Хапăл туса кĕтетпĕр!!!

Нарăсăн 8-мĕшĕнче Чăваш Ен президенчĕ Николай Фёдоров Ĕпхӳре пулчĕ, кунта вăл, В.Путин чĕннипе, регионсен аталанăвĕн ĕçĕ-хĕлне пăхса тухма пухăннă Правительствăн комисси ĕçне хутшăнма çитнĕччĕ.

Çак кунах Николай Васильевич Пушкăртстан чăвашĕсемпе тĕл пулчĕ. Хăйĕн сăмахĕнче Чăваш Ен президенчĕ пушкăртри чăвашсем халăх йăли-йĕркине сухлассипе, аслисене сума сăвассипе тĕслĕх кăтартни пирки каларĕ.

Çавăн пекех ку тĕлпулура К.В.Иванов çуралнăранпа 120 çул çитнине уявлас ыйту çинче чарăнса тăчĕç.

Хыпар çăлкуçĕ

Кăрлачăн 28-29-мĕш кунĕсенче И.Н.Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университечĕн чăваш филологийĕпе культура факультетĕнче кĕскетнĕ прогаммăпа куçăмсăр вĕренекен студентсем диплом ĕçĕсене хӳтĕлерĕç.

Диплом ĕçĕсене ăнăçлă хӳтĕленĕ филологсемпе культурологсене çак савăнăçлă уяв ячĕпе саламлатпăр, ăнтăлу, çутă малашлăх сунатпăр.

Яланах хальхи пек маттур пулăр, тăван халăхăмăра хăвăрăн пултарулăхăрпа савăнтарăр!

Хыпар çăлкуçĕ

Нарăсăн 15-мĕшĕ — пĕтĕм Раççейре йĕлтĕр çине тăмалли кун тесе палăртнă. Паллă ĕнтĕ, спортпа туслă пулни пире сывлăхлă пулма май парать, кунсăр пуçне спорт вăййисемпе кăсăкланакан çын тĕрлĕ килпетсĕр йăласенчен те пăрăнать. Паян, Раççейри халăхăн сывлăхне çирĕплетесси пĕрремĕш вырăнта пулнă чухне, Чăваш патшалăх университетĕнче те спортпа туслисем йышлансах пыраççĕ. Уйрăмах ЧФКФ-ри чăваш тата танлаштаруллă литература пĕлĕвĕн кафедри пуçаруллă. Кунта акă факультет деканĕ В.Г.Родионов профессор тата воспитани енĕпе ĕçлекен декан çумĕ А.Л.Филиппов доцент ертсе пынипе йĕлтĕр çине тăрса уçăлма тухассине йĕркеленĕ.

Нарăсăн 1-мĕшĕнче кафедра ĕçченĕсем пуçласа йĕлтĕр йĕрĕ çине тăчĕç. Çавăн пекех волейболл выляссипе те маттур факультет ĕçченĕсем.

Хыпар çăлкуçĕ

Шупашкарти «Çĕнĕ Вăхăт» кĕнеке издательствинче Раççей Çыравçисен тата Раççей Журналистсен союзĕсен членĕн, Чăваш наци культурин тава тивĕçлĕ ĕçченĕн, «Канаш» хаçатăн тĕп редакторĕн, «Шевле» литература пĕрлешĕвĕн ертӳçин Николай Николаевич Ларионовăн «Чун хушнипе пурăнсан» тĕпчев ĕçĕ пичетленсе тухрĕ.

Кĕнекере пĕрремĕш хут Чĕмпĕрти хальхи чăваш çыравçисен пултарулăхне пĕтĕмĕшле тишкерсе çырса кăтартнă. Çавăнпа пĕрлех ку тăрăхра çĕнĕ саманари чăвашлăх юхăмĕ çĕкленни, «Канаш» хаçат уçăлни, «Атăл юрри» журналăн кун-çулĕ, «Шевле» литпĕрлешӳ ĕçĕ çинчен сăмах хускатнă. Кунта авторăн 1998–2009 çулсенче çырнă критикăлла статйисем, рецензийĕсем, тишкерĕвĕсем те кĕнĕ.

Николай Ларионов хăйĕн ĕçне Чĕмпĕрте чăвашла «Канаш» хаçат тухма тытăннăранпа 20 çул çитнине халаллать.

Кĕнекере çак тапхăрпа çыхăннă сăнӳкерчĕксем чылай.

Хăйне евĕр «Чун хушнипе пурăнсан» тишкерӳ-энциклопеди чăваш литературипе кăсăкланакансемшĕн, вĕрентекенсемпе вĕренекенсемшĕн, студентсемшĕн, ахаль вулакансемшĕн вышкайсăр пысăк пĕлтерĕшлĕ мул пулса шутланать.

Малалла...

Тĕнчере кашни кун тенĕ пекех пĕр чĕлхе çухалать теççĕ. Тин кăна AFP агентство тепĕр чĕлхе çухални пирки пĕлтерчĕ. Ĕнчĕ (Инди) çыршывĕ шутне кĕрекен Андаман утравĕнче пурăнакан бо халăхĕн юлашки çынни, 85-ри Аслă Боа (Boa Sr) вилнĕ. Бо йăхĕ çак утравсенче 65 пин çул пурăннă тесе шутлаççĕ. Ытти халăхсемпе çыхăнмасăр чылай хушă парăннăран ăсчахсем вĕсем хăйĕн чĕлхине мĕн авалтан упранă теççĕ. Аслă Боа вилнĕ хыççăн бо чĕлхипе калаçаканни урăх тĕнчере юлман.

Аслă Боа 2004 çулхи цунамине те тӳссе ирттернĕ. Çав инкек иртсе кайнă хыççăн чĕлхе тĕпчевçисене вăл çапла пĕлтернĕ: «Çĕр чĕтреннĕ вăхăтра эпир пурте унта пулнă. Асли пире çапла каларĕ: Çĕр ик пая пайланĕ, ан чупăр, ан хускалăр.»

Ăсчахсем шутланă тăрăх андамансем кунта Африкăн хĕвелтухăç çыранĕнчен куçса килнĕ. Бо чĕлхи хăйĕн тымарĕсемпе палеолит вăхăчĕпе, этем çĕр ĕçĕпе аппаланма пуçланă тапхăнчченхипе, çыхăннă тесе шутлаççĕ. Кăна шута илсен андамандсен чĕлхисем, вĕсен шутне бо чĕлхи те кĕрет, 10 пин çулта пулма пултараççĕ.

Аслă Боа вилнĕ хыççăн Андаманд утравĕсенче тата 9 йăх халăхĕ юлнă. Вĕсенчен кашни хăй чĕлхипе калаçать. Пĕр йăхĕ халĕ те ытти халăхсемпе хутшăнассинчен пăрăнать, вăл халăх шутне те пĕлмеççĕ.

Малалла...

Паян, нарăсăн 4-мĕшĕнче, республикăра черетлĕ «Чĕвĕлти чĕкеç» ăмăрту-вăйă иртрĕ. Кăçал ачасем хăйсен ăс çивĕчлĕхне 7-мĕш хут кăтартĕç ĕнтĕ.

Конкурса йĕркелекенсем: Чăваш Республикин вĕрентӳ Министерстви, «Хĕрарăмсем наукăра тата вĕрентӳре» регионсем хушшинчи обществăллă организацийĕн чăваш уйрăмĕ тата И.Н. Ульянов ячĕллĕ ЧПУ.

Конкурсăн тĕллевĕ: ачасене чăваш чĕлхине юратса вĕренме хăнăхтарасси, вĕсен пуплев культурипе пултарулăх енне туртăнассине ӳстересси.

Шкул ачасен пурĕ 30 задани пурнăçлама тивĕ — вĕсенче кашни чăваш чĕлхипе тата лингвистикăпа пухнă пĕлĕве кăтартмалла пулĕ. Ыйтусен ытларахăш пайĕ питĕ çăмăл, вĕсен хуравне пур шкул ачи те пĕлме тивĕç. Пур ыйтăвăн хуравне тупма 1 сехет те 15 минут параççĕ.

Вăйă пĕтĕмлетĕвне классем тăрăх пăхса тухĕç. Çĕнтерӳçĕсене йăлана кĕнĕ йĕркепе Чăваш чĕлхи кунĕнче чыслĕç.

Пĕлме. 2009 çулта вăйăна пĕтĕмпе 21 964 шкул ачи хутшăннă: Чăваш Республикинчен — 20 776, Тутарстанран — 593, Пушкăртран — 562 вĕренекен, Чĕмпĕр тăрăхĕнчен — 16 вĕренекен, Самара тăрăхĕнчен — 15 вĕренекен хăй пултарулăхне кăтартса панă.

Малалла...

Нарăсăн 3-мĕшĕнче Чăваш Республикин Вĕренÿ институчĕн чăваш чĕлхипе литератури кафедри йĕркеленипе «10-11 классен чăваш литератури учебникĕсемпе хрестоматийĕсем» темăпа çавра сĕтел иртрĕ. Çавра сĕтел тĕллевĕ — авторсене учебникпа хрестоматисен çĕнĕ кăларăмĕ валли сĕнÿ парасси. Калаçăва кашни районтанах килнĕ вĕрентекенсем хутшăнчĕç. Канашлăва Чăваш Республикинчи тăван чĕлхе вĕрентекенĕсен ассоциацийĕн ертÿçи Г.Л.Никифоров уçрĕ. Чи малтанах 10-мĕш класăн вĕренÿ кĕнекин авторĕ В.Г.Родионов профессор тата 11-мĕш класс вĕренÿ кĕнекин авторĕ Г.И.Федоров профессор сăмах илчĕç, çĕнĕ кĕнекесен тытăмĕ çинчен каласа пачĕç. Чăваш Республикин Вĕрентÿ министерствин тĕп специалисчĕ И.В.Ядранская, Вĕренÿ институчĕн чăваш чĕлхипе литератури кафедрин пуçлăхĕ Ю.М.Виноградов, Чăваш наци лицейĕн вĕрентекенĕ Г.Л.Никифоров, Шупашкар районĕнчи Кăшавăш шкулĕн вĕрентекенĕ Е.

Малалла...