Кӗҫӗн Патӑрьел (Йӑлӑм Патӑрьел, е, кӗскен, Йӑлӑм выр. Малое Батырево) — Чӑваш Республикин Патӑрьел районӗнчи ял, Тӑрӑн ял тӑрӑхӗн центрӗ шутланать. Яла XIX ӗмӗрӗн пӗрремӗш пайӗнче Патӑрьелтен куҫса килнӗ ҫынсем никӗсленӗ.

Географи

Ял Чӑваш Республикин кӑнтӑр пайӗнче, А-151 автоҫул хӗрринче вырнаҫнӑ. Республикӑн тӗп хулине — Шупашкара — ҫитме 136 ҫухрӑм. Район центрне — Патӑрьеле — 2 ҫухрӑм. Ялтан 52 ҫухрӑмра чи ҫывӑх чукун ҫул станцийӗ вырнаҫнӑ. Район центрӗпе юнашар пулнӑран тата пысӑк трасса хӗрринче вырнаҫнӑран ял транспорт тӗлӗшӗнчен питӗ меллӗ ларать.

Историйӗ

Ял ҫыннисем — чӑвашсем. 1835 ҫулччен вӗсем патшалӑх хресченӗсем пулнӑ, 1863 ҫулччен — удел хресченӗсем. Халӑх тӗпрен илсен ҫӗр ӗҫӗпе, выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетессипе, пыл хурчӗ тытассипе, ал ӗҫӗпе тата инҫе вырӑнсене тухса ӗҫлессипе аппаланнӑ.

XVIII ӗмӗрте тата 1920 ҫулччен ял Пӑва уесӗн Патӑрьел вулӑсне кӗнӗ. 1835–1863 ҫулсенче Патӑрьел удел приказне пӑхӑнса тӑнӑ. 1920 ҫулхи ҫурла-юпа уйӑхӗсенче ял Ҫӗрпӳ уесӗнче пулнӑ, юпа уйӑхӗнчен пуҫласа 1921 ҫулччен — Ҫӗрпӳ уесӗн Йӗпреҫ районне кӗнӗ. 1921–1927 ҫулсенче Кӗҫӗн Патӑрьел Патӑрьел уесӗн Патӑрьел вулӑсӗнче шутланнӑ. Малалла ял Аслӑ Патӑрьел районне (1927–1935), Патӑрьел районне (1935–1939), Чкаловски районне (1939–1957) кӗнӗ. 1957 ҫултанпа Кӗҫӗн Патӑрьел каллех Патӑрьел районне кӗрет.

XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче ялта суту-илӳ тата промышленность енӗпе ӗҫлекен 8 заведени пулнӑ, ҫакӑ ялта экономика вӑйлӑ аталаннине кӑтартать. 1930 ҫулта «Красное Батырево» колхоз йӗркеленнӗ.

Халӑх йышӗ

Ял халӑхӗн йышӗ ҫулсерен:

• 1869 ҫул — 196 ҫын (94 арҫын, 102 хӗрарӑм);
• 1897 ҫул — 331 ҫын (174 арҫын, 157 хӗрарӑм), 56 кил-ҫурт;
• 1926 ҫул — 553 ҫын (264 арҫын, 289 хӗрарӑм), 99 кил-ҫурт;
• 1939 ҫул — 830 ҫын (421 арҫын, 409 хӗрарӑм);
• 1979 ҫул — 738 ҫын (329 арҫын, 409 хӗрарӑм);
• 2002 ҫул — 664 ҫын (289 арҫын, 375 хӗрарӑм), 231 кил-ҫурт;
• 2010 ҫул — 691 ҫын (307 арҫын, 384 хӗрарӑм), 214 харпӑр хуҫалӑх.

Ял никӗсленнӗ вӑхӑтпа танлаштарсан халӑх йышӗ хӑвӑрт ӳссе пынӑ. Чи нумай ҫын 1939 ҫулта пулнӑ — 830 ҫын. XX ӗмӗрӗн иккӗмӗш пайӗнче халӑх йышӗ чакнӑ, анчах та 2010 ҫул тӗлне лару-тӑру майлашӑннӑ, 2002 ҫулпа танлаштарсан ҫын йышӗ кӑштах ӳснӗ.

Инфраструктура

2010 ҫулхи даннӑйсем тӑрӑх, ялта «Агрофирма «Исток» ТМЯП ӗҫлет. Ялта ача пахчи, фельдшер пункчӗ, клуб тата икӗ лавкка пур. Тӑрӑн ял тӑрӑхӗн центрӗ пулнӑ май ял таврари ялсемшӗн административлӑ функцисене пурнӑҫлать.

Паллӑ ҫыннисем

• Ситта (Ситов) Федот Александрович (1914–1944) — чӑваш прозаикӗ, поэт, журналист, Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑскер.
• Ситова Валентина Петровна (1960 ҫ.ҫ.) — Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн актриси.
• Фролов Владимир Николаевич (1960 ҫ.ҫ.) — тренер, дзюдо енпе СССР спорт мастерӗ.