Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 +2.3 °C
Тӑлӑх йывӑҫа тӑвӑл хуҫать.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Падежсем, падежсем...

Чӗлхеҫӗ ӑсчахсем пӗр хӑнӑхнинчен кӗтмен ҫӗртен урӑхла пулӑм шухӑшласа кӑлараҫҫӗ. Чӗлхе вӗрентӗвӗпе кӑсӑкланакансем те вӗсенчен юласшӑн мар. Элли Иллен "Чӑваш чӗлхинче миҫе падеж?" материалӗнчи /"Хыпар", юпа, 18/ шухӑш та ҫав йӗркеренех темелле.
Чӑваш чӗлхи вӗрентӗвӗнче паян япала ячӗн сакӑр падеж. Илле вара ытларах та курасшӑн. Япала ячӗ аффикс хушӑннипе улшӑнать. Кашни падежӑн хӑйӗн аффиксӗ. Вӗсем тӗп падежӑн кам? мӗн? ыйтӑвӗсен ҫумне хушӑнаҫҫӗ. Тишкерер-ха шухӑшри тӗслӗхсене. -ла/-ле/, -лла/-лле/ аффиксем. Лаша - лашалла, ӗне - ӗнелле. Ыйтӑвӗсем мӗнле? Мӗн? ҫумне хушӑнать пулин те ку паллӑ тата наречи ыйтӑвӗ-ҫке. Синонимӗ епле? Палӑртнӑ аффикс урӑх пуплеве кӗрекен ҫӗнӗ сӑмах тӑвать. Ӗҫ - ӗҫле /гл./, йӗнер-йӗнерле, лаша йӗнерле /гл./, йӗнерле выля /нар./.
-Чен, -ччен аффикссем. Илсе кӑтартнӑ тӗслӗхӗсем: паянччен, Атӑлччен, вуннӑччен, кушакчен, пӳртсемччен... Паянччен сӑмах мӗнччен? ыйтӑнать-ши? Унӑн ыйтӑвӗ хӑҫанччен. Эппин, вӗренекенӗн, вӗрентекенӗн хӑш сӑмахӗ падеж ыйтӑвӗнне, хӑшӗ урӑх пуплевӗнне пӗлесшӗн пуҫа минретсе лармалла-ши?
Халӗ автор малтан илсе кӑтартнӑ тӗслӗхе — харпӑрлӑх падежӗ теме сӗннине тишкерер-ха. -Лӑ/-лӗ/, -ллӑ/-ллӗ/ аффикссем. Сӑмахсене тепӗр сӑмахпа ҫыхӑнтарса пӑхӑпӑр, ыйтӑвне лартӑпӑр. Лашаллӑ, ӗнеллӗ, ӗҫлӗ — ҫын, хуҫалӑх. Кусен ыйтӑвӗ мӗнле? тени вырӑнлӑрах. Япала ячӗ теме май пур пек. Анчах пайӑр ят пулсан? Шупашкарлӑ ҫӗршыв, вырӑн... Пул тейӗпӗр-и? Пуш параппан ҫапни ҫеҫ пулмӗ-и?
Статьяра палӑртнӑ шухӑш чӗлхе ӑсчахӗеен хушшинче кӑна юлтӑр тесшӗн. Вӗренекенсемпе вӗрентекенсене вара чӗлхемӗртен пистерес марччӗ.

Н.ЛАРИОНОВ.
Элӗк районӗ.
Хыпар, 243 №, 2005, раштав, 21


 
Статья каҫми :: Пичет версиӗ

Admin тӳрлетнӗ, информацие 2006-01-13 01:48:40 вӑхӑтра улӑштарнӑ. 7669 хут пӑхнӑ.
Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем

 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org