Тĕнчере кашни кун тенĕ пекех пĕр чĕлхе çухалать теççĕ. Тин кăна AFP агентство тепĕр чĕлхе çухални пирки пĕлтерчĕ. Ĕнчĕ (Инди) çыршывĕ шутне кĕрекен Андаман утравĕнче пурăнакан бо халăхĕн юлашки çынни, 85-ри Аслă Боа (Boa Sr) вилнĕ. Бо йăхĕ çак утравсенче 65 пин çул пурăннă тесе шутлаççĕ. Ытти халăхсемпе çыхăнмасăр чылай хушă парăннăран ăсчахсем вĕсем хăйĕн чĕлхине мĕн авалтан упранă теççĕ. Аслă Боа вилнĕ хыççăн бо чĕлхипе калаçаканни урăх тĕнчере юлман.

Аслă Боа 2004 çулхи цунамине те тӳссе ирттернĕ. Çав инкек иртсе кайнă хыççăн чĕлхе тĕпчевçисене вăл çапла пĕлтернĕ: «Çĕр чĕтреннĕ вăхăтра эпир пурте унта пулнă. Асли пире çапла каларĕ: Çĕр ик пая пайланĕ, ан чупăр, ан хускалăр.»

Ăсчахсем шутланă тăрăх андамансем кунта Африкăн хĕвелтухăç çыранĕнчен куçса килнĕ. Бо чĕлхи хăйĕн тымарĕсемпе палеолит вăхăчĕпе, этем çĕр ĕçĕпе аппаланма пуçланă тапхăнчченхипе, çыхăннă тесе шутлаççĕ. Кăна шута илсен андамандсен чĕлхисем, вĕсен шутне бо чĕлхи те кĕрет, 10 пин çулта пулма пултараççĕ.

Аслă Боа вилнĕ хыççăн Андаманд утравĕсенче тата 9 йăх халăхĕ юлнă. Вĕсенчен кашни хăй чĕлхипе калаçать. Пĕр йăхĕ халĕ те ытти халăхсемпе хутшăнассинчен пăрăнать, вăл халăх шутне те пĕлмеççĕ. Ытти сакăр йăх шутĕнче пурĕ те 52 çын кăна пурăнать.

1858 çулта акăлчансем Андаманд тата Никабар утравĕсене хăйсене пăхăнтарма шут тытнă чухне кунта 5 пин çын пурăннă. Каярахпа чылайăшĕ ют çынсем илсе килнĕ чир-чĕртен вилсе пĕтнĕ.

Сăн: Андаман утравĕн çыранĕ

Хыпар çăлкуçĕ