Хапăлласа кĕтсе илетпĕр

 

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

 

Кĕнекесем

Ял калавĕЙышăнман сăмахсемПурăнас килетСар ачапа сарă хĕрКунсем-çулсем... Çулсем-йĕрсем...Сулпикепе Валĕм хунКăра çилсем. Иккĕмĕш кĕнеке

«Йывӑҫсем...»


Йывăçсем,

йывăçсен папкисем-пепкисем,

ан суях «çуркунне ку» тесе —

эпĕ кĕтĕттĕм ешĕл тĕсе,

 

Йывăçсем,

йывăçсен папкисем-пепкисем.

Эп утатăп теме тĕллесе,

тĕлленсе.

 

Йывăçсем,

йывăçсен папкисем-пепкисем.

Çак таран ма шăпланнă тĕнче —

тĕлĕнсе?

 

Йывăçсем...

Йывăçсен папкисем-пепкисем...

«Тухăçран анăçа юхса иртрĕ хĕвел...»


Тухăçран анăçа юхса иртрĕ хĕвел.

Ир пекех, тен, каçа та эп — кĕтнĕ?

Астуман та иккен — сарă çулçă çĕре

Вĕçсе ӳкрĕ пур савăнăç пĕтнĕн.

 

Ирĕкри вăштăр çил вăшт пытанчĕ таçта.

Вăл кăна кăмăла курса юлчĕ.

Сулхăнри шăплăхра ĕнтĕркенĕ тулта

Çӳçенсе сăр! чĕтренчĕ çулçă.

Майра


Эсир мана майра та майра тетĕр. Майра ятне илтме çăмăл тетĕр пуль. Эпĕ те сирĕн пек хĕрарăмах. Шутлăр-ха хăвăрах: ачи-пăчине пăхатăп, кашни кун ĕçе çӳретĕп, кашни эрне вĕçĕнче яла чупатăп. Унта çĕр çинче чакаланатăп, выльăх-чĕрлĕхпе тăрмашатăп. Манран мĕн майри пултăр?! Арçын тарçи эп. Хресчен. Майрасем вĕсем ав тута хĕретсе, чĕрне ӳстерсе, кашни кун тум улăштарса, хитреленсе çӳреççĕ. Вот вĕсем майра!

— Кулине тăхлачă, кала-ха, çапах та майра ят хăçан тата мĕнле çыпăçрĕ сан çумна?

— Майра ятне хăçан илтрĕм тетĕн-и? Качча тухсан илтрĕм. Яла кайсан.

— Упăшку майрана пăхнă пек пăхать ĕнтĕ сана, çавăнпа майра теççĕ пулĕ-ха?

— Асту сана, пăхать тет... Эп хам ăна пăхатăп, министăра, хуçана. Ачасене пăхатăп, выльăх пăхатăп, пахча çимĕç пăхатăп… Сирĕншĕн ав виçĕ-тăватă сотка çĕр çинче ĕçлесси те чĕр тамăк тетĕр. Манăн вара ялта хĕрĕх сотка! Çуркунне çĕрне сухалас, мĕн пур пахча çимĕçне акас-лартас пулать. Çăва тухсан çумне çумламалла. Утă çулмалла. Çĕр улмийĕ тата! Колорадо эшкерĕ хăй мĕне тăрать!

— Мĕн тăватăр вара çавăн чухлĕ çĕрпе?

— Мĕнле мĕн тăватăр пултăр? Ялта выльăха сывлăшпа усраймастăн вĕт. Утти те кирлĕ, улăмĕ те. Хамăр валли пахча çимĕç те туса илмелле. Хĕл хырăмĕ пысăк. Хулана шанса пурăнма вĕрентмен пире атте-анне.

Малалла

Çулçă мар эп


Çулçăллă вăрман çаралчĕ.

Сумăр кунĕпех аллать.

Çилĕ те ирех вăранчĕ —

Пĕлĕтсене хăвалать.

 

Çума-çумăнах выртаççĕ

Çулçă-çулçӳревçĕсем.

Канлĕх çук, пĕрмай куçаççĕ —

Ăçта çитĕç-ши вĕсем?..

 

Эп те вĕсемпе кайăттăм

Вĕçсе кăвак инçете.

Çулçӳрен-евчĕ пулăттăм,

Пăхăнăттăм тивлете.

 

Çулçă мар çав, эп — этемех.

(Турă ачи, сапăр пул!)

Çакна çеç ăнлантăм тинех.

(Сапăр çын пулсах эс юл!)

 

Пĕр пек енлĕх? Сархаятпăр.

Сĕткенлĕх чакса пырать…

Ĕмĕр иртнинчен хăратпăр —

Ирттĕр ĕмĕр, чун юлать.

«Çук тăман та, чечеклĕх те çук тĕнчере...»


«Паллаймастăн-и мана, паллаймастăн-и?

Çавраçил юрри эп, шурă-юр юрри...»

Любовь Мартьянова

 

Çук тăман та, чечеклĕх те çук тĕнчере.

Мĕн пурри пĕтĕмпех — асап.

Юлашки этем евĕр вилес килменрен

Пурăнас килнĕ пек — кулап.

 

Юлашки этем евĕр эп вилĕп пĕрех.

(Хыççăнхи? Эп ăçтан пĕлем...)

Маншăн чи юлашки пек чи канлĕ ире

Хӳсе кайнă шап-шур хĕлле?..

 

Пĕтĕм Пур-лăх асап. Тăман мар, чечек мар.

Куçăма курăнать юри.

Çавраçил, çаврăнах, кил, пĕрле çаврăнар.

Çавраçил! Шурă юр юрри...

«Хĕвелсĕр кун...»


Хĕвелсĕр кун

тухмасть-им çăлтăр та

йăлтăртата-йăлтăртата?

Хĕвелсĕр кун...

Утас енче —

Пĕр çутă! Тĕттĕм, тĕттĕм...

Пĕр çутă пур-ха хуть тесеттĕм,

пурах — инçе.

 

Хĕвелсĕр кун

ытла та сăнсăр — нимсĕр.

Кашни вĕрен-пĕр йытă — килсĕр.

Тĕнчех-и ку?

 

Йĕре-мĕн çур.

Пур кун — çухатнă меллĕх,

ним ăнланмасăр çӳремелĕх

сăлтавăм пур.

«Эс мана паянччен те пĕлмен...»


Эс мана паянччен те пĕлмен.

Куçăмри хĕм çинчен хушăран, тен, каланă —

Тинĕсе нихăçан та чĕнмен.

 

Тинĕсе нихăçан та чĕнмен.

Те хумсен тинĕсле çиллинчен кăшт хăранă,

Те мана вĕлтĕрти çăмăлттай пек шутланă,

Эпĕ куншăн ӳпкевлĕн йĕмен.

 

Эпĕ куншăн ӳпкевлĕн йĕмен.

Çумăр айĕн кăна чĕтренсе ĕсĕкленĕ,

Çил-тăман юррисен суранне те шелленĕ —

Ыттисем пек пулмашкăн пӳрмен.

 

Ыттисем пек пулмашкăн пӳрмен.

Эпĕ çиçĕм тĕсне ăссăрла кăмăлланă,

Аслати сассипе киленсе асапланнă.

Эс мана паянччен те пĕлмен...

О, хӗвел!


Кулленхи пекех пуçланчĕ вăл кун. Таçтан аякран хĕвел килсе тухрĕ те уйсем çине пусăрăнса выртнă юра кĕмĕл тĕс пачĕ. Чĕрĕ вăй пек пулчĕ вара юр: шурă, вĕçĕмсĕр тăсăлакан кĕлетки çинче хĕвел пăрахнă кĕмĕл пĕрчĕсемпе выляма пуçларĕ. Çавăн пек уйăн пĕр çулĕ, пĕлĕтелле тĕртĕннĕ курпунĕ çинче Юнаш ятлă пысăк çеç ял сапаланса ларать. Ял хĕрринчи çуртсем хăма, улăм, халь юрпа витĕннĕ çийĕсемпе нумай çĕрте яла пӳлсе илнĕ çырманалла тайăлса лараççĕ. Ял варринче юр алласа ларакан ватă, анчах тӳрĕ хурăнсем хушшинче кăшт сарăла пуçланă чиркӳ икĕ кĕмĕл хĕресĕпе çӳлелле кармашать. Ялтан кăшт уйрăмарах, пĕр мăкăр çинче, виçĕ çил арманĕ хыр çунатсемпе хăлаçланса çĕртен çӳлелле вĕçсе ӳкесшĕн чĕриклетеççĕ.

Хĕллехи çутă, хĕвеллĕ ир илемлен уçăлать Юнаш ялĕ. Пысăккăн пĕлĕте сухаласа тухакан хĕвел чи малтан çак ял çине пăхса илет. Унтан вара тин унăн кĕмĕл çутисем ытти çĕрсене сапаланаççĕ. Хĕвел хăйĕн кĕмĕлне этем пек хăй умĕнче тытса усрамасть, уçă кăмăллă пулса кĕмĕлне вăл ăçта пынă унта сапаласа пырать. Кама кирлĕ, çав пуçтартăр, савăнтăр. — Ой, хĕвел, таса хĕвел, ăçтан пула пĕлнĕ-ши эс, хĕвел, этемрен çав тери аякраскер, çав тери çывăхскер! Ой, хĕвел, çав тери аслă, çав тери йăваш хĕвел, мĕн шухăшлатăн-ши эс этемлĕх çинчен — сан таса, пĕр вĕçĕмсĕр уйусем, улăхусем çинче ылтăншăн çăтăхса юн юхтаракан этемлĕх çинчен?

Малалла

Хуравсӑр ҫырусем


«Ĕмĕрне те манмăп теттĕн

Савнă Нуççуна.

Остерта иккен ĕçлеттĕн,

Çывăхра — Десна.

 

Атăл мар, Украйна шывĕ

Саншăн ăшăрах.

Сансăр пурăнăçăм сивĕ,

Сăнару — асрах.

 

Кайрăн, çĕтрĕн — сас памарăн,

Кĕтрĕм темĕнччен.

Паня хыпарне вуларăм —

Эс унта иккен.

 

Пурнăçу сан пурнăç мар-мĕн,

Татăлас пекех.

Имĕш, вăл тек çулçă сармĕ,

Çитĕнмĕ текех.

 

Ман пирки-çке çын кун-çулĕ

Кĕскелет, пĕтет.

Хытă кӳрентертĕм пулĕ,

Халĕ чун кӳтет.

 

Çăмăл мар-ха пурнăç терчĕ,

Йывăр манăн та.

Вăл чуна пуссах çитерчĕ

Чĕмпĕрте, кунта...

 

Çăмăл марччĕ, савăк марччĕ

Упăшкам пур чух.

Чир ăна çапса антарчĕ, —

Ĕнтĕ халь вăл çук.

 

Венчетле пĕрлешнĕ хыççăн

Хытăччĕ алли:

Эп тем чул патак та çинĕ,

Пулнă ун кулли.

 

Сансăр килĕм те пуш-пушă,

Вĕçĕм тунсăхлать.

Кулянатăп сан шăпушăн

Пуринчен ытла.

Малалла

Юратмастăп


Юратмастăп сана, юратмастăп,

Ăнсăртран çеç тĕл пулнă, паллашнă.

Юрату туйăмне вăратмастăп,

Йăнăшпа, пур-çукран улталаннă.

 

Çук, суймастăп сана, пач суймастăп,

Мĕн калас тенине йăлт каланă.

Ун çумне пĕр сăмах та хушмастăп,

Ăнсăрт-шухăш тахçанах арканнă.

 

Юратмастăп сана, юратмастăп,

Ултава пăхăнса тип шар курнă.

Телее ултавпа туптаймастăп,

Чĕреме çав ултав пĕр хут çурнă.

■ Страницăсем: 1 2 3 4 5 6 7 ... 714