу качакиШывтӑканПулӑсем
Сурӑх: Нихăçанхинчен ытла иккĕленетĕр. Ыйтусем сиксе тухсан пĕлекен çынсенчен сĕнÿ ыйтăр. Иккĕленетĕр пулсан йышăну ан тăвăр. Акан 6-7-мĕшĕсенче илĕртÿллĕ курăнма тăрăшăр. Çак кунсем шăпашăн пĕлтерĕшлĕ пулĕç.

Ака, 10

1909
111
Воскресенский Виталий Григорьевич, артиллерин генерал-лейтенанчӗ ҫуралнӑ.
1936
84
Юхма Мишши, чӑваш ҫыравҫи, сӑвӑҫи, драматургӗ ҫуралнӑ.
1983
37
Нухрат Антонина Ивановна, чӑваш журналисчӗ, общество ӗҫченӗ ҫут тӗнчерен уйрӑлса кайнӑ.
Пулӑм хуш...Пулӑм хуш...
Эпир Facebook-ра 1370+
 
 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org